Make your own free website on Tripod.com
Endekse Geri Don

                                                                                
                                                                                
                               VERGİ USUL KANUNU                                
                                                                                
    Kanun Numarası             : 213                                            
    Kabul Tarihi               : 4/1/1961                                       
    Yayımlandığı R. Gazete     : Tarih: 10/1/1961 Sayı: 10703 - 10705           
    Yayımlanan Düstur          : Tertip: 4  Cilt: 2  Sayfa: 1037                
                                        *                                       
                                       * *                                      
                    Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için                
                    bakınız "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga                 
                    Hükümleri Külliyatı",    Cilt: 1  Sayfa: 599                
                                        *                                       
                                       * *                                      
      Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren     
          yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı"nın kanunlara göre          
                  düzenlenen nümerik fihristine bakınız.                        
                                        *                                       
                                       * *                                      
                                      GİRİŞ                                     
                                  Kanunun Şümulü                                
                                                                                

    Madde 1 - Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel   
bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere   
ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır.                                 
    Yukarıda yazılı vergi, resim ve harçlara bağlı olan vergi, resim ve zamlar  
da bu kanuna tabidir.                                                           
    Bu kanunun hükümleri kaldırılan vergi, resim ve harçlar hakkında da uygula- 
nır.                                                                            
    Gümrük ve tekel vergileri:                                                  

    Madde 2 - Gümrük ve tekel idareleri tarafından alınan vergi ve resimler bu  
kanuna tabi değildir.                                                           
                                                                                
    Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat:                                    

    Madde 3 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/1 md.)                                
    A) Vergi kanunlarının uygulanması: Bu Kanunda kullanılan "Vergi Kanunu" ta- 
biri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını  
ifade eder.                                                                     
    Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder. Lafzın açık olmadığı    
hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun 
yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı gözönünde tutularak uygula-
nır.                                                                            
    B) İspat: Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muame-  
lelerin gerçek mahiyeti esastır.                                                
                                                                                
                                                                                
 KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin 
hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla il- 
gisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanıla-
maz.                                                                            
    İktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre nor-
mal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia
eden tarafa aittir.                                                             
                                  BİRİNCİ KİTAP                                 
                                  Vergilendirme                                 
                                  BİRİNCİ KISIM                                 
                                  Genel Esaslar                                 
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                             Vergi Uygulanmasında Yetki                         
    Vergi dairesi:                                                              

    Madde 4 - Vergi dairesi mükellefi tesbit eden, vergi tarh eden, tahakkuk et-
tiren ve tahsil eden dairedir.                                                  
    (Değişik: 15/12/1990 - 3689/1 md.) Mükelleflerin, vergi uygulaması bakımın- 
dan hangi vergi dairesine bağlı oldukları vergi kanunları ile belirlenir. Ancak,
Maliye ve Gümrük Bakanlığı, gerekli gördüğü hallerde, mükelleflerin işyeri ve   
ikametgah adresleri ile il ve ilçelerin idari sınırlarına bağlı kalmaksızın ver-
gi daireleri ve bölge bilgi işlem merkezleri kurmaya, vergi dairelerine bağlı   
şubeler açmaya ve vergi dairelerinin yetki alanı ile vergi türleri, meslek ve iş
grupları itibariyle mükelleflerin bağlı olacakları vergi dairesini belirlemeye  
yetkilidir.                                                                     
    Vergi mahremiyeti:                                                          

    Madde 5 - Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısiyle, mükellefin ve mü-  
kellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına, işlerine, 
işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine mütaallik olmak üzere öğrendikleri
sırları veya gizli kalması lazımgelen diğer hususları ifşa edemezler ve kendile-
rinin veya üçüncü şahısların nef'ine kullanamazlar;                             
    1. Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar;                  
    2. (Değişik: 23/6/1982 - 2686/1 md.) Vergi mahkemeleri, bölge idare mahkeme-
leri ve Danıştayda görevli olanlar;                                             
    3. Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler;             
    4. Vergi işlerinde kullanılan bilirkişiler.                                 
    Bu yasak, yukarıda yazılı kimseler, bu görevlerinden ayrılsalar dahi devam  
eder.                                                                           
    (Ek: 26/6/1964 - 485/1 Md.; Değişik: 30/12/1980 - 2365/2 md.) Ancak, vergi  
güvenliğini sağlamak amacıyla Gelir Vergisi mükelleflerinin yıllık Gelir Vergi- 
si, sermaye şirketlerinin Kurumlar Vergisi beyanamelerinde gösterdikleri matrah-
ları (zarar dahil) ve beyanları üzerinden tarh olunan Gelir ve Kurumlar Vergile-
ri ile mükelleflerin ad ve unvanları, bağlı oldukları vergi dairelerince beyan- 
namelerin verildiği yıl içinde dairenin münasip yerlerine asılacak cetvellerle  
ilan olunur. Mükellefin bağlı bulunduğu teşekkül varsa, bu ilan orada da yapı-  
lır.                                                                            
    (Ek: 26/6/1964 - 485/1 md.; Değişik: 30/12/1980 - 2365/2 md.) Gelir Vergisi 
mükellefleri (Götürü usulde vergilendirilen mükellefler dahil) ile sermaye şir- 
ketleri her yıl Mayıs ayının son gününe kadar vergi tarhına esas olan kazanç tu-
tarları ile bunlara isabet eden vergi miktarlarını gösteren levhayı merkezleri- 
ne, şubelerine, satış mağazalarına iş sahipleri ile mükellefler tarafından ko-  
layca okunup görünecek şekilde asmak zorundadırlar. İlan ve levhalara ilişkin   
diğer hususlar Maliye Bakanlığınca belli edilir.                                
    (Ek: 26/6/1964 - 485/1 md.) Açıklanan bu bilgiler ele alınarak mükelleflerin
haysiyet, şeref ve haklarına tecavüz edilemez. Aksine hareket edenler hakkında  
T. Ceza Kanununun 480,481 ve 482 nci maddelerdeki cezalar üç misli olarak hükmo-
lunur.                                                                          
                                                                                
                                                                                
     (Ek: 4/12/1985-3239/1 md.) Bu kanunda yer alan belge düzenine uymayan veya 
kaçakçılık fiili ile vergi ziyaına neden olup tarh edilen vergi ve kesilen ceza-
sı kesinleşen mükellef ve vergi sorumlusunun, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca be- 
lirlenecek usul ve esaslara göre basın ve TRT yolu ile açıklanması vergi mahre- 
miyetini ihlal sayılmaz.                                                        
    (Ek: 24/3/1988-3418/29 md.) Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı bel-
ge düzeledikleri veya kullandıkları vergi inceleme raporuyla tespit olunanların,
kanunla kurulmuş mesleki kuruluşlarına bildirilmesi vergi mahremiyetini ihlal   
sayılmaz. Bu bildirimin şartları, sınırları ve bu konuya ilişkin usul ve esaslar
Maliye ve Gümrük Bakanınca belirlenir.                                          
    (Ek: 26/10/1988-3482/6 md.) Basın ve TRT yoluyla yapılacak bu açıklamalara  
ait harcamalar,mükellef veya vergi sorumlularından tahsil edilir. Bu harcamalar,
vergi uygulamaları yönünden gider olarak kabul edilmez.                         
    Yasaklar:                                                                   

    Madde 6 - (Değişik: 23/6/1982-2686/2 md.)                                   
    Beşinci maddede yazılı olanlar:                                             
    1. Kendilerine, nişanlılarına ve boşanmış olsalar bile eşlerine;            
    2. Kan veya sıhri usul ve füruuna, evlatlığına veya kendisini evlat edinene 
yahut kan hısımlığında üçüncü (Bu derece dahil), sıhri hısımlıkta, bu hısımlığı 
meydana getiren evlenme ortadan kalkmış olsa bile, üçüncü (Bu derece dahil) de- 
receye kadar olan civar hısımlarına;                                            
    3. Kanuni temsilcisi veya vekili bulundukları kimselere;                    
    Ait vergi inceleme ve takdir işleriyle uğraşamazlar.                        
    Vergi muameleleri ve incelemeleri ile vergi mahkemeleri, bölge idare mahke- 
meleri ve Danıştayda görevli olanlar, mükelleflerin vergi kanunlarının uygulan- 
ması ile ilgili hesap, yazı ve sair özel işlerini ücretsiz de olsa yapamazlar.  
    İdarenin yardımı:                                                           

    Madde 7 - Bilümum mülkiye amirleri, emniyet amir ve memurları, belediye     
başkanları, köy muhtarları ve kamu müesseseleri vergi kanunlarının uygulanmasın-
da uygulama ile ilgili memurlara ve komisyonlara ellerindeki bütün imkanlarla   
kolaylık göstermeye ve yardımda bulunmaya mecburdurlar.                         
                                                                                
                               İKİNCİ BÖLÜM                                     
                            Vergi Sorumluluğu                                   
    Mükellef ve vergi sorumlusu:                                                

    Madde 8 - Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüb-  
eden gerçek veya tüzel kişidir.                                                 
    Vergi sorumlusu, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine kar-
şı muhatap olan kişidir.                                                        
    Vergi kanunlariyle kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete  
veya vergi sorumluluğuna mütaallik özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz. 
    Bu kanunun mütaakıp maddelerinde geçen "mükellef" tabiri vergi sorumlularına
da şamildir.                                                                    
    (Ek:24/6/1994-4008/1 md.; Değişik: 25/5/1995-4108/1 md.) Türkiye Cumhuri-   
yeti tabiyetinde bulunan her gerçek kişi ile tüzel kişilere bir vergi numarası  
verilir. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye ve      
vergi numarasının kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapı- 
lacak işlemlerle ilgili kayıtlarda ve düzenlenecek belgelerde kullanılması      
mecburiyetini getirmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.                            
    Vergi ehliyeti:                                                             

    Madde 9 - Mükellefiyet ve vergi sorumluluğu için kanuni ehliyet şart değil- 
dir.                                                                            
    Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunması mükellefiyeti ve  
vergi sorumluluğunu kaldırmaz.                                                  
    Kanuni temsilcilerin ödevi:                                                 

    Madde 10 - Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, Vakıflar ve cemaatlar
gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
halinde bunlara düşen ödevler kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşek-
külleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getiri-  
lir.                                                                            
    (Değişik: 3/12/1988-3505/2 md.)Yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine 
getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tama-
men veya kısmen alınmayan vergi ve buna bağlı alacaklar, kanuni ödevleri yerine 
getirmeyenlerin varlıklarından alınır. Bu hüküm Türkiye'de bulunmayan mükellef- 
lerin Türkiye'deki temsilcileri hakkında da uygulanır.                          
    Temsilciler veya teşekkülü idare edenler bu suretle ödedikleri vergiler için
asıl mükelleflere rücu edebilirler.                                             
    Tüzel kişilerin tasfiye haline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanuni 
temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını  
da kaldırmaz.                                                                   
    Vergi kesenlerin sorumluluğu:                                               

    Madde 11 - Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur     
olanlar, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödev- 
leri yerine getirmekten sorumludurlar.                                          
    Bu sorumluluk, bunların ödedikleri vergilerden dolayı asıl mükelleflere rücu
etmek hakkını kaldırmaz.                                                        
    (Ek: 4/12-1985-3239/2 md.) Mal alım ve satımı ve hizmet ifası dolayısiyla   
vergi kesintisi yapmak ve vergi dairesine yatırmak zorunda olanların, bu yüküm- 
lülükleri yerine getirmemeleri halinde verginin ödenmesinden, alım satıma taraf 
olanlar ile hizmetten yararlananlar, aralarında zımmen dahi olsa itibat olduğu  
tespit olunanlar müteselsilen sorumludurlar.                                    
    (Ek: 4/12/1985-3239/2 md.) Ancak üçüncü fıkrada belirtilen müteselsilen so- 
rumluluk mal üreten çiftçiler ile nihai tüketiciler için söz konusu değildir.   
    (Ek: 24/3/1988-3418/30 md.) Maliye ve Gümrük Bakanlığı zirai ürünlerin (iş- 
lenmiş olanlar dahil) alım ve satımına aracılık eden kuruluşlar ile Ticaret Bor-
salarını bu mahsullerin satın alınması sırasında yapılacak vergi tevkifatından  
müteselsilen sorumlu tutmaya, sözkonusu ürünlerin satışı dolayısıyla yapılacak  
vergi tevkifatının hangi safhada yapılacağını her bir ürün için ayrı ayrı belir-
lemeye yetkilidir. Maliye ve Gümrük Bakanlığı tarafından belirlenen safhadan ön-
ceki safhalarda tevkif yoluyla alınan vergiler iade edilmez ve süresinde ilgili 
vergi dairesine yatırılır.                                                      
    (Ek: 4/12/1985-3239/2 md.) Müteselsil sorumluluğun şartları, sınırları ve bu
konuya ilişkin usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenir.        
    Mirasçıların sorumluluğu:                                                   

    Madde 12 - Ölüm halinde mükelleflerin ödevleri, mirası reddetmemiş kanuni ve
mansup mirasçılarına geçer.Ancak, mirasçılardan herbiri ölünün vergi borçların- 
dan miras hisseleri nispetinde sorumlu olurlar.                                 
    Mücbir sebepler:                                                            

    Madde 13 - Mücbir sebepler:                                                 
    1. Vergi ödevlerinden her hangi birinin yerine getirilmesine engel olacak   
derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk;                                
    2. Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntı-
sı ve su basması gibi afetler;                                                  
    3. Kişinin iradesi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler;                 
    4. Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının 
elinden çıkmış bulunması;                                                       
    gibi hallerdir.                                                             
                                   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                 
                                      Süreler                                   
    Kanuni ve idari süreler:                                                    

    Madde 14 - (Değişik: 23/6/1982-2686/3 md.)                                  
    Vergi muamelelerinde süreler vergi kanunları ile belli edilir.              
    Kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde 15 günden aşağı olmamak şartıyla bu  
süreyi, tebliği yapacak olan idare belirler ve ilgiliye tebliğ eder.            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Mücbir sebeplerle gecikme:                                                  

    Madde 15 - 13 üncü maddede yazılı mücbir sebeplerden her hangi birinin bu-  
lunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar süreler işlemez. Bu takdirde  
tarh zamanaşımı işlemiyen süreler kadar uzar.                                   
    Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malüm olması veya ilgililer tara- 
fından ispat veya tevsik edilmesi lazımdır.                                     
    Ölüm halinde sürenin uzaması:                                               

    Madde 16 - (Değişik: 23/6/1982-2686/4 md.)                                  
    Vergi kanunlarında hüküm bulunmayan hallerde ölüm dolayısıyla mirasçılara   
geçen ödevlerin yerine getirilmesinde bildirme ve beyanname verme sürelerine üç 
ay eklenir.                                                                     
    Mühlet verme:                                                               

    Madde 17 - Zor durumda bulunmaları hasebiyle vergi muamelelerine mütaallik  
ödevleri süresi içinde yerine getiremiyecek olanlara, kanuni sürenin bir katını 
geçmemek üzere, Maliye Bakanlığınca münasip bir mühlet verilebilir.             
    Bu mühletin verilebilmesi için:                                             
    1. Mühlet istiyen sürenin bitmesinden evvel yazı ile istemde bulunmalıdır.  
    2. İstemde gösterilen mazeret, mühlet verecek makam tarafından kabule layık 
görülmelidir.                                                                   
    3. Mühletin verilmesi halinde verginin alınması tehlikeye girmemelidir.     
    Maliye Bakanlığı mühlet verme yetkisini tamamen veya kısmen mahalli maliye  
teşkilatına devredebilir.                                                       
    Sürelerin hesaplanması:                                                     

    Madde 18 - Vergi kanunlarında yazılı süreler aşağıdaki şekilde hesaplanır:  
    1. Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz ve son gü- 
nün tatil saatinde biter;                                                       
    2. Süre hafta veya ay olarak belli edilmişse başladığı güne son hafta veya  
ayda tekabül eden günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı   
güne tekabül eden bir gün yoksa süre o ayın son gününün tatil saatinde biter;   
    3. Sonu belli bir gün ile tayin edilen sürelerde, süre o günün tatil saatin-
de biter;                                                                       
    4. Resmi tatil günleri süreye dahildir. Şu kadar ki, sürenin son günü resmi 
tatile rastlarsa tatili takibeden ilk iş gününün tatil saatinde biter.          
                                                                                
                                DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                  
                           Vergi Alacağının Tayini                              
    Vergiyi doğuran olay:                                                       

    Madde 19 - Vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vu-
kuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.                                    
    Vergi alacağı mükellef bakımından vergi borcunu teşkil eder.                
    Tarh:                                                                       

    Madde 20 - Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah  
ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar  
itibariyle tesbit eden idari muameledir.                                        
    Tebliğ:                                                                     

    Madde 21 - Tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususla-
rın yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildi- 
rilmesidir.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Tahakkuk:                                                                   

    Madde 22 - Verginin tahakkuku, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi  
gereken bir safhaya gelmesidir.                                                 
    Tahsil:                                                                     

    Madde 23 - Verginin tahsili, kanuna uygun surette ödenmesidir.              
    Tahakkuku tahsile bağlı vergiler:                                           

    Madde 24 - Mahiyetleri itibariyle tahakkuku tahsile bağlı vergilerde, vergi-
nin tahsili tahakkuku da içine alır.                                            
                                                                                
                               İKİNCİ KISIM                                     
                             Tarh ve Tahakkuk Usulü                             
                                                                                
                               BİRİNCİ BÖLÜM                                    
                          Beyannameye Dayanan Tarh                              
    Tahakkuk fişi esası:                                                        

    Madde 25 - Vergi kanunlarına göre beyan üzerinden alınan vergiler "Tahakkuk 
fişi" ile tarh ve tahakkuk ettirilir.                                           
    Bu esasa göre, vergi dairesince beyannamenin alınması üzerine bir tahakuk   
fişi tanzim olunur ve bunun bir nüshası mükellefe veyahut beyannameyi mükellef  
namına vergi dairesine tevdi edene verilir.Bu suretle vergi tahakkuk etmiş olur.
Tahakkuk fişinin mükellefe verilen nüshası aynı zamanda beyannamenin makbuzu ye-
rine geçer.                                                                     
    Lüzum görülen hallerde beyana dayanan vergi tahakkuk fişi yerine ihbarname  
ile tebliğ olunabilir. Kanunen belli hallerde tebliğ tekalif cetvelinin ilaniyle
yapılır.                                                                        
    Tahakkuk fişinin muhteviyatı:                                               

    Madde 26 - Tahakkuk fişi aşağıda yazılı malümatı ihtiva eder:               
    1. Fişin sıra numarası;                                                     
    2. Tanzim tarihi;                                                           
    3. Verginin nevi;                                                           
    4. Vergi beyannamesinin tarihi;                                             
    5. Beyannamenin ilgili bulunduğu vergilendirme dönemi;                      
    6. Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);                       
    7. Mükellefin açık adresi;                                                  
    8. Verginin matrahı;                                                        
    9. Verginin hesabı;                                                         
   10. Verginin miktarı;                                                        
   11. (Değişik: 23/6/1982-2686/5 md.) Vergi mahkemesinde dava açılması ve dü-  
zeltme ile ilgili hükümlere ait kısa bilgi.                                     
    Tahakkuk fişinin kesinliği:                                                 

    Madde 27 - Vergi beyannamesini ilgili vergi dairesine tevdi eden kimsenin   
kendisine verilen tahakkuk fişini almaması, beyannamede yazılı matrah üzerinden 
tarhı gereken verginin tahakkukuna engel olmaz. Bu takdirde tahakkuk fişinin    
mükellefe verilecek nüshası 28 nci maddede yazılı olduğu şekilde posta ile mü-  
kellefe gönderilir.                                                             
    Vergi beyannamesinin posta ile gönderilmesi:                                

    Madde 28 - Beyannamenin posta ile gönderilmesi halinde de tahakkuk fişi ke- 
silir. Bu takdirde, tahakkuk fişinin mükellefe verilecek nüshası, kapalı bir    
zarf içinde, mükellefin beyannamede gösterdiği adrese gönderilir ve fişin daire-
de kalan nüsnasına posta zimmet defterinin tarih ve numarası işaret olunur.     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                        İkmalen, Re'sen ve İdarece Tarh (1)                     
    İkmalen vergi tarhı:                                                        

    Madde 29 - (Değişik: 30/12/1980-2365/3 md.)                                 
    İkmalen vergi tarhı, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten  
sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve defter, kayıt ve belgelere   
veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah   
farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesidir.                             
    Özel kanunlarında ikmalen tarhiyata ilişkin olarak yer alan hükümler saklı- 
dır.                                                                            
    Re'sen vergi tarhı:                                                         

    Madde 30 - (Değişik birinci fıkra: 21/1/1983-2791/1 md.) Resen vergi tarhı, 
vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni öl- 
çülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tara-
fından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş
vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi 
tarh olunmasıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya mat-
rah farkı resen takdir olunmuş sayılır.                                         
    (Değişik paragraf: 30/12/1980-2365/4 md.) Aşağıdaki hallerden herhangi bi-  
rinin bulunması durumunda, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve
belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığı kabul     
edilir.                                                                         
    1.(Değişik: 24/6/1994 - 4008/2 md.) Vergi beyannamesi kanuni süresi geçtiği 
halde verilmemişse,                                                             
    2. Vergi beyannamesi kanuni veya ek süreler içinde verilmekle beraber beyan-
namede vergi matrahına ilişkin bilgiler gösterilmemiş bulunursa,                
    3. Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmı   
tutulmamış veya tasdik ettirilmemiş olursa veya vergi incelenmesi yapmaya yetki-
li olanlara her hangi bir sebeple ibraz edilmezse,                              
    4. Defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikalar, vergi matrahının doğru ve 
kesin olarak tesbitine imkan vermiyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık ol- 
ması dolayısiyle ihticaca salih bulunmazsa.                                     
    5. (Ek: 19/2/1963-205/1 md.) Vergi matrahları 193 sayılı Gelir Vergisi Kanu-
nunun değişik 54 üncü maddesinin 2 numaralı bendi uyarınca tesbit edilen mükel- 
lefler tarafından, vergi incelemeleri sırasında, giderleri tevsik edilemezse.   
    6. (Ek: 30/12/1980-2365/4 md.) Tutulması zorunlu olan defterlerin veya veri-
len beyannamelerin gerçek durumu yansıtmadığına dair delil bulunursa.           
    7. (Ek: 24/6/1994 - 4008/2 md.) Maliye müfettişleri, hesap uzmanları ve     
gelirler kontrolörlerince yapılan İncelemeler sırasında, mükellefler, her türlü 
harcama ve tasarruflarını vergisi ödenmiş veya vergiye tabi olmayan kazanç-     
lardan sağladıklarını kanıtlayamazlarsa,                                        
    Harcama ve tasarrufların vergiye tabi tutulmuş veya vergiye tabi olmayan    
kazançlardan sağlandığı kanıtlanamayan kısmı, harcama ve tasarrufun yapıldığı   
dönemde elde edilmiş ve vergisi ödenmemiş kazanç olarak dönem matrahının        
takdirinde dikkate alınır.                                                      
    8. (Ek:24/6/1994 - 4008/2 md.) Bu Kanunun mükerrer 227 nci maddesi uyarınca 
3568 sayılı Kanuna göre yetki almış meslek mensuplarına imzalattırma mecburi-   
yeti getirilen beyanname ve ekleri imzalattırılmazsa veya tasdik kapsamına      
alınan konularda yeminli mali müşavir tasdik raporu zamanında ibraz edilmezse,  
    9. (Ek:25/5/1995-4108/2 md.) Bu Kanunun mükerrer 175 inci maddesi ile ge-   
tirilen mecburiyetlere uyulmamışsa,                                             
    Yukarıdaki 2 nci bentde yazılı halin vukuunda mükellefe, takdir komisyonu   
tarafından 15 günden az olmamak üzere bir mühlet verilerek vergi matrahına iliş-
kin bilgileri vermeye ve kanuni defterlerini ibraz etmeye davet olunur. Bu davet
üzerine mükellef istenilen bilgileri verir ve kanuni defterlerini ibraz ederse, 
defter ve vesikalar ihticaca salih bulunmak şartiyle, mükellefe takdir olunacak 
matrah defter ve vesikaları kayıtlarına göre tesbit olunacak miktardan fazla    
olamaz.                                                                         
-------------                                                                   
(1) 19/2/1963 tarih ve 205 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değişik şeklidir.    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    (Ek: 26/6/1964-485/2 md.; Değişik: 24/6/1994-4008/2 md.) Vergi beyanname-   
sini kanuni süresi geçtikten sonra vermiş olanlara bu beyannamede gösterdikle-  
ri matrah üzerinden re'sen gerekli tarhiyat yapılır ve bu beyannameler re'sen   
takdir için takdir komisyonuna sevk edilmez. Ancak, vergi incelemesine başla-   
nılmasından veya takdir komisyonuna sevk edilmesinden sonra kendiliğinden       
verilen beyannameler için bu hüküm uygulanmaz.                                  
    (Ek: 26/6/1964-485/2 md.) Yukarıdaki bentlerin hükümlerine göre re'sen vergi
tarhını gerektirir bir sebep yanında ikmalen vergi tarhını da lüzumlu kılan bir 
durum mevcut ise re'sen takdir sonucu beklenmeksizin gerekli ikmal tarhiyatı ya-
pılır. Re'sen takdir sırasında ikmal tarhiyatına mesnet olan matrah farkı nazara
alınmışsa vergi tarhı sırasında evvelce tarhedilmiş olan vergi indirilir.       
    Verginin idarece tarhı:                                                     

    Mükerrer Madde 30 - (Ek: 19/2/1963-205/2 md.)                               
    Verginin idarece tarhı; 29 uncu ve 30 uncu maddeler dışında kalan hallerde, 
mükelleflerin verginin tarhı için vergi kanunları ile muayyen zamanlarda müra-  
caat etmemeleri veya aynı kanunlarla kendilerine tahmil edilen mecburiyetleri   
yerine getirmemeleri sebebiyle zamanında tarh edilemiyen verginin kanunen belli 
matrahlar üzerinden idarece tarh edilmesidir.                                   
    Bu takdirde vergi, 131 inci madde mucibince tanzim edilen yoklama fişine    
müsteniden tarh olunur.                                                         
    Bu şekilde tarh olunan vergilerle cezalarına ilişkin ihbarnameler bir taraf-
tan, mükellefin bilinen adresine posta ile yollanır; diğer taraftan mükellefin  
adını, soyadını, hesap numarasını, işini, adresini tarh edilen verginin ve kesi-
len cezanın miktar ve cinsini gösterir bir ilan vergi dairesinin ilan koymaya   
mahsus mahalline asılır.                                                        
    İlanın asılması keyfiyeti ve tarihi tutanakla tesbit olunur.                
    (Değişik: 23/6/1982-2686/6 md.) Verginin tahakkuku ve cezanın kesinleşmesi  
için geçmesi gereken vergi mahkemesinde dava açma süresi; mükellefin bilinen ad-
resinde tebligat yapıldığı hallerde tebliğ tarihinden, aksi halde tutanakla tes-
pit olunan ilan tarihinden başlar.                                              
    Takdir kararı:                                                              

    Madde 31 - Takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmı takdir 
kararına bağlanır.                                                              
    Takdir kararları komisyonun başkan ve üyeleri tarafından imzalanır.         
    Takdir kararlarında aşağıda yazılı malümat bulunur:                         
    1. Kararın sıra numarası;                                                   
    2. Kararın tarihi;                                                          
    3. Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);                       
    4. Mükellefin açık adresi;                                                  
    5. Takdirin ilgili bulunduğu vergi;                                         
    6. Takdirin ilgili bulunduğu vergilendirme dönemi;                          
    7. Takdir edilen matrah;                                                    
    8. Takdirin müstenidatı ve takdir hakkında izahat.                          
    Takdir kararlarının tevdii:                                                 

    Madde 32 - Takdir kararları komisyonca imza karşılığında vergi dairesine    
tevdi olunur.                                                                   
    Re'sen tarhta mahsup:                                                       

    Madde 33 - Re'sen takdir olunan matrah, mükellef tarafından bildirilen mat- 
rahtan fazla değilse, re'sen vergi tarh edilmez; fazla ise sadece aradaki fark  
üzerinden vergi tarh olunur.                                                    
    İhbarname esası:                                                            

    Madde 34 - İkmalen ve re'sen tarh edilen vergiler "İhbarname" ile ilgililere
tebliğ olunur. Nev'i ve doğuşu ayrı olan vergiler için ayrı ihbarname kullanı-  
lır.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İhbarnamenin muhteviyatı:                                                   

    Madde 35 - İhbarname aşağıda yazılı malümatı ihtiva eder:                   
    1. İhbarnamenin sıra numarası;                                              
    2. İhbarnamenin tanzim tarihi;                                              
    3. Verginin nev'i;                                                          
    4. Mükellefin soyadı adı (Tüzelkişilerde unvanı);                           
    5. Mükellefin açık adresi;                                                  
    6. Vergilendirme dönemi;                                                    
    7. Verginin matrahı;                                                        
    8. Verginin hesabı;                                                         
    9. Verginin miktarı;                                                        
   10. Kısa ve açık bir ifade ile ikmalen veya re'sen vergi tarhını icabettiren 
sebepler;                                                                       
   11. (Değişik: 23/6/1982-2686/7 md.) Vergi mahkemesinde dava açma süresi;     
   12. (Değişik: 23/6/1982-2686/7 md.) Vergi mahkemesinde dava açma şekli.      
    Takdir komisyonunun kararı üzerine tarh edilen vergilerde kararın ve re'sen 
takdiri gerektiren inceleme raporunun birer sureti ihbarnameye eklenir.         
                                                                                
                                    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                
                                Tahrire Dayanan Tarh                            
    Tahrire göre vergi tarhı:                                                   

    Madde 36 - Tahrire göre vergi tarhı, verginin tahrir usulü ile tesbit edilen
matrahlar üzerinden hesaplanmasıdır.                                            
    Tahrir ihbarnamesi:                                                         

    Madde 37 - Tahrir usulü ile tesbit edilen matrahlar, vergi dairesi tarafın- 
dan "Tahrir ihbarnamesi" ile mükelleflere tebliğ olunur.                        
    İhbarnamenin muhteviyatı:                                                   

    Madde 38 - Tahrir ihbarnamesi aşağıda yazılı malümatı ihtiva eder:          
    1. İhbarnamenin sıra numarası;                                              
    2. İhbarnamenin tanzim tarihi;                                              
    3. Verginin nev'i;                                                          
    4. Mükellefin soyadı ve adı (Tüzelkişilerde unvanı );                       
    5. Mükellefin açık adresi;                                                  
    6. Bina ve arazinin mevkii (Mahalle veya köy, sokak ve kapı numarası);      
    7. Bina veya arazinin nev'i, büyüklüğü, genişliği;                          
    8. Bina veya arazinin tahrir numarası;                                      
    9. Tahmin olunan gayrisafi irat veya kıymet;                                
   10. Gayrisafi irada göre bulunan safi irat;                                  
   11. Verginin nispeti;                                                        
   12. Verginin miktarı;                                                        
   13. İtiraz süresi;                                                           
   14. İtiraz şekli.                                                            
    Tekalif cetveli:                                                            

    Madde 39 - Tahrire dayanan tarhda yıllık vergiler, vergi dairesince mahalle 
ve köy itibariyle doldurulan tekalif cetvellerinde gösterilir.                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Tekalif cetvellerinde aşağıdaki malümat bulunur:                            
    1. Mükelleflerin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);                    
    2. Mükelleflerin adresleri;                                                 
    3. Binaların kesinleşen gayrisafi iradı; arazinin kesinleşen kıymeti (Aynı  
mükellefe ait binaların iradı ve arazinin kıymeti toplam olarak gösterilir);    
    4. Binaların safi iradı;                                                    
    5. Tahakkuk eden vergi.                                                     
                                                                                
                             DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                     
                       GÖtürü Matrahların Tespiti                               
                                                                                

    Madde 40 - (Mülga: 26/12/1993 - 3946/38 md.)                                
    Götürü matrahlara göre dava açma:                                           

    Madde 41 - (Mülga: 26/12/1993-3946/38 md.)                                  
    Ortalama kar hadlerinin tespiti:                                            

    Madde 42 - (Değişik: 30/12/1980-2365/5 md.)                                 
    Ortalama kar hadleri Maliye Bakanlığınca emtia ve iş nevilerine göre hazır- 
lanacak cetveller üzerine il merkezlerinde o il defterdarının veya mazereti ha- 
linde                                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
teşkil edeceği maliye memurunun başkanlığı altında gelir müdürü ve vergi dairesi
müdürü olmak üzere üç memur üye ile tüccarlar için il merkezindeki ticaret oda- 
larınca, esnaf ve sanatkarlar için kanunla kurulan esnaf dernekleri birliğince, 
birlikleri yoksa esnaf ve sanatkar teşekküllerince, odaların, birlik ve teşek-  
küllerin bulunmadığı yerlerde il merkezindeki belediyelerce seçilecek iki kişi- 
den kurulan özel bir komisyon tarafından ilçeler itibariyle gayri safi kazanca  
göre ayrı ayrı tayin olunur. Bu teşekküllerce belli edilecek üyeler bir asıl bir
yedek olmak üzere seçilir.Üyelerin Komisyon Başkanının talebi üzerine bir ay    
içinde seçilmemesi halinde, üyeler komisyon başkanının teklifi üzerine vali ta- 
rafından seçilir.Şu kadar ki merkez ilçesi dışındaki mükelleflere ait ortalama  
kar hadlerinin tespitinde, il merkezinden seçilmiş olan üyelerden birinin yerine
o ilçelerden aynı mahiyetteki teşekküller tarafından seçilmiş olan bir üye top- 
lantılara katılır.                                                              
    Ortalama kar hadlerinin tayininde nazara alınacak esaslar Maliye Bakanlığın-
ca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.                                    
    Komisyon, defterdarın yazılı isteği tarihinden başlayarak üç ay içinde tak- 
dir işini tamamlar, lüzum görülen yerlerde ve hallerde bu süre Maliye Bakanlı-  
ğınca bir yıla kadar uzatılabilir.                                              
    Ortalama kar hadlerinin kesinleşmesi ve ilanı:                              

    Madde 43 - (Değişik: 26/6/1964-485/4 md.)                                   
    42 nci madde gereğince düzenlenen ortalama kar hadlerine ait cetveller, dü- 
zenlenmelerini takibeden ay içinde Maliye Bakanlığına gönderilir.               
    Maliye Bakanlığına gelmiş olan bu cetveller, Ortalama Kar Hadleri Merkez Ko-
misyonunca incelenerek hatalı ve noksan bulunanlar ile bölgeleri itibariyle uy- 
gunluk göstermiyenler gerekçeli olarak ilgili özel komisyonlara geri gönderilir.
    Özel komisyonlara geri gelen cetveller, yeniden incelenerek gerekli düzelt- 
meler yapıldıktan, düzeltme sebebi görülmiyenler hakkında ise gerekçeleri belir-
tildikten sonra Merkez Komisyonuna gönderilir.                                  
    Merkez Komisyonu cetveller üzerinde son incelemesini yaparak ortalama kar   
hadlerinin kesin miktarlarını tayin eder.                                       
    Kesinleşmiş ortalama kar hadlerine ait cetveller Maliye Bakanlığınca mahal- 
lerine tebliğ olunur.                                                           
    Vergi daireleri, Bakanlıktan gelen bu cetvelleri, bir ay süre ile, dairele- 
rinin uygun bir yerine asmak suretiyle ilan ederler. Bu cetveller ayrıca Resmi  
Gazete ile ilan olunur.                                                         
    (Değişik: 30/12/1980-2365/6 md.) Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Ma- 
liye Bakanlığı Müsteşarının başkanlığında, Gelirler Genel Müdürü, ilgili Genel  
Müdür Baş Yardımcısı veya bunların tevkil edeceği kimselerle Türkiye Ticaret    
Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin iki temsilcisinden kuru-
lur.                                                                            
    89 uncu maddedeki nisap hükmü, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu hak-   
kında da uygulanır.                                                             
    Uygulama süresi:                                                            

    Madde 44 - Götürü ücretler, götürü ticaret ve serbest meslek kazançları ve  
ortalama kar hadleri üç yıl uygulanır. Şu kadar ki, bunlarda önemli değişiklik- 
ler vuku bulduğu takdirde Maliye Bakanlığı bu süreyi bir yıldan aşağı olmamak   
şartiyle kısaltabilir.                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                               BEŞİNCİ BÖLÜM                                    
  Zirai Kazanç Ölçüleri ile Emlak Vergisine Ait Bedel ve Değerlerin Tespiti (1) 
                                                                                
    Ölçüler ve tarifleri:                                                       

    Madde 45 - Zirai kazanç ölçüleri, yıllık istihsal değeri, götürü gider emsa-
li, ortalama randıman miktarı, ortalama işçilik tutarı, ortalama maliyet bedeli 
ile ortalama satış fiyatından terekküp eder.                                    
    1. Yıllık istihsal değeri: Ortalama randıman ve ortalama satış fiyatı ölçü- 
lerine göre her ziraat biriminden bir yılda elde edileceği hesaplanan mahsul de-
ğerinin işletmede veya işletmelerde mevcut ziraat birimi sayıları ile çarpılması
suretiyle bulunacak değerlerin toplamıdır.                                      
    2. (Değişik: 23/6/1982-2686/10 md.) Götürü gider emsali: Büyük ve küçükbaş  
hayvanlar (kümes hayvanları dahil) ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılı-
ğı için % 80; diğer zirai mahsuller ile ziraat makine ve aletleriyle başka çift-
çilerin zirai istihsal işlerinin yapılması karşılığında alınan ücretler için    
% 70'tir.                                                                       
    3. Ortalama randıman miktarı: Ziraat birimlerinin her bir çeşidinden elde   
edileceği tahmin olunan ortalama mahsul miktarıdır.                             
    4. Ortalama işçilik tutarı: Ziraat birimlerinin her bir çeşidine isabet eden
ortalama işçilik gideri tutarıdır.                                              
    5. Ortalama maliyet bedeli: Ziraat birimi başına elde edilecek mahsul için  
yapılması gereken ortalama giderlerin toplamıdır.                               
    6. Ortalama satış fiyatı: Zirai mahsullerin ticari teamüle göre beher sa-   
tış biriminin 46 ncı maddenin (d) bendi esasları dairesinde tesbit olunan satış 
fiyatıdır.                                                                      
    Zirai kazanç ölçülerinin tespiti:                                           

    Madde 46 - (Değişik: 19/2/1963-205/4 md.)                                   
    Zirai kazanç ölçüleri (45 inci maddenin 1 numaralı bendinde yazılı ölçüler  
ile kara ve su avcılığına mütaallik olanlar hariç), Zirai Kazançlar Merkez Ko-  
misyonu tarafından hazırlanacak yönetmelik esasları dairesinde zirai kazançlar  
il komisyonlarınca takdir ve tesbit olunur.                                     
    Zirai kazançlar il komisyonları, zirai kazanç ölçülerinin takdir ve tesbi-  
tinde aşağıdaki esaslara uyar.                                                  
    a) Zirai faaliyetlere tesir eden tabii ve iktisadi şartlar bakımlarından    
önemli farklar gösteren bölgeler ayrılır;                                       
    b) Çeşitli ziraat nevileri ile çeşitli ziraat makina ve aletleri ayrı ayrı, 
vasıf ve şartlar bakımından birbirine uygunluk ve yakınlık gösterenler belli    
gruplar içinde birleştirilmek suretiyle nazarı itibara alınır;                  
    c) Zirai işletmelerin bölgeleri itibariyle özellikleri ve ortalama verim ka-
biliyetleri gözönünde tutulur;                                                  
    d) Ortalama satış fiyatının tesbitinde Hükümetçe tayin olunan ve takdir sı- 
rasında yürürlükte bulunan fiyatlar, Hükümetçe fiyat tayin olunmıyan mahsuller  
için takdirin yapıldığı yıldan önce gelen son takvim yılı içindeki mahalli top- 
tan piyasa fiyatı esas tutulur. Fiyatın temevvüç ettiği hallerde ortalamasına   
itibarolunur;                                                                   
    e) Özellik gösteren ziraat nevilerinde Zirai Kazançlar Merkez Komisyonunca  
bu ziraat çeşitlerinin mahiyetlerine uygun olarak tayin olunacak esaslar nazarı 
itibara alınır.                                                                 
---------------------                                                           
(1) Madde başlığı 23/6/1982 tarih ve 2686 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile     
    değiştirilmiş şeklidir.                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Zirai kazançlar il komisyonları, zirai kazanç ölçülerinin uygulanmaya başla-
nılacağı ilk takvim yılı içinde mezkur ölçüleri tesbit ederek bu yılın Nisan ayı
sonuna kadar zirai kazançlar merkez komisyonuna gönderirler.                    
    Zirai kazançlar merkez komisyonu, illerden gelen zirai kazanç ölçülerinden  
hatalı ve noksan bulduklarını gerekçesiyle birlikte alakalı komisyonlara iade   
eder.                                                                           
    Zirai kazançlar il komisyonları merkez komisyonunca iade olunan ölçülerdeki 
maddi hataları düzeltirler; takdire taallük eden hususlarda ise ya ölçüleri     
yeniden takdir ederler veya ilk kararlarında ısrar edebilirler. İl komisyonları 
ısrar kararlarında ısrar sebeplerini açıklamaya mecburdurlar.                   
    (Değişik: 30/12/1980 - 2365/7 md.) Ancak, zirai kazançlar il komisyonlarınca
verilen ısrar kararları uygun görülmediği takdirde uygun görülmeyen ölçüler ye- 
rine merkez komisyonunca re'sen ve nihai olarak yeni ölçüler tayin ve tespit    
olunur.                                                                         
    (Yedinci fıkra mülga: 1/5/1981 - 2455/2 md.)                                
    (Sekizinci fıkra - Ek: 30/12/1980 - 2365/7 md.; Mülga: 1/5/1981-2455/2 md.) 
    Ziraat birimleri:                                                           

    Madde 47 - Ziraat birimleri:                                                
    a) Tarla, bağ ve sebze ziraati ile ormancılıkta dönüm;                      
    b) Ölçü olarak ağaç kabul edilenlerde ürün verecek hale gelmiş ağaç sayısı; 
    c) Hayvancılıkta hayvan sayısı;                                             
dır.                                                                            
    Özellik gösteren ziraat nevilerinde Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca bu zi   
raat çeşitlerinin mahiyetlerine uygun olarak müştereken belli edilecek diğer bi-
rimler kullanılır.                                                              
    Bu kanunun uygulanmasında dönüm bin metre karelik toprak parçasıdır.        
    Tasdik ve ilan:                                                             

    Madde 48 - Zirai kazanç ölçüleri Bakanlar Kurulunun onayı ile yürürlüğe     
girer.                                                                          
    Onaylanan ölçüler Resmi Gazete ile yayınlanır.(1)                           
    Her bölgeye ait ölçüler, ilgili valiliklere gönderilir. Valilikler bunları  
en kısa zamanda köy ve mahalle ihtiyar kurullarına ve maliye teşkilatına tebliğ 
eder.                                                                           
    Uygulama süresi:                                                            

    Madde 49 - (Değişik: 4/12/1985 - 3239/3 md.)                                
    Zirai kazanç ölçüleri üç yıl için tespit olunur. Ancak satış fiyatı resmi   
kuruluşlar veya birliklerce tespit ve ilan olunan (destekleme alımları) ürünler 
için her yılı açıklanan en son fiyatlar esas alınır. Diğer taraftan ölçülerin   
tespitine esas olan unsurlarda önemli değişiklikler vukubulduğunun anlaşılması  
halinde, Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, bu ölçülerin uygulama süresini lüzum-
lu gördüğü zirai faaliyet ve mahsul nevileri için bir yıldan aşağı olmamak üzere
kısaltmaya yetkilidir.                                                          
    Emlak vergisine ait bedel ve değerlerin tespiti, ilanı ve kesinleşmesi:     

    Mükerrer Madde 49 - (Ek: 23/6/1982 - 2686/11 md.)                           
    a) Maliye ve Bayındırlık bakanlıkları Emlak Vergisi Kanununun 10 ncu madde- 
si hükmü ile aynı Kanunun 31 nci maddesi uyarınca hazırlanan tüzük hükümlerine  
göre bina metrekare normal inşaat maliyet bedellerini (söz konusu tüzük hükümle-
rine göre yapılan yıllık tespitler hariç olmak üzere) genel beyanın yapılacağı  
sürenın başlangıcından dört ay önce müştereken tespit ve Resmi  Gazete ile ilan 
ederler.                                                                        
----------------------                                                          
(1) 2/1/1997 tarih ve 97/9218 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1996,1997 ve    
    1998 yılları için tespit edilen 79 il'e ait zirai kazanç ölçüleri 12/4/1997 
    tarih ve 22962 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği 
bu bedellere karşı Resmi Gazete ile ilanını izleyen 15 gün içinde Danıştayda da-
va açabilirler.                                                                 
    b) (Değişik: 4/12/1985 - 3239/4 md.) Takdir komisyonlarının arsalara ve     
araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin takdirleri genel beyanın
yapılacağı sürenin başlangıcından en az altı ay önce karara bağlanarak, arsalara
ait olanlar takdirin ilgili bulunduğu İl ve İlçe merkezlerindeki ticaret odala- 
rına, ziraat odalarına ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları ile vergi dairele-
rine (1/3/1986 tarihinden itibaren belediyelere), araziye ait olanlar İl merkez-
lerindeki ticaret ve ziraat odalarına ve vergi dairelerine (1/3/1986 tarihinden 
itibaren belediyelere) imza karşılığında verilir.                               
    Takdir komisyonlarının bu kararlarına karşı kendilerine karar tebliğ edilen 
daire, kurum, teşekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları 15 gün içinde  
ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi mahkemelerince verilecek
kararlar aleyhine 15 gün içinde Danıştaya başvurulabilir.                       
    Kesinleşen asgari ölçüde arsa ve arazi birim değerleri, ilgili vergi daire- 
lerinde, belediyelerde ve muhtarlıklarda uygun bir yerlere asılmak suretiyle ge-
nel beyan süresince ilan edilir.                                                
    c) Yukarıdaki fıkralara göre, Danıştay ve vergi mahkemelerinde dava açılması
halinde, davalının 15 gün içinde vereceği tek savunma ile dosya tekemmül etmiş  
sayılır. Danıştay ve vergi mahkemelerince bu davalar dosyanın tekemmül ettiği   
tarihten itibaren en geç 1 ay içinde karara bağlanır.                           
    d) (Ek: 30/5/1985 - 3210/1 md.; Değişik: 4/12/1985 - 3239/4 md.) (a) ve (b) 
fıkralarındaki bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri ile arsalara ve   
araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin süreleri Emlak Vergi-
si genel beyan dönemleri ile ilgili olmak üzere gerektiği ölçüde kısaltmaya     
Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.                                          
                                                                                
                              ÜÇÜNCÜ KISIM                                      
                              Tahrir Usulü                                      
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                             Genel Esaslar                                      

    Madde 50 - (Mülga: 29/7/1970 - 1319/41 md.)                                 

    Madde 51 - (Mülga: 29/7/1970 - 1319/41 md.)                                 
    Tadilat:                                                                    

    Madde 52 - Tadilat, iki genel tahrir arasında, bu kanunda yazılı sebepler-  
den dolayı binaların gayrisafi iratlarında ve arazinin kıymetlerinde vukua gelen
devamlı ve tabii değişiklikler tesbit edilerek, yeni irat veya kıymetin tahmin  
edilmesidir.                                                                    

    Madde 53-55 - (Mülga: 29/7/1970-1319/41 md.)                                
                                                                                
                              İKİNCİ BÖLÜM                                      
                              Genel Tahrir                                      
                                                                                

    Madde 56-62 - (Mülga: 29/7/1970-1319/41 md.)                                
    Tadilat sebepleri:                                                          

    Madde 63 - Aşağıdaki hallerde binaların gayrisafi iratları ve arazinin kıy- 
metleri tadilat yoliyle tahmin ve yeniden takdir olunur.                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    1. Her hangi bir sebep yüzünden devamlı olarak bina gayrisafi iratları ile  
arazi kıymetlerinin en az % 20 nispetinde artması veya eksilmesi;               
    2. Bina veya arazinin genel tahrirde unutularak mektum kalmış olması;       
    3. Yeni bina inşaa edilmesi (Mevcut binalara ilaveler yapılması veya sabit  
istihsal, asansör veya kalorifer tesisleri konulması yeni inşaat hükmündedir.); 
    (Bu hallerde yalnız ilave inşaat veya sabit istihsal, asansör ve kalorifer  
tesislerinin gayrisafi iratları takdir olunarak binanın mevcut gayrisafi iradına
ilave edilir. Sabit istihsal, asansör ve kalorifer tesislerinin gayrisafi irat- 
ları 307 nci maddedeki esasa göre takdir olunur.)                               
    4. Bir binanın yanması, yıkılması suretiyle veya sair sebeplerle tamamen ve-
ya kısmen harap olması veya binada mevcut sabit istihsal, asansör veya kalorifer
tesislerinin kısmen veya tamamen kaldırılması;                                  
    5. Bİr binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın    
ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve  
sanat icrasına mahsus mahaller haline veya bu hallerde bulunan yerlerin ikamete 
mahsus mahaller haline kalbedilmesi (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın    
her dairesi ayrı bir bina sayılır ve yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen  
değiştirilen dairenin iradı yeniden takdir olunur.);                            
    6. Arazinin hal ve heyetinde değişiklik olması;                             
    7. Daimi müstesnalıktan faydalanan ve irat veya kıymeti bulunmayan bir bina 
veya arazinin müstesnalıktan çıkması;                                           
    8. Bir binanın mütemmimi durumunda olan arazinin mütemmimlik durumundan çık-
ması veya bir arazi ve arsanın bina mütemmimi durumuna girmesi;                 
    9. Bir bina veya arazinin taksim ve ifraz edilmesi (Araziden bir kısmının   
istimlak edilmesi de ifraz hükmündedir.);                                       
    10. Mütaaddit arazi ve arsaların tek bir arazi ve arsa haline getirilmesi   
veya mütaaddit hisselere ayrılmış olan bir binanın bütün hisselerinin birleşti- 
rilmesi.                                                                        
    Arazinin hal ve heyetinde değişiklik:                                       

    Madde 64 - Aşağıdaki haller arazinin hal ve heyetinde değişiklik olduğunu   
ifade eder:                                                                     
    1. Arazinin fidanlandırılması veya ağaçlandırılması, bağ haline getirilmesi;
    2. Fidanlı, ağaçlı veya kütüklü bir arazinin tarla haline getirilmesi veya  
gelmesi;                                                                        
    3. Tarım yapılan bir arazinin tabii bir afet veya arıza sebebiyle veya sair 
sebepler yüzünden tarıma elverişsiz hale gelmesi;                               
    4. Tarım yapılmıyan bir arazinin tarıma elverişli hale getirilmesi;         
    5. Arazinin üzerine veya altına inşaat yapılması;                           
    6. Arazinin parsellenmek suretiyle arsalar haline getirilmesi.              
                                                                                
    Mevzii ve ferdi tadilat:                                                    

    Madde 65 - Binaların gayrisafi iratlarında ve arazi ve arsaların kıymetle-  
rinde 63 üncü maddenin 1 inci bendinde yazılı nispette vuku bulan artma veya    
eksilme sebebiyle yapılacak tadilat mevzii veya ferdi olur.                     
    Bir şehir, kasaba veya köyün tamamında, mevcut bina ve arazi için yapılacak 
tadilat mevziidir. Münferit mükelleflerin arazisi veya binaları için yapılan ta-
dilat ferdidir.                                                                 
    Mevzii tadilat kararı:                                                      

    Madde 66 - Mevzii tadilat yapılabilmesi için:                               
    1. İlgili bir veya birkaç mükellefin veya vergi dairesinin mevzii tadilat   
isteğinde bulunması,                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    2. Şehir ve kasabalardaki tadilat için belediye encümeninin, köylerdeki ta- 
dilat için köy ihtiyar meclisinin, mevzii tadilatı gerektiren sebepleri muhtevi 
olarak tanzim edeceği mazbata üzerine il idare kurulunca tadilatın lüzumuna ka- 
rar verilmesi,                                                                  
    3. Maliye Bakanlığınca mevzii tadilatın yapılmasına izin verilmesi şarttır. 
                                                                                
    Ferdi tadilat isteği:                                                       

    Madde 67 - Ferdi tadilat yapılabilmesi için ilgili mükellefin binası veya   
arazisi için tadilat isteğinde bulunması gerekli ve kafidir.                    
    Vergi daireleri ferdi tadilat isteğinde bulunamazlar.                       
                                                                                
    Diğer tadilatın yapılması:                                                  

    Madde 68 - 63 üncü maddenin 2 - 10 uncu bentlerinde yazılı hallerde tadilat 
her hangi bir isteğe lüzum olmaksızın ya ilgili mükelleflerin bu halleri bildir-
meleri veya vergi dairesinin yoklama ile tesbit etmesi neticesinde yapılır.     
                                                                                
    İfraz ve birleştirme:                                                       

    Madde 69 - Bir bina veya arazinin taksim veya ifraz edilmesi (Arazinin par- 
sellenmek suretiyle arsalar haline getirilmesi hariç,) dolayısiyle yapılacak ta-
dilatta binanın gayrısafi iradı ve arazinin kıymeti yeniden takdir edilmeyip    
vergide kayıtlı gayrısafi irat veya kıymet müfrez parçalar veya hisseler arasın-
da her parça veya hissenin yüz ölçümüne ve mevki ve şerefine göre taksim olunur.
    63 üncü maddenin 10 uncu bendinde yazılı halde yapılacak tadilatta birleşti-
rilen bina ve araziye yeniden gayrısafi irat veya kıymet takdir edilmeyip her   
birinin vergide kayıtlı gayrısafi irat veya kıymetleri toplanır ve bu toplam    
birleştirilen bina ve arazinin gayrısafi irat veya kıymeti olur.                
    Birleştirilen parçalardan bir kısmının vergide kayıtlı gayrısafi irat veya  
kıymeti bulunmadığı hallerde yalnız bu parça veya hisselere gayrısafi irat veya 
kıymet takdir olunarak yukarıki fıkra gereğince işlem yapılır.                  
                                                                                
    Yüz ölçümü fazla veya noksan tesbit edilen arazi:                           

    Madde 70- Genel tahrir veya mevzii tadilatta arazinin yüz ölçümü noksan veya
fazla tahrir edilmiş olduğu sonradan meydana çıkarsa noksan yazıldığı anlaşılan 
miktar kayıtlı yüz ölçümüne ilave, fazla yazıldığı anlaşılan miktar kayıtlı yüz 
ölçümünden tenzil edilir ve arazinin kayıtlı kıymetinden beher metre kareye     
isabet eden kıymet esas tutularak noksan veya fazlaya ait kıymetler tesbit ve   
kayıtlı kıymete ilave veya mezkür kıymetten tenzil olunur.                      
    Bu ilave ve tenziller dolayısiyle noksan veya fazla alındığı anlaşılan ver- 
giler mükelleften tahsil veya kendisine iade edilir.                            
                                                                                
    Tadilat neticelerinin  uygulanması:                                         

    Madde 71 - Ferdi tadilat neticeleri tadilat taleplerinin yapıldığı, mevzii  
tadilat neticeleri de, itiraz incelemelerinin bittiği yılı takip eden mali yıl- 
dan başlıyarak uygulanır.                                                       
    Ferdi tadilat, talebin yapıldığı mali yıl içinde bitirilemezse, ilerde belli
olacak matrahlara göre düzeltmeler yapılmak üzere, bina ve arazinin mevcut irat 
ve kıymetleri tarha esas tutulur.                                               
    Bunlar dışındaki tadilatta tadil neticeleri:                                
    1. Genel tahrirlerde mektum kalan bina ve arazi için genel tahririn yürürlü-
ğe girdiği mali yıldan,                                                         
    Ve aşağıdaki hallerde:                                                      
    2. Yeni inşaat için inşaatın hitam bulduğu veya inşaatın hitamından evvel   
kısmen kullanılmaya başlanılmışsa her kısmın kullanılmasına başlandığı; binaya  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
sonradan sabit istihsal, asansör ve kalorifer tesisleri konulmuşsa bu tesislerin
konulmasının tamamlandığı;                                                      
    3. 63 üncü maddenin 5 inci bendinde yazılı şekilde kullanış tarzı değişen   
binalar için bu değişikliğin vuku bulduğu;                                      
    4. Muafiyeti sukut eden bina ve arazide muafiyetin sukut ettiği;            
    5. Yanan, yıkılan ve sair sebeplerle tamamen veya kısmen harap olan binalar-
da ve ifraz ve taksim edilen birleştirilen bina ve arazide bu olayların vuku    
bulduğu;                                                                        
    6. Hal ve heyeti değişen arazide değişikliğin rastladığı;                   
    7. Binanın mütemmimi durumunda olan arazinin mütemmimlik durumundan çıkması,
bir arazi ve arsanın bina mütemmimi durumuna girmesi hallerinde bu değişikliğin 
vuku bulduğu;                                                                   
tarihi takip eden mali yıldan başlıyarak yürürlüğe konulur.                     
                                                                                
                        DÖRDÜNCÜ KISIM                                          
           Takdir, Zirai Kazançlar ve Özel Komisyonları (1)                     
                                                                                
                        BİRİNCİ BÖLÜM                                           
                       Takdir Komisyonu                                         
    Kuruluş:                                                                    

    Madde 72 - (Değişik: 4/12/1985 - 3239/5 md.)                                
    Takdir Komisyonu; illerde defterdarın, ilçelerde malmüdürünün (müstakil ver-
gi dairesi olan ilçelerde ilgili vergi dairesi müdürünün) veya bunların tevkil  
edecekleri memurların başkanlığı altında ilgili vergi dairesinin yetkili iki    
memuru ile seçilmiş iki üyeden kurulur.                                         
    Arsalara ait asgari ölçüde birim değer tespitinde takdir komisyonu; belediye
başkanı veya tevkil edeceği memurun başkanlığı altında belediyenin yetkili bir  
memuru ile tapu sicil müdürü veya tevkil edeceği bir memur ve ticaret odasınca  
seçilmiş bir üye ile ilgili mahalle ve köyün muhtarından kurulur.               
    Araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitinde takdir komisyonu, valinin  
başkanlığı altında defterdar, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı il müdürü ile  
il merkezlerindeki ticaret ve ziraat odalarından seçilmiş birer üyeden kurulur. 
    Takdir komisyonları daimi veya geçici olurlar. Daimi komisyonların nerelerde
kurulacağını Maliye ve Gümrük Bakanlığı belli eder.                             
    Daimi komisyon bulunmayan yerlerde takdir işleri geçici komisyonlar tarafın-
dan görülür.                                                                    
    Üyelerin seçilmesi:                                                         

    Madde 73 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980-2365/9 md.) Üyeler, tüccarlar 
için ticaret odasınca, diğer sanat ve meslek erbabı için bunların mensup olduk- 
ları mesleki teşekküllerce kendi üyeleri arasından veya hariçten seçilir. Bu    
teşekküller, Takdir Komisyonu Başkanının yazılı talebi üzerine en geç bir ay    
içinde iki asil ve iki yedek üye seçmeye mecburdurlar. Bu mecburiyet zamanında  
yerine getirilmezse üyeler mahallin en büyük mülkiye amiri tarafından seçilir.  
                                                                                
    (Değişik: 23/6/1982 - 2686/13 md.) Komisyon toplantılarını mükellefin sanat 
veya meslek bakımından bağlı veya ilgili olduğu teşekkülden, servet takdiri     
işlerinde ise yalnız Ticaret Odasından seçilen üyeler (Değişik: 30/5/1985 -     
3210/2 md.) : Arsalara ait asgari ölçüde birim değerlerinin tespiti sırasında   
ticaret odasından seçilen üye-                                                  
-----------------                                                               
(1) Madde başlığı, 30/12/1980 tarih ve 2365 sayılı Kununun 8 inci maddesiyle    
    değişik şeklidir.                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
lerden biri yerine ilgili mahalle veya köyün muhtarı) iştirak eder. Ticaret Oda-
sı ve mesleki teşekkül bulunmayan yerlerde bunlar tarafından seçilecek üyeler,  
yukarıdaki esaslara göre belediyeler tarafından seçilir.                        
    Komisyonlar kendilerine tahsis edilen dairede, yoksa, vergi dairesinde top- 
lanır ve keyfiyet bir tutanakla tesbit olunur.                                  
                                                                                
    Komisyonların görevleri:                                                    

    Madde 74 - (Değişik: 4/11/1985 - 3239/6 md.)                                
    a) 72 nci maddenin birinci fıkrasına göre kurulan takdir komisyonunun görev-
leri şunlardır.                                                                 
    1. Yetkili makamlar tarafından istenilen matrah ve servet takdirlerini yap- 
mak;                                                                            
    2. Vergi kanunlarında yazılı fiat, ücret veya sair matrah ve kıymetleri tak-
dir etmek (Bu gibi takdirler de takdir kararına bağlanır.)                      
    Takdir komisyonu bu görevlerini yaparken takdir sebepleri bulunup bulunmadı-
ğını incelemez. Yalnız hatalı gördüğü muamelelerde, ilgili vergi dairesini yazı 
ile ikaz etmeye mecburdur.                                                      
    b) 72 nci maddenin ikinci fıkrasına göre kurulan takdir komisyonu: 1319 sa- 
yılı Emlak Vergisi Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca arsalar  
için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köyün cadde, so-  
kak veya değer bakımından farklı bölgeleri (Turistik bölgelerde değer bakımın-  
dan farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parsel) iti-
bariyle asgari ölçüde birim değer tespit etmekle görevlidir.                    
    c) 72 nci maddenin üçüncü fıkrasına göre kurulan takdir komisyonu: 1319 sa- 
yılı Emlak Vergisi Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca her il   
veya ilçe için arazinin cinsi (Kıraç, taban ve sulak) itibariyle asgari ölçüde  
birim değer tespit etmekle görevlidir.                                          
    (b) ve (c) fıkralarına göre yapılacak değer tespitinde, Emlak Vergisi Kanu- 
nunun 31 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan normlardan ve bu maddeye    
göre hazırlanmış bulunan tüzük hükümleri ile gerektiğinde bilirkişiden yararla- 
nılır.                                                                          
                                                                                
    Komisyonun yetkileri:                                                       

    Madde 75 - (Değişik birinci fıkra: 4/12/1985 - 3239/7 md.) 72 nci maddenin  
birinci fıkrasına göre kurulan takdir komisyonu 74 üncü maddedeki görevleri do- 
layısıyla bu Kanunda yazılı inceleme yetkisine haizdir.                         
    (Değişik: 30/12/1980 - 2365/10 md.) Komisyon, servetleri, sınai hakları ve  
telif haklarını, imtiyazları, madenleri, mücevheratı, eski eserleri ve sanat    
eserlerini değerlemede bilirkişiye müracaat edebilir.                           
    (Ek fıkra: 4/12/1985 - 3239/7 md.) 72 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkrala-
rına göre kurulan takdir komisyonları 79 uncu maddede yazılı yetkileri haizdir. 
                                                                                
    Beyana bağlılık:                                                            

    Madde 76 - Mükellefin evvelce beyan ettiği bir matraha ait olan takdir işle-
rinde, takdir olunan matrah mükellefin beyanından düşük olamaz.                 
                                                                                
                              İKİNCİ BÖLÜM                                      
                            Tahrir Komisyonu                                    
                                                                                

    Madde 77 - (Mülga: 29/7/1970 - 1319/41 md.)                                 

    Madde 78 - (Mülga: 29/7/1970 - 1319/41 md.)                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yetki:                                                                      

    Madde 79 - Tahrir komisyonları:                                             
    1.  İradı veya kıymeti tahmin edilecek binaları ve araziyi gezebilirler;    
    2.  Mükelleflerden ve kiracılardan gayrimenkulün genel durumu, kullanış tar-
zı, kira veya hasılat miktarı ve tahmine yarıyacak sair lüzumlu malümatı istiye-
bilirler;                                                                       
    3. Lüzumlu gördükleri malümatı, muhtar ve ihtiyar meclisleri, ticaret ve ta-
rım odaları, belediyeler ve noterler gibi resmi veya yarı resmi teşekküllerle   
özel teşekküller ve şahıslardan istiyebilirler;                                 
    4. Fabrika, değirmen ve imalathanelerin iratlarının takdirinde içlerinde bu-
lunan sabit istihsal tesislerinin kıymetlerini tesbit için lüzum gördükleri tak-
dirde bilirkişiye müracaat edebilirler.                                         
    Çalışma saatleri dışında veya tatil günlerinde, bina ve arazi, bunları işgal
edenlerin muvafakati olmaksızın gezilemez. Binaların gezilmesi sırasında, komis-
yon başkan ve üyeleri, ev halkının rahatsız edilmemesine dikkat etmiye mecbur-  
durlar.                                                                         
                                                                                
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                   
                             Tadilat Komisyonları                               
                                                                                
    Görev ve kuruluş:                                                           

    Madde 80 - Gerek binalarda, gerek arazide tadilat üçer kişilik "tadilat ko- 
misyonları" tarafından yapılır.                                                 
    Bu komisyonlar, mahallin en büyük mülkiye memurunun vergi dairesi müdürü    
olmıyan gelir memurları arasından seçeceği bir başkan ile iki üyeden kurulur.   
    Lüzum görülen yerlerde birden fazla tadilat komisyonu kurulması caizdir.    
                                                                                
    Üyelerin seçilmesi:                                                         

    Madde 81 - Tadilat komisyonlarına girecek üyeler:                           
    1. Belediye sınırı içinde bulunan yerler için, belediye meclislerince biri  
kendi üyeleri arasından veya dışardan, diğeri tadilat yapılacak bina ve arazinin
bulunduğu şehir ve kasaba halkı arasından;                                      
    2. Belediye teşkilatı olmıyan yerlerde köy ihtiyar meclisince biri kendi    
üyeleri, diğeri köy halkı arasından,                                            
    Seçilir.                                                                    
    Belediyeler ve belediye teşkilatı bulunmıyan köy ihtiyar meclisleri mahallin
en büyük mülkiye memurunun yapacağı tebliğden başlıyarak en geç bir ay içinde   
tadilat komisyonuna girecek üyeleri ve onların bir misli yedek üyeleri seçmeye  
ve adlarını en büyük mülkiye memuruna bildirmeye mecburdurlar.                  
                                                                                
    Yetki:                                                                      

    Madde 82 - Tahrir komisyonlarının haiz olduğu yetkileri tadilat komisyonları
da haizdirler.                                                                  
                                                                                
                                 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                 
          Zirai Kazançlar İl ve Merkez Komisyonları ile Özel Komisyonlar (1)    
                                                                                
    Zirai Kazançlar İl Komisyonu:                                               

    Madde 83 - (Değişik: 30/12/1980-2365/11 md.)                                
    Zirai Kazançlar İl Komisyonu valinin başkanlığında defterdar, gelir müdürü, 
ziraat müdürü, veteriner müdürü, il merkezindeki ziraat bankası şube müdürü ve  
--------------                                                                  
(1) Madde başlığı, 30/12/1980 tarih ve 2365 sayılı Kanunun 11 inci maddesi ile  
    değişik şeklidir.                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
seçilmiş üç üyeden kurulur. Ormancılığa ilişkin konuların görüşülmesinde komis- 
yona veteriner müdürü yerine orman işletme müdürü veya tevkil edeceği bir tem-  
silci katılır.                                                                  
                                                                                
    Üyelerin seçilmesi:                                                         

    Madde 84 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/15 md.)                               
    Zirai Kazançlar İl Komisyonunun seçilmiş üyelerinden ikisi il ziraat odasın-
dan, biri de bu ile bağlı ilçe ziraat odalarından il ziraat odasınca seçilir.   
    Ziraat odası, valinin yazılı tebliği üzerine en geç bir ay içinde komisyon  
üyelerini ve aynı sayıda yedek üyeyi seçerek adlarını valiye bildirir.          
    Üyeler bu süre içinde seçilip bildirilmedikleri takdirde vali tarafından se-
çilir.                                                                          
    Ziraat odası bulunmayan yerlerde bunların seçeceği üyeler, aynı esaslar dai-
resinde belediyelerce seçilir.                                                  
                                                                                
    Zirai kazançlar merkez komisyonu:                                           

    Madde 85 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/16 md.)                               
    Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Maliye Bakanlığı Müsteşarının Başkanlığın-
da; Gelirler Genel Müdürü ile Gelirler Genel Müdürlüğünün iki, Tarım ve Orman   
Bakanlığının üç, Ziraat Odaları Birliğinin üç ve Devlet Üretme Çiftlikleri Genel
Müdürlüğünün bir temsilcisinden kurulur.                                        
    Başkanın mazereti halinde komisyona, başkanın, üyelerden veya hariçten tev- 
kil edeceği kimse başkanlık eder.                                               
                                                                                
    Komisyonların yetkileri:                                                    

    Madde 86 - Zirai kazançlar il ve merkez komisyonları kamu idare ve müessese-
leri ile Devlet ekonomi kurumlarından ve görevlerinin gerektirdiği sair gerçek  
ve tüzelkişilerden her türlü bilgileri istiyebilirler. Gerekli gördükleri hal-  
lerde bilirkişilere inceleme de yaptırabilirler.                                
    Bilgi istemede 148 inci maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır.        
    Komisyonlarca bu hükümlere göre istenilen bilgileri vermiyenler ve bilirki- 
şiliği kabul ettikleri halde gerekli incelemeleri yapmıyanlar hakkında 361 inci 
madde hükmü uygulanır.                                                          
                                                                                

    Mükerrer Madde 86 - (Ek:30/12/1980-2365/13 md; Mülga: 23/6/1982-2686/53 md.)
                                                                                
                                 BEŞİNCİ BÖLÜM                                  
                               Müşterek Hükümler                                
                                                                                
    Komisyonlara seçilecek üyelerde aranacak vasıflar:                          

    Madde 87 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980 - 2365/14 md.) Takdir, tadi-  
lat ve zirai kazançlar il komisyonları ile özel komisyonlara, memurların dışın- 
da, seçilecek kimselerde aşağıdaki vasıflar aranır:                             
    1. İyi ahlak sahibi olmak ve ikamet ettiği veya iş gördüğü muhitin emniyet  
ve itimadını kazanmış bulunmak;                                                 
    2. Kamu hizmetlerinden memnu olmamak ve medeni haklardan ıskat edilmiş bu-  
lunmamak;                                                                       
    3. Ağır hapis veya şeref ve haysiyeti muhil bir suçtan dolayı hapis cezasiy-
le hükümlü olmamak;                                                             
    4. Vergi kaçakçılığından dolayı cezalandırılmış olmamak;                    
    5. (Değişik: 30/12/1980 - 2365/14 md.) Takdir ve özel komisyonlara seçile-  
ceklerde, ayrıca 30 yaşını bitirmiş olmak;                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    6. (Değişik: 30/12/1980-2365/14 md.) Tadilat ve zirai kazançlar il komisyon-
larına seçileceklerde ayrıca mensup olduğu şehir veya kasabanın iktisadi şartla-
rına ve emlak ve ziraat işlerine vukufu olmak ve yirmibeş yaşını bitirmiş bulun-
mak;                                                                            
    7. (Mülga: 30/12/1980-2365/14 md.)                                          
    Yemin:                                                                      

    Madde 88 - Bu kısımda yazılı komisyonlara seçilen üyeler ve tahrir komisyonu
başkanları şehir ve kasabalarda idare heyeti, köylerde ihtiyar meclisi huzurunda
aşağıda yazılı şekilde yemin ederler:                                           
    "Komisyonda çalışacağım süre zarfında tam manasiyle vicdan ve kanaatim icap-
larına tabi kalacağıma; hiçbir sebep ve tesir altında adaletten ve doğruluktan  
ayrılmıyacağıma, gerek Devlet gerek mükellef haklarını bir tutacağıma, takdir ve
tahminlerde her hangi bir tarafa temayül suretiyle görevimi kötüye kullanmıyaca-
ğıma namusum üzerine yemin ederim."                                             
                                                                                
    Nisap:                                                                      

    Madde 89 - (Değişik: 30/12/1980-2365/15 md.)                                
    Bu kısımda yazılı komisyonlar üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve   
çoğunlukla karar verirler. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf ço-
ğunlukta sayılır.                                                               
    Devam:                                                                      

    Madde 90 - Komisyon toplantılarında her hangi bir sebeple olursa olsun bulu-
namıyacağı anlaşılan üyenin yerine yedek üye davet olunur.                      
    Seçilmiş üyelerden, mücbir sebebe dayanmaksızın, üç mütaakıp toplantıya gel-
miyenler istifa etmiş sayılarak yerlerine yedek üye asil üye olarak getirilir.  
    Mücbir sebep veya mezuniyetle devam edemiyecek olan asil üyeye yedek üye ve-
kalet eder.                                                                     
    (Dördüncü fıkra mülga: 30/12/1980-2365/16 md.)                              
                                                                                
    Görev süresi:                                                               

    Madde 91 - Tahrir komisyonları başkan ve üyelerinin görevleri genel tahrir  
bitinceye kadar devam eder.                                                     
    Takdir, tadilat ve zirai kazançlar il komisyonlarına seçilen üyelerin görev 
süresi üç yıldır. Bunları seçen daire, meclis ve mesleki teşekküllerin seçimle- 
rinin yenilenmesi bu üyelerin görev sürelerini kısaltmaz.                       
    Süreleri dolanların yeniden seçilmesi caizdir.                              
                                                                                
    Ücretler:                                                                   

    Madde 92 - (Değişik: 23/6/1982-2686/17 md.)                                 
    Bu kısımda yazılı komisyonlarla ortalama kar hadlerini tespit eden özel ko- 
misyonlar ve uzlaşma komisyonlarının (Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama
Kar Hadleri Merkez Komisyonu, Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Ka- 
nununun 31 nci maddesinde zikredilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan komis- 
yon hariç) Başkan ve üyelerine bu komisyonlardaki görevleri dolayısıyla mahalli 
defterdarlığın teklifi üzerine Maliye Bakanlığınca tayin olunacak miktarda ücret
verilir.                                                                        
    Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu, Ortalama Kar Hadleri Merkez Komisyonu,    
Merkez Uzlaşma Komisyonları ile Gelir Vergisi Kanununun 31 nci maddesinde zikre-
dilen yönetmelik hükümlerine göre kurulan Komisyonun Başkan ve Üyelerine bu ko- 
misyonlardaki çalışmaları dolayısıyla verilecek ücret Maliye Bakanlığının tekli-
fi üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla tayin olunur.                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                               BEŞİNCİ KISIM                                    
                                 Tebliğler                                      
                                                                                
                               BİRİNCİ BÖLÜM                                    
                      Tebliğ Esasları ve Muhataplar                             
    Tebliğ esasları:                                                            

    Madde 93 - Tahakkuk fişinden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hüküm    
ifade eden bilümum vesikalar ve yazılar adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişi- 
lere posta vasıtasiyle ilmühaberli taahhütlü olarak, adresleri bilinmiyenlere   
ilan yolu ile tebliğ edilir.                                                    
    Şu kadar ki, ilgilinin kabul etmesi şartiyle, tebliğin daire veya komisyon- 
da yapılması caizdir.                                                           
                                                                                
    Tebliğ yapılacak kimseler:                                                  

    Madde 94 - Tebliğ mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekil-
lerine veya vergi cezası kesilenlere yapılır.                                   
    Tüzel kişilere yapılacak tebliğ, bunların başkan, müdür veya kanuni temsil- 
cilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerde bun-  
ları idare edenlere veya temsilcilerine yapılır. Tüzel kişilerin mütaaddit mü-  
dür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılması kafidir.          
                                                                                
    (Ek: 30/12/1980 - 2365/18 md.) Tebliğ, kendisine tebligat yapılacak kimsenin
bulunmaması halinde ikametgah adresinde bulunanlardan veya işyerlerinde memur ya
da müsdahdemlerinden birine yapılır. (Muhatap yerine bu şekilde kendisine tebliğ
yapılacak kimsenin görüşüne nazaran 18 yaşından aşağı olmaması ve bariz bir     
surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir.)                                        
    Veli, vasi ve kayyımlara tebliğ:                                            

    Madde 95 - Mükellef yerine geçen veli, vasi veya kayyım gibi vergi sorumlu- 
su birden fazla olursa, tebliğ bunlardan yalnız birine yapılabilir.             
    Şayet tebliğin mevzuu olan işe ayrı bir vasi veya kayyım bakmakta ise, teb- 
liğ bunlara yapılır.                                                            
    Vasıtalı tebliğ:                                                            

    Madde 96 - Kara, deniz, hava ve jandarma eratına yapılacak tebliğler kıta   
komutanı veya müessese amiri gibi en yakın üst vasıtasiyle yapılır. Bu evrakı   
derhal tebliğ olunacak kimseye vermediği takdirde üst tazminle mahküm olur. Bu  
cihetin tebliğ evrakında yazılı olması şarttır.                                 
                                                                                
    Yabancı memlekette bulunanlara tebliğ:                                      

    Madde 97 - Yabancı memlekette bulunanlara tebliğ o memleketin yetkili maka- 
mı vasıtasiyle yapılır. Bunun için anlaşma varsa veya o memleketin kanunları    
müsait ise o yerdeki Türk siyasi memuru veya konsolosu tebliğin yapılmasını yet-
kili makamdan ister.                                                            
    Kendisine tebliğ yapılacak kişi Türk vatandaşı ise tebliğ Türk siyasi memu- 
ru veya konsolosu vasıtasiyle de yapılabilir.                                   
    Yabancı memleketlerde bulunan kimselere tebliğ olunacak evrak, tebligatı çı-
karan merciin bağlı bulunduğu Bakanlık vasıtasiyle Dışişleri Bakanlığına, oradan
da Türkiye elçilik veya konsolosluğuna gönderilir.                              
    Yabancı memlekette resmi görevle bulunan Türk memurlarına tebliğ Dışişleri  
Bakanlığı vasıtasiyle yapılır.                                                  
    Yabancı memlekette bulunan askeri şahıslara yapılacak tebliğ, bağlı bulun-  
dukları kara, deniz, hava kuvvetleri komutanlıklariyle Jandarma Genel Komutan-  
lığı vasıtasiyle yapılır.                                                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kamu idare ve müesseselerine tebliğ:                                        

    Madde 98 - Kamu idare ve müesseselerine yapılacak tebliğ, bu idare ve       
müesseselerin en büyük amirlerine veya bunların muavinlerine veya en büyük      
amirin yetkili kılacağı memurlara yapılır.                                      
                                                                                
                             İKİNCİ BÖLÜM                                       
                          Posta ile Tebliğ Usulü                                
                                                                                
    Kapalı zarf esası:                                                          

    Madde 99 - Posta ile tebliğde tebliğ edilecek vesika kapalı bir zarf içinde 
postaya verilir. Bunun için, şekilleri Maliye Bakanlığınca tesbit edilen özel   
zarflar kullanılır.                                                             
    Bilinen adreslere tebliğ:                                                   

    Madde 100  - Bilinen adrese gönderilen mektuplar posta idaresince muhatabı- 
na teslim edildiği tarihte tebliğ edilmiş sayılır.                              
    Bilinen adresler:                                                           

    Madde 101 - Bu kanuna göre bilinen adresler şunlardır:                      
    1.  Mükellef tarafından işe başlamada bildirilen adresler;                  
    2.  Adres değişikliğinde bildirilen adresler;                               
    3.  İşi bırakmada bildirilen adresler;                                      
    4.  Vergi beyannamelerinde bildirilen adresler;                             
    5.  Yoklama fişinde tesbit edilen adresler;                                 
    6.  (Değişik: 23/6/1982-2686/18 md.) Vergi mahkemesinde dava açma dilekçe-  
lerinde ve cevaplarında gösterilen adresler;                                    
    7.  Yetkili memurlar tarafından bir tutanakla tesbit edilen adresler (İlgi- 
linin tutanakta imzası bulunmak şartiyle);                                      
    8.  Bina ve arazi vergilerinde komisyonlarca tahrir varakalarında tesbit    
edilen adresleri.                                                               
    Mektupların gönderilmesinde bu adreslerden tarih itibariyle tebligat yapacak
makama en son olarak bildirilmiş veya bu makamca tesbit edilmiş olanı nazara    
alınır.                                                                         
    Tebliğ evrakının teslimi:                                                   

    Madde 102 - Tebliğ olunacak evrakı muhtevi zarf posta idaresince muhatabına 
verilir ve keyfiyet muhatap ile posta memuru tarafından taahhüt ilmühaberine    
tarih ve imza konulmak suretiyle tesbit olunur.                                 
    Muhatabın zarf üzerinde yazılı adresini değiştirmesinden dolayı bulunamamış 
olması halinde posta memuru durumu zarf üzerine yazar ve mektup posta idaresin- 
ce derhal tebliği yaptıran daireye geri gönderilir.                             
    Muhatabın geçici olarak başka bir yere gittiği, bilinen adresinde bulunanlar
veya komşuları tarafından bildirildiği takdirde keyfiyet ve beyanda bulunanın   
kimliği tebliğ alındısına yazılarak altı beyanı yapana imzalatılır. İmzadan im- 
tina ederse, tebliği yapan bu ciheti şerh ve imza eder ve tebliğ edilemiyen ev- 
rak çıkaran mercie iade olunur.                                                 
    Bunun üzerine tebliği çıkaran merci tarafından tayin olunacak münasip bir   
süre sonra yeniden tebliğ çıkarılır. İkinci defa çıkarılan tebliğ evrakı da ay- 
nı sebeple tebliğ edilemiyerek iade olunursa tebliğ ilan yolu ile yapılır.      
    Muhatap imza edecek kadar yazı bilmez veya her hangi bir sebeple imza edemi-
yecek durumda bulunursa sol elinin baş parmağı bastırılmak suretiyle tebliğ olu-
nur.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Muhatap tebelluğdan imtina ederse tebliğ edilecek evrak önüne bırakılmak    
suretiyle tebliğ edilir.                                                        
    Yukarıdaki fıkralarda yazılı işlemler komşularından bir kişi veya muhtar    
veya ihtiyar heyeti üyelerinden biri veyahut bir zabıta memuru huzurunda icra   
ve keyfiyet taahhüt ilmühaberine yazılarak tarih ve imza vaz'edilmek ve hazır   
bulunanlara da imzalatılmak suretiyle tesbit olunur.                            
                                                                                
                            ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                        
                      İlan Yoliyle Tebliğ Usulü                                 
                                                                                
    Tebliğin ilanla yapılacağı haller:                                          

    Madde 103 - Aşağıda yazılı hallerde tebliğ ilan yoliyle yapılır.            
    1. Muhatabın adresi hiç bilinmezse;                                         
    2. Muhatabın bilinen adresi yanlış veya değişmiş olur ve bu yüzden gönde-   
rilmiş olan mektup geri gelirse;                                                
    3. Başkaca sebeplerden dolayı posta ile tebliğ yapılmasına imkan bulunmazsa;
    4. Yabancı memleketlerde bulunanlara tebliğ yapılmasına imkan bulunmazsa.   
                                                                                
    İlanın şekli:                                                               

    Madde 104 - İlan aşağıda yazılı şekilde yapılır:                            
    1. İlan ilgili vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye sınırları içinde   
çıkan bir veya daha fazla gazetede yayınlanır. Gazete çıkmıyan yerlerde mütat   
vasıtalarla yapılır.                                                            
    2. İlan yazısı tebliğ yapan dairenin ilan koymaya mahsus mahalline asılır   
ve bir sureti mükellefin bilinen son adresinin bağlı olduğu muhtarlığa gönderi- 
lir.                                                                            
    3. (Değişik: 30/12/1980-2365/19 md.) İstanbul Belediye sınırları dışındaki  
yerlerde ilan yolu ile yapılan tebliğin konusu yüz milyon (Bir milyar) lirayı   
aşan vergi veya vergi cezasına taalluk ettiği takdirde ilan ayrıca Ankara ve    
İstanbul'da çıkan bir gazete ile yayınlanır. (1)                                
    Tebliğ olunacak evrakın örnekleri yabancı memlekette bulunan mükellefin bi- 
linen adresine ayrıca posta ile gönderilir.                                     
    İlanın muhteviyatı:                                                         

    Madde 105 - İlanlarda, tebliğin ilgili bulunduğu vergiler gösterilmek sure- 
tiyle adları (Tüzel kişilerde unvanları) yazılı muhataplara aşağıdaki hususlar  
ihtar olunur:                                                                   
    1. İlan tarihinden başlıyarak bir ay içinde ilanı yapan makama bizzat veya  
bilvekale müracaat etmeleri veyahut taahhütlü mektup veya telgrafla açık adres- 
lerini bildirmeleri;                                                            
    2. Kendilerine süre ile kayıtlı resmi tebliğ yapılacağı.                    
    İlanın neticeleri:                                                          

    Madde 106 - İlan üzerine bizzat veya bilvekale müracaat edenlere, yerinde,  
adres bildirenlere ise posta ile tebliğ yapılır.                                
    Posta ile yapılan bu tebliğ hakkında da 100 üncü madde hükmü cari olur.     
----------------                                                                
(1) Bu bentte yeralan miktar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile 1/1/1993 
    tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş 15/12/1995 tarih ve       
    95/7595 sayılı Kararname ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak üzere tespit 
    edilen miktar ise, metne parantez içinde siyah punto ile işlenmiştir. Daha  
    önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanun'un sonundaki            
    "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne  bakınız.                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İlan tarihinden başlıyarak bir ay içinde ne vergi dairesine müracaat yapmış 
ve ne de adresini bildirmiş olanlara bir ayın sonunda tebliğ yapılmış sayılır.  
                                                                                
                                DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                  
                       Tebliğlere Ait Türlü Hükümler                            
                                                                                
    Memur vasıtasiyle tebliğ:                                                   

    Madde 107 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980-2365/20 md.) Maliye Bakanlığı
tebliğleri posta yerine memur vasıtasıyla da yaptırmaya yetkilidir.             
    Bu madde hükmünün uygulanmasında da bu kısımdaki tebliğ esaslarına uyulur.  
    Hatalı tebliğler:                                                           

    Madde 108 - (Değişik: 23/6/1982-2686/19 md.)                                
    Tebliğ olunan vesikalar, esasa müessir olmayan şekil hatalarından dolayı    
hukuki kıymetlerini kaybetmezler; yalnız vergi ihbarı ile ilgili vesikalarda mü-
kellefin adının, verginin nevi veya miktarının, vergi mahkemesinde dava açma    
süresinin hiç yazılmamış olması veyahut bu vesikaların görevli bir makam tara-  
fından tanzim edilmemiş bulunması vesikayı hükümsüz kılar.                      
    Tebliğ yerine geçen muameleler:                                             

    Madde 109 - Verginin tarh ve tahakkukunda tebliğ yerine geçen muameleler    
hakkındaki hükümler mahfuzdur.                                                  
    Ücret ve kazançları götürü usulde tesbit edilen tüccar, hizmet ve serbest   
meslek erbabının vergileri, tarh zamanında bu mükelleflerin bağlı oldukları ver-
gi dairesine müracaatla ibraz edecekleri vergi karnelerine yazılmak suretiyle   
tarh ve tebliğ olunur.                                                          
    Vergi karneye yazıldığı tarihte tebliğ edilmiş sayılır.                     
                                                                                
    Yukarıdaki hükme riayet etmiyenlerin vergileri (251 inci madde hükmüne giren
mükellefler hariç) bu kanunun umumi hükümleri dairesinde yoklama fişine dayanı- 
larak tarh ve tebliğ olunur.                                                    
                                                                                
                              ALTINCI KISIM                                     
                        Vergi Alacağının Kalkması                               
                                                                                
                              BİRİNCİ BÖLÜM                                     
                                 Ödeme                                          
    Verginin ödeneceği daire:                                                   

    Madde 110 - Vergi borcu, mükellefin bu bakımdan bağlı olduğu vergi dairesine
ödenir.                                                                         
    Mükellef vergi borcunun vergi dairesinin bulunduğu belediye sınırlarının dı-
şındaki vergi dairelerine de yatırabilir. Bu takdirde ödemenin hangi vergi dai- 
resi hesabına yapıldığının bildirilmesi şarttır.                                
                                                                                
    Ödeme zamanı:                                                               

    Madde 111 - Vergi, kanunlarında gösterilen süreler içinde ödenir.           
    Ödeme süresinin son günü verginin vadesi tarihidir.                         
    Bu kanunun 15, 17 ve 342 nci maddelerinin uygulanması dolayısiyle sürenin   
uzaması halinde vade uzayan sürenin bittiği gündür.                             
    Beyannamenin posta ile gönderilmesi halinde, beyan edilen vergi tahakkuk    
işleminin bitmesi beklenmeksizin vadesinde ödenir.                              
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, ŞUBAT 1990 (Ek - 5)                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    500 den fazla mükellefi olan vergi dairelerine para yatırmak bakımından mü- 
kelleflere, vadenin  bitmesini takip eden tarihten başlıyarak 15 gün içinde gün 
belli etmiye Maliye Bakanlığı yetkilidir.                                       
    Bu suretle belli edilen günler verginin vadesi yerine geçer.                
    Özel ödeme zamanları:                                                       

    Madde 112 - (Değişik: 4/12/1985 - 3239/8 md.)                               
    1. İkmalen, re'sen veya idarece tarh olunan vergiler taksit zamanlarından   
evvel tahakkuk etmişse taksit süreleri içinde; taksit süreleri kısmen veya tama-
men geçtikten sonra tahakkuk etmişse; geçmiş taksitler, tahakkuk tarihinden baş-
layarak bir ay içinde ödenir.                                                   
    2. Memleketi terk ve ölüm gibi mükellefiyetin kalkmasını mucip haller dola- 
yısıyla beyan üzerine tarh olunan  vergiler, beyanname verme süreleri içinde    
ödenir.                                                                         
    Mükellefin, vadeleri mezkür süreden sonra gelen vergileri de aynı süre için-
de alınır.                                                                      
    Memleketi terk edenlerin, ölenlerin veya benzeri haller dolayısıyla mükelle-
fiyetleri kalkanların ikmalen, re'sen veya idarece tarh olunan vergileri tahak- 
kuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir.                                 
    Bu fıkrada yazılı tahsil süreleri Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında  
Kanun mucibince teminat gösterildiği takdirde, Vergi Kanunu ile belli taksit    
zamanına kadar ve taksit zamanı geçmiş ise üç ay uzatılır.                      
    3. Vergi mahkemesinde dava açma dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama     
Usulü Kanununun 27 nci maddesinin 8 numaralı bendi gereğince tahsili durduru-   
lan vergilerden taksit süreleri geçmiş olanlar, vergi mahkemesi kararına göre   
hesaplanan vergiye ait ihbarnamenin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde   
ödenir. Ayrıca ikmalen, re'sen veya idarece yapılan tarhiyatlarda : (1)         
                                                                                
    a) Dava konusu yapılmaksızın kesinleşen vergilere, kendi vergi kanunlarında 
belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal vade tarihinden 
itibaren, son yapılan tarhiyatın tahakkuk tarihine kadar;                       
                                                                                
    b) Dava konusu yapılan vergilerin ödeme yapılmamış kısmına, kendi vergi     
kanunlarında belirtilen ve tarhiyatın ilgili bulunduğu döneme ilişkin normal    
vade tarihinden itibaren, yargı organı kararının tebliğ tarihine kadar;         
    Geçen süreler için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı ora- 
nında gecikme faizi uygulanır. Gecikme faizi de aynı süre içinde ödenir. Gecikme
faizinin hesaplanmasında ay kesirleri nazara alınmaz.                           
    Uzlaşılan vergilerde gecikme faizi; uzlaşılan vergi miktarına, (a) fıkrasın-
da belirtilen tarihten itibaren uzlaşma tutanağının imzalandığı tarihe kadar ge-
çen süre için uygulanır.                                                        
    Dava açılması nedeniyle tahsili duran vergi ve cezalar mükellefler tarafın- 
dan istenildiği takdirde davanın devamı sırasında da kısmen veya tamamen ödene- 
bilir.                                                                          
                              İKİNCİ BÖLÜM                                      
                          Zamanaşımı ve Terkin                                  
    Zamanaşımının mahiyeti:                                                     

    Madde 113 - Zamanaşımı, süre geçmesi suretiyle vergi alacağının kalkmasıdır.
    Zamanaşımı, mükellefin bu hususta bir müracaatı olup olmadığına bakılmaksı- 
zın hüküm ifade eder.                                                           
---------------------                                                           
(1) Bu bentte öngörülen gecikme faizinin 1/1/1986 tarihinden önceki vergilendir-
    me dönemlerine ait tarhlara uygulanamayacağı Danıştay İçtihadı Birleştirme  
    Kurulunun 3/7/1989 tarih ve E. 1988/5, K. 1989/3 sayılı kararıyla kararlaş- 
    tırılmıştır.                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Zamanaşımı süreleri:                                                        

    Madde 114 - Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başın-  
dan başlıyarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmiyen vergiler za-   
manaşımına uğrar.                                                               
    Şu kadar ki, vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvu- 
rulması zamanaşımını durdurur. Duran zamanaşımı mezkür komisyon kararının vergi 
dairesine tevdiini takip eden günden itibaren işlemeye devam eder.              
    (Ek: 4/12/1985 - 3239/9 md.) Yatırım İndirimi uygulamasında yatırımcının ya-
tırım veya işletme döneminde öngörülen özel şartları ihlal etmesi halinde, za-  
manaşımı bu şartların ihlal edildiği yılı takip eden yıl başından itibaren baş- 
lar.                                                                            
    (Değişik: 4/12/1985 - 3239/9 md.) Damga vergisine tabi olup vergi ve cezası 
zamanaşımına uğrayan evrakın hükmünden tarh zamanaşımı süresi dolduktan sonra   
faydalanıldığı takdirde mezkür evraka ait vergi alacağı yeniden doğar.          
    Verginin terkini:                                                           

    Madde 115 - Yangın, yer sarsıntısı, yer kayması, su basması, kuraklık, don, 
muzir hayvan ve haşarat istilası ve bunlara benzer afetler yüzünden:            
    1. Varlıklarının en az üçte birini kaybeden mükelleflerin bu afetlerin zarar
verdiği gelir kaynakları ile ilgili bulunan vergi borçları ve vergi cezaları;   
    2. Mahsullerinin en az üçte birini kaybeden mükelleflerin, afete maruz arazi
için zararın tahakkuk ettiği hasat ve devşirme zamanına tesadüf eden yıla ait   
olarak tahakkuk ettirilen Arazi Vergisi borçları ve vergi cezaları;             
    Maliye Bakanlığınca zararla mütenasip olmak üzere, kısmen veya tamamen ter- 
kin olunur.                                                                     
    Zarar derecesini ve ilgili bulunduğu gelir kaynağını mahalli idare heyetleri
yaptıracağı tahkikat üzerine tesbit eder.                                       
                                                                                
    Tahakkuktan vazgeçme:                                                       

    Mükerrer Madde 115 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/10 md.)                          
    İkmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergi ve bunlara ilişkin cezaların 
toplam miktarı 25.000 (250.000) lirayı, 25.000 (250.000) lira dahil aşmaması ve 
tahakkukları için yapılacak giderlerin bu miktardan fazla olacağının tespiti    
halinde, Maliye Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar dahilinde tahakkuk-   
larından vazgeçilebilir.(1)                                                     
                                    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                
                             Vergi Hatalarını Düzeltme                          
    Vergi hatası:                                                               

    Madde 116 - Vergi hatası, vergiye mütaallik hesaplarda veya vergilendirmede 
yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alın-
masıdır.                                                                        
    Hesap hataları:                                                             

    Madde 117 - Hesap hataları şunlardır:                                       
    1. Matrah hataları: Vergilendirme ile ilgili beyanname, tahakkuk fişi, ih-  
barname, tekalif cetveli ve kararlarda matraha ait rakamların veya indirimlerin 
eksik veya fazla gösterilmiş veya hesaplanmış olmasıdır.                        
    2. Vergi miktarında hatalar: Vergi nispet ve tarifelerinin yanlış uygulan-  
ması, mahsupların yapılmamış veya yanlış yapılmış olması, birinci bentte yazılı 
vesikalarda verginin eksik veya fazla hesaplanmış veya gösterilmiş olmasıdır.   
----------------------                                                          
(1) Bu maddede yeralan miktarlar, 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile     
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş 16/12/1997 tarih 
    ve 23202 Mük.sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9/12/1997 tarih ve 97/10345  
    sayılı Bak.Kur.Kararı  ile 1/1/1998  tarihinden geçerli olmak üzere tespit  
    edilen miktarlar ise, metne parantez  içinde siyah punto ile işlenmiştir.   
    Daha önce yapılan değişiklik için bu  Kanun'un sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT   
    İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne  bakınız.                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3.  Verginin mükerrer olması: Aynı vergi kanununun uygulanmasında belli bir 
vergilendirme dönemi için aynı matrah üzerinden bir defadan fazla vergi isten-  
mesi veya alınmasıdır.                                                          
                                                                                
    Vergilendirme hataları:                                                     

    Madde 118 - Vergilendirme hataları şunlardır:                               
    1.  Mükellefin şahsında hata: Bir verginin asıl borçlusu yerine başka bir   
kişiden istenmesi veya alınmasıdır;                                             
    2.  Mükellefiyette hata: Açık olarak vergiye tabi olmıyan veya vergiden muaf
bulunan kimselerden vergi istenmesi veya alınmasıdır;                           
    3.  Mevzuda hata: Açık olarak vergi mevzuuna girmiyen veya vergiden müstesna
bulunan gelir, servet, madde, kıymet, evrak ve işlemler üzerinden vergi istenme-
si veya alınmasıdır.                                                            
    4.  Vergilendirme veya muafiyet döneminde hata: Aranan verginin ilgili bu-  
lunduğu vergilendirme döneminin yanlış gösterilmiş veya süre itibariyle eksik   
veya fazla hesaplanmış olmasıdır.                                               
                                                                                
    Hataların meydana çıkarılması:                                              

    Madde 119 - Vergi hataları şu yollarla meydana çıkarılabilir:               
    1.  İlgili memurun hatayı bulması veya görmesi ile;                         
    2.  Üst memurların yaptıkları incelemeler neticesinde hatanın görülmesi ile;
    3.  Hatanın teftiş sırasında meydana çıkarılması ile;                       
    4.  Hatanın vergi incelenmesi sırasında meydana çıkarılması ile;            
    5.  Mükellefin müracaatı ile.                                               
                                                                                
    Düzeltme yetkisi ve reddiyat:                                               

    Madde 120 - Vergi hatalarının düzeltilmesine, ilgili vergi dairesi müdürü   
karar verir.                                                                    
    Bu hatalar düzeltme fişine dayanılarak düzeltilir. Hatanın mükellef aleyhine
yapılmış olması halinde, fazla vergi aynı fişe dayanılarak terkin ve tahsil     
olunmuş ise mükellefe reddolunur. Düzeltme fişinin bir nüshası, reddedilecek    
miktarla müracaat edeceği muhasebe ve müracaat süresi zikredilmek suretiyle mü- 
kellefe tebliğ edilir. Mükellef tebliğ tarihinden başlıyarak bir yıl içinde pa- 
rasını geri almak üzere müracaat etmediği takdirde hakkı sakıt olur.            
                                                                                
    Re'sen düzeltme:                                                            

    Madde 121 - (Değişik: 23/6/1982-2686/21 md.)                                
    İdarece tereddüt edilmeyen açık ve mutlak vergi hataları re'sen düzeltilir. 
Kendi aleyhlerine düzeltme yapılan kimselerin düzeltmeye karşı vergi mahkemesin-
de dava açma hakları mahfuzdur.                                                 
                                                                                
    Düzeltme talebi:                                                            

    Madde 122 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/22 md.)                              
    Mükellefler, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesin-
den yazı ile isteyebilirler.                                                    
    Bunların posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi caizdir.                   
                                                                                
    Düzeltme talebinin incelenmesi:                                             

    Madde 123 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/23 md.)                              
    Vergi dairesinin ilgili servisi düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave
ederek, düzeltme merciine gönderir.                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Düzeltme mercii talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını em-
reder; yerinde görmediği takdirde, keyfiyet düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ 
olunur.                                                                         
                                                                                
    Şikayet yolu ile müracaat:                                                  

    Madde 124 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/24 md.)                              
    Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme ta- 
lepleri reddolunanlar şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilirler. 
    Bu madde gereğince il özel idare vergileri hakında valiliğe ve belediye ver-
gileri hakkında belediye başkanlığına müracaat edilir.                          
                                                                                
    Düzeltme şümulü:                                                            

    Madde 125 - (Değişik: 23/6/1982-2686/25 md.)                                
    Vergi mahkemesi, bölge idare mahkemesi ve Danıştaydan geçmiş olan muamele-  
lerde vergi hataları bulunduğu takdirde, bu hatalar, yargı kararları kesinleşmiş
olsa bile, evvelki maddelerde yazılı usul dairesinde düzeltilebilir.Şu kadar ki;
düzeltmenin yapılabilmesi için hatalar hakkında anılan yargı mercileri tarafın- 
dan bir karar verilmemiş olması şarttır.                                        
                                                                                
    Dülzeltmede zamanaşımı:                                                     

    Madde 126 - 114 üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meyda-
na çıkarılan vergi hataları düzeltilemez. Şu kadar ki, düzeltme zamanaşımı süre-
si:                                                                             
    a) Zamanaşımı süresinin son yılı içinde tarh ve tebliğ edilen vergilerde ha-
tanın yapıldığı;                                                                
    b) (Değişik: 23/6/1982-2686/26 md.) İlan yolu ile tebliğ edilip vergi mahke-
mesinde dava konusu yapılmaksızın tahakkuk eden vergilerde mükellefe ödeme emri-
nin tebliğ edildiği;                                                            
    c) (Ek: 4/12/1985-3239/11 md.) İhbarname ve ödeme emri ilan yoluyla tebliğ  
edilen vergilerde 6183 sayılı Kanuna göre hacizin yapıldığı;                    
    Tarihten başlayarak bir yıldan aşağı olamaz.                                
                                                                                
                             YEDİNCİ KISIM                                      
                          Yoklama ve inceleme                                   
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                                Yoklama                                         
    Maksat ve yetki:                                                            

    Madde 127 - (Değişik: 4/12/1985-3239/12 md.)                                
    Yoklamadan maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları, ka-
yıtları ve mevzuları araştırmak ve tespit etmektir. Yoklamaya yetkili memurlar, 
ayrıca vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili olarak:                        
    a) Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenmiş usuller dahilinde özel yetki   
verilmiş olmak kaydıyla günlük hasılatı tespit etmek,                           
    b) 3100 Sayılı Kanun kapsamına girip ödeme kaydedici cihaz kullanmak mecbu- 
riyetinde olanların bu mecburiyete uyup uymadıklarını, bu cihazları belli edil- 
miş esaslara göre kullanıp kullanmadıklarını ve günlük hasılatı tespit etmek,   
    c) Günü gününe kayıt yapılması zorunlu defterlerin iş yerlerinde bulunduru- 
lup bulundurulmadığını, tasdikli olup olmadığını usulüne göre kayıt yapılıp ya- 
pılmadığını, vergi kanunları uyarınca düzenlenmesi icap eden belgelerin usulüne 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
göre düzenlenip düzenlenmediği ile kullanılıp kullanılmadığını, faturasız mal   
bulunup bulunmadığını, levha asma veya kullanma mecburiyetine uyulup uyulmadı-  
ğını tespit etmek, kanuni defter ve belgeler dışında kalan ve vergi kaybının    
bulunduğuna emare teşkil eden defter, belge ve delillerin tespit edilmesi halin-
de bunları almak,                                                               
    d) Nakil vasıtalarını, Maliye ve Gümrük Bakanlığının belirliyeceği özel işa-
retle durdurmak ve taşıtta bulundurulması icap eden taşıt pulu, yolcu listesi,  
fatura veya sevk irsaliyesi, yolcu bileti ile taşıma irsaliyelerinin muhtevası  
ile taşınan yolcu ve malların miktar ve mahiyetlerini ölçmek, tartmak, saymak   
suretiyle tespit etmek,                                                         
    e) Taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi ve faturanın taşıtta bulunmaması, ha- 
linde bu belgelerin ibrazına kadar nakil vasıtalarını trafikten alıkoymak, taşı-
nan malın sahibi belli değilse tespitine kadar malı bekletmek ve muhafaza altına
almak, (Beklemeye ve muhafazaya alınan malların bozulmaya ve çürümeye maruz mal-
lar olması halinde derhal, diğer mallar ise üç ay sonra Maliye ve Gümrük Bakan- 
lığının belli edeceği esaslar dahilinde tasfiye olunur.)                        
    Yetkisini haizdirler.                                                       
                                                                                
    Yukarıda sayılan yetkilerin hangilerinin ne şekilde ve hangi hallerde kul-  
lanılacağını belirlemeye, yoklamaya yetkili olanların bu husustaki görev ve     
yetkilerini sınırlamaya Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.                  
                                                                                
    Yoklama ve denetimde görevli memurların görevlerini ifa sırasında, güvenlik-
lerinin sağlanmasına ilişkin esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenir.             
                                                                                
    Yoklamaya yetkililer:                                                       

    Madde 128 - Yoklama:                                                        
    1. Vergi dairesi müdürleri;                                                 
    2. Yoklama memurları;                                                       
    3. Yetkili makamlar tarafından yoklama işi ile görevlendirilenler;          
    4. Vergi incelenmesine yetkili olanlar;                                     
tarafından yapılır.                                                             
                                                                                
    Hüviyet ibrazı mecburiyeti:                                                 

    Madde 129 - Yoklama yapanların elinde yoklama yetkilerini gösteren fotoğraf-
lı resmi bir vesika bulunur.                                                    
    Yoklama yapanlar bu vesikayı, kendilerinden sorulmasa bile, nezdinde yoklama
yapılan kimseye gösterirler.                                                    
    Toplu yoklamalarda kolbaşının vesikayı ibraz etmesi kafidir.                
                                                                                
    Yoklama zaman:                                                              

    Madde 130 - Yoklama her zaman yapılabilir.                                  
    Yoklamanın ne zaman yapılacağı ilgiliye haber verilmez.                     
                                                                                
    Yoklama fişi:                                                               

    Madde 131 - Yoklama neticeleri tutanak mahiyetinde olan "yoklama fişine"    
geçirilir.                                                                      
    Bu fişler yoklama yerinde iki nüsha tanzim olunarak tarihlenir, bulunursa   
nezdinde yoklama yapılan veya yetkili adamına imza ettirilir; bunlar bulunmaz   
veya imzadan çekinirlerse keyfiyet fişe yazılır ve yoklama fişi polis, jandarma,
muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birine imzalatılır.                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yoklama neticelerinin bildirilmesi:                                         

    Madde 132 - Yoklama fişlerinin birinci nüshası yoklaması yapılan şahıs veya 
yetkili adamına bırakılır. Bunlar bulunmazsa bilinen adresine 7 gün içinde posta
ile gönderilir.                                                                 
    Vergi karnesi alanlar hakkında yapılan yoklamalar ayrıca bu karneye işaret  
olunur.                                                                         
    Yoklama fişlerinin ikinci nüshaları vergi dairesine tevdi olunur.           
    Toplu yoklama:                                                              

    Madde 133 - Vergi uygulamalarının gerektirdiği hallerde münferit fiş yerine 
yoklama cetvellerinin kullanılması ve neticelerin toplu olarak bu cetvellerde   
gösterilmesi caizdir.                                                           
    Yoklama cetvellerinin kullanılacağı halleri Maliye Bakanlığı belli eder.    
    Yoklama cetveli kullanılan hallerde ihtilaflı olaylar yoklama fişi mahiye-  
tinde ayarı bir tutanakla tesbit olunur.                                        
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                               Vergi İncelemeleri                               
    Maksat:                                                                     

    Madde 134 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980-2365/22 md.) Vergi inceleme- 
sinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek  
ve sağlamaktır.                                                                 
    İncelemeye yetkili olanlar tarafından lüzum görüldüğü takdirde inceleme, iş-
letmeye dahil iktisadi kıymetlerin fiili envanterinin yapılmasına ve beyanname- 
lerde gösterilmesi gereken unsurların tetkikına da teşmil edilebilir.Fiili en-  
vanterin yapılmasının gerektirdiği ve incelemeyi yapan tarafından tasdik edilen 
gi                                                                              
derler Hazinece mükellefe ödenir.                                               
    İncelemeye yetkililer:                                                      

    Madde 135 - (Değişik birinci fıkra: 24/6/1994-4008/3 md.) Vergi incelemesi; 
hesap uzmanları, hesap uzman yardımcıları, ilin en büyük mal memuru, vergi de-  
netmenleri, vergi denetmen yardımcıları veya vergi dairesi müdürleri tarafın-   
dan yapılır.                                                                    
    (Değişik: 24/3/1988 - 3418/31 md.) Maliye Müfettişleri, Maliye Müfettiş Mua-
vinleri, Gelirler Kontrolörleri ve Stajyer Gelirler Kontrolörleri her hal ve    
takdirde vergi inceleme yetkisini haizdir.                                      
    Hüviyet ibrazı:                                                             

    Madde 136 - Vergi incelemesi yapanlar yanlarında memuriyet sıfatlarını ve   
inceleme yetkisini gösteren fotoğraflı resmi bir vesika bulundururlar ve gittik-
leri yerde işe başlamadan evvel bu vesikayı ilgililere gösterirler.             
    İncelemeye tabi olanlar:                                                    

    Madde 137 - Bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, ev- 
rak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel   
kişiler vergi incelemelerine tabidirler.                                        
    İnceleme zamanı:                                                            

    Madde 138 - Vergi incelemesinin ne zaman yapılacağının evvelden haber veril-
mesi mecburi değildir.                                                          
    İnceleme, neticesi alınmamış hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zaman- 
aşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir.                                
     Evvelce inceleme yapılmış veya matrahın re'sen takdir edilmiş olması yeni- 
den inceleme yapılmasına ve gerekirse tarhıyatın ikmaline mani değildir.        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İncelemenin yapılacağı yer:                                                 

    Madde 139 - Vergi incelemeleri, esas itibariyle incelemeye tabi olanın iş   
yerinde yapılır.                                                                
    İş yerinin müsait olmaması, ölüm, işin terk edilmesi gibi zaruri sebeplerle 
incelemenin yerinde yapılması imkansız olur veya mükellef ve vergi sorumluları  
isterlerse inceleme dairede yapılabilir.                                        
    Bu takdirde incelemeye tabi olanın lüzumlu defter ve vesikalarını daireye   
getirmesi kendisinden yazılı olarak istenilir.                                  
    İncelemenin dairede yapılması halinde istenilen defter veya vesikaları bel- 
li edilen zamanda mazeretsiz olarak getirmiyenler, bunları ibraz etmemiş sayı-  
lırlar. Haklı bir mazeret gösterenlere, defter ve vesikalarını daireye getirme- 
si için münasip bir mühlet verilir.                                             
                                                                                
    İncelemede uyulacak esaslar:                                                

    Madde 140 - Vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme sırasında aşağı- 
daki esaslara uymaya mecburdurlar:                                              
    1. İncelemeye tabi olana, bunun mevzuunu işe başlamadan evvel açık olarak   
izah ederler;                                                                   
    2. Nezdinde inceleme yapılanın muvafakatı olmadıkça resmi çalışma saatleri  
dışında inceleme yapamazlar veya buna devam edemezler (Tutanak düzenlenmesi ve  
inceleme ile ilgili emniyet tedbirlerinin alınması bu hükmün dışındadır. Ancak  
bu gibi tedbirler, incelemelerin yapıldığı yerdeki faaliyeti sekteye uğratmıya- 
cak şekilde yapılır);                                                           
    3. İnceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika nezdinde incele- 
me yapılana verilir.                                                            
                                                                                
    İnceleme tutanakları:                                                       

    Madde 141 - İnceleme esnasında lüzum görülen hallerde, vergilendirme ile il-
gili olaylar ve hesap durumları ayrıca tutanaklar ile tesbit ve tevsik olunabi- 
lir. İlgililerin itiraz ve mülahazaları varsa bunlar da tutanağa geçirilir. Bu  
suretle düzenlenen tutanakların bir nüshasının mükellefe veya nezdinde inceleme 
yapılan kimseye bırakılması mecburidir.                                         
    İlgililer tutanakları imzalamaktan çekindikleri takdirde tutanakta bahis ko-
nusu edilen olaylar ve hesap durumlarını ihtiva eden defter veya vesikalar, nez-
dinde inceleme yapılandan rızasına bakılmaksızın alınır ve inceleme neticesinde 
tarh edilen vergiler ve kesilen cezalar kesinleşinceye kadar geri verilmez. İl- 
gililer her zaman bu tutanakları imzalıyarak defter ve vesikaları geri alabilir-
ler. Ancak bu defterlerin suç delili olmaması şarttır.                          
    143 üncü madde hükmü, yukarki şekilde alınan defter ve vesikalar hakkında   
da uygulanır.                                                                   
    144 üncü maddenin dördüncü ve son fıkraları hükümleri yukarki şekilde def-  
ter ve vesikalar alınan mükellefler hakkında da caridir.                        
                                                                                
    Yeminli mali muşavirlik:                                                    
    Ek Madde - (Ek:4/12/1985 - 3239/13 md.;İptal:Ana.Mh. 19/3/1987 tarih ve E.  
1986/5, K. 1987/7 sayılı kararı ile.)                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                    ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                
                                       Arama                                    
    Arama yapılabilecek haller:                                                 

    Madde 142 - İhbar veya yapılan incelemeler dolayısiyle, bir mükellefin vergi
kaçırdığına delalet eden emareler bulunursa, bu mükellef veya kaçakçılıkla ilgi-
si görülen diğer şahıslar nezdinde ve bunların üzerinde arama yapılabilir.      
    Aramanın yapılabilmesi için:                                                
    1. Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların buna lüzum göstermesi ve ge-  
rekçeli bir yazı ile arama kararı vermeye yetkili sulh yargıcından bunu isteme- 
si;                                                                             
    2. Sulh yargıcının istenilen yerlerde arama yapılmasına karar vermesi;      
    şarttır.                                                                    
    İrtibatları sebebiyle muhtelif şahıslar nezdinde ve mahallerde yapılmasına  
lüzum gösterilen aramalardan birine karar vermeye yetkili olan sulh yargıcı bun-
lardan diğer sulh yargıçlarının salahiyetine dahil bulunanlar hakkında da karar 
vermeye yetkilidir.                                                             
    İhbar üzerine yapılan aramada ihbar sabit olmazsa nezdinde arama yapılan    
kimse muhbirin adının bildirilmesini istiyebilir, bu takdirde, vergi dairesi    
muhbirin ismini bildirmeye mecburdur.                                           
    Aramada bulunan defter ve vesikalar:                                        

    Madde 143 - Aramada bulunan ve incelemesine lüzum görülen defter ve vesika- 
lar müfredatlı olarak bir tutanakla tesbit olunur.                              
    Vesikaların dosya ve dosya içinde sayı itibariyle tesbit olunması müfredatlı
tesbit demektir.                                                                
    Arama yapıldığı sırada zaman müsaadesizliği ve sair sebeplerle bu tutanağın 
tanzimi mümkün olmazsa, bulunan ve incelemesine lüzum görülen defter ve vesika- 
lar, mükellef nezdinde emin bir yere konur veya kablar içinde daireye nakledi-  
lir. Bu defter ve vesikaların konulduğu yerlerin veya kabların aramayı yapan ta-
rafından mühürlenmesi ve mümkün olan ahvalde mükellefin mühürünün de vaz'ı şart-
tır. Bilahara, mükellefin huzuriyle kablar ve yerler açılarak müfredatlı tuta-  
naklar tanzim olunur. Mühürleme ve mühürün fekki halleri de birer tutanakla tes-
bit edilir ve müfredatlı tutanağın bir nüshası da defter ve vesikaların sahibine
veya adamına verilir.                                                           
    Bu işler:                                                                   
    a) Mükellefin, aramada hazır bulunmakta veya mühür vaz'ından imtinaı halle- 
rinde aramada hazır bulunanlar marifetiyle;                                     
    b) Mükellefin, mühürün fekki veya tutanağın tanzimi sırasında hazır bulun-  
maktan imtinaı hallerinde de aramayı yapan tarafından iki memurla birlikte;     
    tamamlanır.                                                                 
    Aramada bulunup mükellef nezdinde emin bir yere konulmuş veya kablar içinde 
daireye nakledilmiş olan ve incelemesine lüzum görülen defter ve vesikalar,     
arama kararında açıkça yazılmamış olsa bile, inceleme yapanın çalıştığı yere    
sevk veya celp edilebilir.                                                      
    Yukardaki hükümlere göre alınan defter ve vesikaların iyi saklanması şart-  
tır.                                                                            
    Bunların iyi saklanmamasından doğacak zararı idare tazmine mecburdur.       
KANUNLAR, HAZİRAN 1988 (EK - 2)                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İncelemede usul:                                                            

    Madde 144 - Arama yapılan hallerde inceleme çabukça ve her işten önce yapı- 
lır.                                                                            
    İnceleme sırasında vergi ile ilgisi olmıyan şahsi ve özel mektup ve diğer   
evrak makbuz karşılığında sahiplerine geri verilir.                             
    Mükellef, ilgili memurun huzuriyle, bu defterler ve vesikalar üzerinde ince-
lemeler yapmaya ve bunlardan suret ve kayıtlar çıkarmaya yetkilidir.            
    Defter ve vesikaların muhafaza altına alınmış olması, süresi gelen vergi    
beyannamelerinin verilmesi ödevini kaldırmaz. Mükellef beyannamesini tanzim için
gerekli bilgileri defter ve vesikalardan yukarıdaki fıkra hükmü dairesinde çıka-
rabilir. Mükellefin bu husustaki yazılı isteği yetkililerce derhal yerine geti- 
rilir.                                                                          
    Şu kadar ki, defter ve vesikaların muhafaza altına alındığı tarihten vergi  
beyannamesinin verileceği tarihe kadar olan süre bir aydan az ise beyanname ver-
me süresi kendiliğinden bir ay uzar ve ek süre bu müddetin sonundan başlar. (13 
üncü maddenin 1 - 3 üncü fıkralariyle 17 inci madde hükümleri saklıdır.)        
                                                                                
    İncelemenin bitmesi:                                                        

    Madde 145 - Arama neticesinde alınan defter ve vesikalar üzerindeki incele- 
meler en geç üç ay içinde bitirilerek sahibine bir tutanakla geri verilir.      
    İncelemelerin haklı sebeplere binaen üç ay içinde bitirilmesine imkan olmı- 
yan hallerde sulh yargıcının vereceği karar üzerine bu süre uzatılabilir.       
    Defter ve vesikaların incelenmesi sırasında kanuna aykırı görülen olaylar   
ve hesap durumları tutanakla tesbit olunur. Mükellef bu tutanakları imzadan     
çekindiği takdirde, bahis mevzu olayları ve hesap durumlarını ihtiva eden def-  
ter veya vesikalar aramanın mevzuu ile ilgili vergi ve cezalar kesinleşinceye   
kadar kendisine geri verilmez.                                                  
    İlgililer tutanaklara diledikleri itiraz ve mülahazaları kaydedebilirler.   
    İlgililer bu tutanakları her zaman imzalıyarak defter ve vesikalarını geri  
alabilirler. Ancak, bu defter ve vesikaların suç delili teşkil etmemesi şarttır.
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kayıtların yeniden işlenmesi:                                               

    Madde 146 - Arama neticesinde bulunan defter ve vesikaların muhafaza altı-  
na alınması sebebiyle 219 uncu madde gereğince yapılamıyan kayıtlar defterlerin 
geri verilmesinden sonra idare ile mükellef arasında kararlaştırılan münasip    
bir süre içinde ikmal edilir. Bu süre bir aydan az olamaz.                      
                                                                                
    Mükellef dilerse defterlerinin muhafaza altına alındığında işlemlerini yeni-
den tasdik ettireceği defterlere kayıt ve iadesi halinde iade edilen defterlere 
intikal ettirebilir.                                                            
                                                                                
    Genel hükümlerin uygulanması:                                               

    Madde 147 - Bu bölümde açıkça yazılı olmıyan hallerde Ceza Muhakemeleri     
Usulü Kanununun arama ile ilgili bulunan hükümleri uygulanır.                   
                                                                                
                                                                                
                                  DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                
                                  Bilgi Toplama                                 
                                                                                
    Bilgi verme:                                                                

    Madde 148 - Kamu idare ve müesseseleri, mükellefler veya mükelleflerle mua- 
melede bulunan diğer gerçek ve tüzel kişiler, Maliye Bakanlığının veya vergi in-
celemesi yapmaya yetkili olanların istiyecekleri bilgileri vermeye mecburdurlar.
                                                                                
    Bilgiler yazı veya sözle istenilir. Sözle istenen bilgileri vermeyenlere    
keyfiyet yazı ile tekit ve cevap vermeleri için kendilerine münasip bir mühlet  
tayin olunur. Bilgi istenmek üzere ilgililer vergi dairesine zorla getirilemez. 
                                                                                
    Memleket dışı imtiyazlarından faydalanan yabancı Devlet memurları bilgi ver-
me mecburiyetine tabi olamazlar.                                                
                                                                                
    Devamlı bilgi verme:                                                        

    Madde 149 - (Değişik: 4/12/1985 - 3239/14 md.)                              
    Kamu idare ve müsseseleri (Kamu hizmeti ifa eden kurum ve kuruluşlar dahil) 
ile gerçek ve tüzelkişiler vergilendirmeye ilişkin olaylarla ilgili olarak Ma-  
liye ve Gümrük Bakanlığı ve vergi dairesince kendilerinden yazı ile istenecek   
bilgileri belli fasılalarla ve devamlı olarak yazı ile vermeye mecburdurlar.    
                                                                                
    Ölüm vakalarını ve intikalleri bildirme:                                    

    Madde 150 - Aşağıda yazılı resmi makamlarla gerçek ve tüzel kişiler, her    
ay muttali oldukları ölüm vakaları ile intikalleri ertesi ayın 15 inci günü ak- 
şamına kadar vergi dairesine yazı ile bildirmeye mecburdurlar.                  
                                                                                
    1. Sulh yargıçları, icra, nüfus ve tapu memurları;                          
    2. Yabancı memleketlerdeki Türk konsolosları veya konsolosluk görevini      
yapanlar (Memur oldukları yerde ölen Türk tebaasının soyadı, adı ve sıfatları   
ile Türkiye'deki ikametgahlarını Maliye Bakanlığına bildirirler);               
    3. Mahalle ve köy muhtarları (Kendi mahalle veya köylerinde ölenleri        
bildirirler);                                                                   
    4. Banka, bankerler ve şirketler ile emanet kabul eden gerçek ve tüzel ki-  
şiler (Mevduat, şirket hissesi, emanet para ve eşya veya sair suretle alacak    
sahiplerinden birinin ölümü halinde, ölenin soyadını, adını, alacağının nev'ini 
ve miktarını bildirirler).                                                      
*                                                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bilgi vermekten imtina edememek:                                            

    Madde 151 - Kendilerinden bilgi istenilen gerçek ve tüzel kişiler, özel ka- 
nunlarda yazılı mahremiyet hükümlerini ileri sürerek, bilgi vermekten imtina    
edemezler. Ancak:                                                               
    1. Posta, Telgraf ve Telefon İdaresinin muhabereler hakkında tutmaya mecbur 
olduğu mahremiyet saklıdır;                                                     
    2. Hekimlerden, diş hekimlerinden, dişçilerden, ebelerden ve sağlık memurla-
rından hastaların hastalıklarının nevi'ine mütaallik bilgiler istenemez.        
    3. Avukatlardan ve dava vekillerinden kendilerine tevdi olunan işler veya   
görevleri dolayısiyle muttali oldukları ahval ve hususların bildirilmesi istene-
mez; şu kadar ki, bu yasak müvekkil adlariyle vekalet ücretlerine ve giderleri- 
ne şamil değildir;                                                              
    4. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 88 inci maddesi gereğince gösterilmesi 
veya teslimi caiz olmıyan evrakın muhteviyatı hakkında bilgi istenemez. Şu ka-  
dar ki, doğrudan doğruya vergi ile ilgili olmak üzere, bu gibi evraka müsteni-  
den doğan borçların miktarlarına ve alacaklıların adlarına bilgiler istenebilir.
    İstihbarat arşivi:                                                          

    Madde 152-150 nci maddedekiler hariç olmak üzere bu bölümde yazılı kaynak-  
lardan toplanacak bilgiler istihbarat arşivlerinde gizli olarak saklanır.       
    Bu arşivlerden kimlerin ve ne suretle faydalanabileceği Maliye Bakanlığın-  
ca tesbit olunur.                                                               
                                                                                
                                   İKİNCİ KİTAP                                 
                                Mükellefin Ödevleri                             
                                                                                
                                   BİRİNCİ KISIM                                
                                    Bildirmeler                                 
                                                                                
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                                   İşe Başlama                                  
                                                                                
    İşe başlamayı bildirme:                                                     

    Madde 153 - Aşağıda yazılı mükelleflerden işe başlıyanlar keyfiyeti vergi   
dairesine bildirmeye mecburdurlar:                                              
    1. Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı;                                    
    2. Serbest meslek erbabı;                                                   
    3. Kurumlar Vergisi mükellefleri;                                           
    4. Kolektif ve adi şirket ortaklariyle komandit şirketlerin komandite ortak-
ları.                                                                           
    Kazançları götürü usulde tesbit edilenlerin vergi karnesi almak için vergi  
dairesine müracaatları işe başlamayı bildirme yerine geçer.                     
                                                                                
    Tüccarlarda işe başlamanın belirtileri:                                     

    Madde 154-Tüccarlar için aşağıdaki hallerden her hangi biri "İşe başlama"   
yı gösterir:                                                                    
    1. Bir iş yeri açmak (İş yeri açmaktan maksat, belli bir yerde bilfiil tica-
ri veya sınai faaliyete geçmek demektir. Bir yerin ne maksatla olursa olsun sa- 
dece tutulmuş olması veya içinde tertibat ve tesisat yapılmakta bulunması iş ye-
rinin açıldığını göstermez);                                                    
    2. İş yeri açılmamış olsa bile ticaret siciline veya mesleki bir teşekkülle 
kaydolunmak;                                                                    
                                                                             *  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. Kazançları götürü usulde tesbit edilen tüccarlar için işle bilfiil uğraş-
maya başlamak.                                                                  
                                                                                
    Serbest meslek erbabında işe başlamanın belirtileri:                        

    Madde 155 - Serbest meslek erbabı için aşağıdaki hallerden her hangi biri   
"işe başlama" yı gösterir:                                                      
    1. Muayenehane, yazıhane, atelye gibi özel iş yerleri açmak;                
    2. Çalışılan yere tabela, levha gibi mesleki faaliyette bulunulduğunu ifade 
eden alametleri asmak;                                                          
    3. Her ne şekilde olursa olsun devamlı olarak mesleki faaliyette bulunduğu- 
nu gösteren ilanlar yapmak;                                                     
    4. Serbest olarak mesleki faaliyette bulunmak üzere mesleki teşekküllere    
kaydolunmak.                                                                    
    Mesleki teşekküllere kaydolunanlardan görevleri veya durumları icabı bilfiil
mesleki faaliyette bulunmıyacak olanlar bildirmelerinde bu ciheti de açıklarlar.
                                                                                
    İş yeri:                                                                    

    Madde 156 - Ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette iş yeri; mağaza, ya- 
zıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence
ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve   
voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi 
ticari, sınai zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu  
faaliyetlerde kullanılan yerdir.                                                
                                                                                
                                 İKİNCİ BÖLÜM                                   
                                 Değişiklikler                                  
                                                                                
    Adres değişikliklerinin bildirilmesi :                                      

    Madde 157 - 101 inci maddede yazılı bilinen iş veya ikamet yeri adreslerini 
değiştiren mükellefler, yeni adreslerini vergi dairesine bildirmeye mecburdur-  
lar.                                                                            
    Kazançları götürü usulde tesbit edilenlerin adres değişikliğini vergi karne-
sine işaret ettirmeleri bildirme yerine geçer.                                  
                                                                                
    İş değişikliklerinin bildirilmesi:                                          

    Madde 158 - İşe başladıklarını bildiren mükelleflerden:                     
    a) Yeni bir vergiye tabi olmayı;                                            
    b) Mükellefiyet şeklinde değişikliği;                                       
    c) Mükellefiyetten muaflığa geçmeyi;                                        
    gerektirecek surette işlerinde değişiklik olanlar, bu değişiklikleri vergi  
dairesine bildirmeye mecburdurlar.                                              
                                                                                
    İşletmede değişikliğin bildirilmesi :                                       

    Madde 159 - Aynı teşebbüs veya işletmeye dahil bulunan iş yerlerinin sayı-  
sında vukua gelen artış veya azalışları mükellefler vergi dairesine bildirmeye  
mecburdurlar.                                                                   
                                                                                
                                  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                  
                                  İşi Bırakma                                   
                                                                                
    İşi bırakmanın bildirilmesi:                                                

    Madde 160 - 153 üncü maddede yazılı mükelleflerden işi bırakanlar,keyfiyeti 
vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.                                        
    Kazançları götürü usulde tesbit edilenlerin işi bırakmayı vergi karnesine   
işaret ettirmeleri bildirme yerine geçer.                                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İşi bırakmanın tarifi:                                                      

    Madde 161 - Vergiye tabi olmayı gerektiren muamelelerin tamamen durdurul-   
ması ve sona ermesi işi bırakmayı ifade eder.                                   
    İşlerin her hangi bir sebep yüzünden geçici bir süre için durdurulması işi  
bırakma sayılmaz.                                                               
                                                                                
    Tasfiye ve İflas:                                                           

    Madde 162 - Tasfiye ve iflas hallerinde, mükellefiyet vergi ile ilgili mua- 
melelerin tamamen sona ermesine kadar devam eder.                               
    Bu hallerde tasfiye memurları veya iflas dairesi:                           
    1. Tasfiye veya iflas kararlarını;                                          
    2. Tasfiyenin veya iflasın kapandığını;                                     
    vergi dairesine ayrı ayrı bildirmeye mecburdurlar.                          
                                                                                
    Nakil:                                                                      

    Madde 163 - (Değişik: 25/5/1995-4108/3 md.)                                 
    İş ve teşebbüsün bir yerden diğer bir yere nakledilmesi adres değişikliği   
sayılır.                                                                        
    Ölüm:                                                                       

    Madde 164 - Ölüm işi bırakma hükmündedir. Ölüm mükellefin mirası reddetmemiş
mirasçıları tarafından vergi dairesine bildirilir.                              
    Mirasçılardan her hangi birinin ölümü bildirmesi diğer mirasçıları bu ödev- 
den kurtarır.                                                                   
                                                                                
                                 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                 
                          Bina ve Arazi Değişiklikleri                          
                                                                                
    Tahrirde unutulan bina ve arazi:                                            

    Madde 165 - Mükellefler, genel tahrirde unutularak yazılmamış olan bina ve  
araziyi tahrir neticelerine göre verginin alınmaya başlandığı mali yılın sonuna 
kadar vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.                                  
                                                                                
    Yeni İnşaat:                                                                

    Madde 166 - Mükellefler, şehir ve kasabalarda yeni inşa ettirdikleri binala-
rı ve inşaat bitmeden kullanılmaya başlanan kısımlarını vergi dairesine bildir- 
meye mecburdurlar.                                                              
    Mevcut binalara yapılan ilaveler ve konulan sabit istihsal, asansör ve kalo-
rifer tesisleri yeni inşaat hükmündedir.                                        
    Bina ve arazideki değişikliklerin bildirilmesi:                             

    Madde 167 - Mükellefler, bina ve arazide vukubulan 63 üncü maddenin 4 - 10  
uncu bentlerinde yazılı değişiklikleri ve iratsız arsanın iratlı arsa veya irat-
lı arsanın iratsız arsa haline geldiğini vergi dairesine bildirmeye mecburdur-  
lar.                                                                            
                                     BEŞİNCİ BÖLÜM                              
                               Bildirmelerde Süre ve Şekil                      
    Süre:                                                                       

    Madde 168 - Bildirmeler aşağıda yazılı süre içinde yapılır:                 
    1. (Değişik: 4/12/1985-3239/15 md.) İşe başlama bildirmeleri, işe başlama   
tarihinden önce; işi bırakma ve değişiklik bildirmeleri, bildirilecek olayın    
vukuu tarihinden başlayarak bir ay;                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    2. Bina ve arazi değişikliklerinde bildirme;                                
    Yeni inşaatta inşatın bittiği ve kısmen kullanılmaya başlanılmışsa her kıs- 
mın kullanılmaya başlandığı ve diğer değişikliklerde (Müstesnalığın sukutu da-  
hil) tadili gerektiren halin vukuu tarihinden başlıyarak iki ay.                
                                                                                
    Yazılı bildirme esası:                                                      

    Madde 169 - Bildirmeler yazılı olur; yalnız defter tutmaya mecbur olmıyan   
mükelleflerden okuma ve yazması olmıyanlar, bildirmeleri sözle yapabilirler.    
Sözlü bildirmeler tutanakla tesbit olunur.                                      
                                                                                
    Posta ile gönderme:                                                         

    Madde 170 - Yazılı bildirmelerin posta ile taahhütlü olarak gönderilmesi    
caizdir. Bu takdirde bildirmenin postaya verildiği tarih vergi dairesine veril- 
me tarihi yerine geçer.                                                         
    Bu maddenin hükümleri vergi beyannameleri hakkında da cari olur.            
                                                                                
                             İKİNCİ KISIM                                       
                             Defter Tutma                                       
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                             Genel Esaslar                                      
    Maksat:                                                                     

    Madde 171 - Mükellefler bu kanuna göre tutacakları defterleri vergi uygula- 
ması bakımından aşağıdaki maksatları sağlıyacak şekilde tutarlar:               
    1. Mükellefin vergi ile ilgili servet, sermaye ve hesap durumunu tesbit et- 
mek;                                                                            
    2. Vergi ile ilgili faaliyet ve hesap neticelerini tesbit etmek;            
    3. Vergi ile ilgili muameleleri belli etmek;                                
    4. Mükellefin vergi karsışındaki durumunu hesap üzerinden kontrol etmek ve  
incelemek;                                                                      
    5. (Değişik: 30/12/1980-2365/23 md.) Mükellefin hesap ve kayıtlarının yardı-
mıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını (emanet mahiyetindeki de-
ğerler dahil) kontrol etmek ve incelemek.                                       
                                                                                
    Defter tutacaklar:                                                          

    Madde 172 - Aşağıda yazılı gerçek ve tüzelkişiler bu kanunun esaslarına göre
defter tutmaya mecburdurlar:                                                    
    1. Ticaret ve sanat erbabı;                                                 
    2. Ticaret şirketleri;                                                      
    3. İktisadi kamu müesseseleri;                                              
    4. (Değişik: 30/12/1980 - 2365/24 md.) Dernek ve vakıflara ait iktisadi iş- 
letmeler.                                                                       
    5. Serbest meslek erbabı;                                                   
    6. Çiftçiler.                                                               
                                                                                
    (Değişik: 30/12/1980 - 2365/24 md.) iktisadi kamu müesseseleriyle dernek ve 
vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutma bakımından tüccarların tabi ol-  
dukları hükümlere tabidirler.                                                   
                                                                                
    İstisnalar:                                                                 

    Madde 173 - Defter tutma mecburiyeti aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler 
hakkında uygulanmaz:                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    1. Gelir vergisinden muaf olan esnaf ve çiftçiler;                          
    2. Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları götürü olarak tesbit edilenler ile
götürü gider usulüne tabi olan çiftçiler;                                       
    3. Kurumlar vergisinden muaf olan:                                          
    a) İktisadi kamu müesseseleri;                                              
    b) (Değişik: 30/12/1980-2365/25 md.) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işlet-
meler.                                                                          
    Yukardaki istisna hükümlerinin gelir veya kurumlar vergilerinden muaf olmak-
la beraber diğer vergilerden birine tabi olan ve bu vergileri götürü usulde tes-
bit edilmiyen mükelleflerin muaf olmadıkları vergiler için tutacakları defterle-
re şümulü yoktur.                                                               
    Hesap dönemi:                                                               

    Madde 174 - Defterler hesap dönemi itibariyle tutulur. Kayıtlar her hesap   
dönemi sonunda kapatılır ve ertesi dönem başında yeniden açılır.                
    Hesap dönemi normal olarak takvim yılıdır.                                  
    Şu kadar ki, takvim yılı dönemi faaliyet ve muamelelerinin mahiyetine uygun 
bulunmıyanlar için, bunların müracaatı üzerine Maliye Bakanlığı 12 şer aylık    
özel hesap dönemleri belli edebilir.                                            
    Yeniden işe başlama veya işi bırakma hallerinde, hesap dönemi içinde bir    
yıldan eksik olan faaliyet süresi, hesap dönemi sayılır.                        
    Bu maddeye göre özel hesap dönemi tayin edilenlerin ticari ve zirai kazanç- 
ları, hesap dönemlerinin kapandığı takvim yılının kazancı sayılır.              
    Muhasebe usulünü seçmekte serbestlik:                                       

    Madde 175 - Mükellefler bu kısmında yazılı maksat ve esaslara uymak şartiy- 
le, defterlerini ve muhasebelerini işlerinin bünyesine uygun olarak diledikleri 
usulu ve tarzda tanzim etmekte serbesttirler. (Ek: 28/8/1991-3762/1 md.) Ancak, 
Maliye ve Gümrük Bakanlığı; muhasebe standartları, tek düzen hesap planı ve     
mali tabloların çıkarılmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmeye, bunları   
mükellef, şirket ve işletme türleri itibariyle uygulatmaya ve buna ilişkin      
diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.                                  
    Ticaret Kanununun ticari defterler hakkındaki hükümleri mahfuzdur.          
    (Ek:25/5/1995-4108/4 md.) Maliye Bakanlığı, muhasebe kayıtlarını bilgisayar 
programları aracılığıyla izleyen mükellefler ile bu bilgisayar programlarını    
üreten gerçek ve tüzel kişilerce uyulması gereken kuralları ve bilgisayar       
programlarının içermesi gereken asgari hususlar ile standartları ve uygulamaya  
ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.                                
                                                                                
                                   İKİNCİ BÖLÜM                                 
                         Defter Tutma Bakımından Tüccarlar                      
    Tüccar sınıfları:                                                           

    Madde 176 - Tüccarlar, defter tutma  bakımından iki sınıfa ayrılır:         
    I inci sınıf tüccarlar, bilanço esasına göre;                               
    II nci sınıf tüccarlar, işletme hesabı esasına göre;                        
    defter tutarlar.                                                            
    Birinci sınıf tüccarlar:                                                    

    Madde 177 - (Değişik 30/12/1980 - 2365/26 md.)                              
    Aşağıda yazılı tüccarlar, I inci sınıfa dahildirler:(1)                     
    1. Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıl-  
lık alımlarının tutarı 720.000.000 (7.200.000.000) lirayı veya satışlarının tu- 
tarı 864.000.000 (8.640.000.000) lirayı aşanlar;                                
    2. Birinci bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşıp da bir yıl     
içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatı 360.000.000 (3.600.000.000) lirayı 
aşanlar;                                                                        
-----------------                                                               
(1) Bu maddede yeralan miktarlar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanunla        
    1/1/1993 tarihi itibariyle uygulanmakta olan miktarlara yükseltilmiş,       
    16/12/1997 tarih ve 23202 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan        
    9/12/1997 tarih ve 97/10346 sayılı Kararname ile de 1998 takvim yılında     
    tutulacak defterlerin tayininde nazara alınmak üzere tespit edilen mik-     
    tarlar ise metne  parantez içinde siyah punto ile işlenmiştir. Daha önce    
    Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanunun sonundaki "KARARNAMELER    
    İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİNE" bakınız.                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı, işlerin birlikte yapılması halinde 2   
numaralı bentte  yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının top- 
lamı 720.000.000 (7.200.000.000) lirayı aşanlar;                                
    4. Her türlü ticaret şirketleri (Adi şirketler iştigal nevileri yukardaki   
bentlerden hangisine giriyorsa o bent hükmüne tabidir.);                        
    5. Kurumlar Vergisine tabi olan diğer tüzelkişiler (Bunlardan işlerinin     
icabı bilanço esasına göre defter tutmalarına imkan veya lüzum görülmeyenlerin, 
işletme hesabına göre defter tutmalarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilir.);  
    6. İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutmayı tercih edenler.      
                                                                                
    (Ek fıkra: 21/1/1983-2791/4 md.; Mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)           
                                                                                
    İkinci sınıf tüccarlar:                                                     

    Madde 178 - Aşağıda yazılı tüccarlar II nci sınıfa dahildirler:             
    1. 177 nci maddede yazılı olanların dışında kalanlar;                       
    2. Kurumlar Vergisi mükelleflerinden işletme hesabı esasına göre defter tut-
malarına Maliye Bakanlığınca müsaade edilenler.                                 
    Yeniden işe başlıyan tüccarlar yıllık iş hacımlarına göre sınıflandırılınca-
ya kadar II nci sınıf tüccarlar gibi hareket edebilirler.                       
                                                                                
    Sınıf değiştirme:                                                           

    Madde 179 - a) (I) inciden (II) nciye geçiş: İş hacmı bakımından I inci sı- 
fa dahil olan tüccarların durumları aşağıdaki şartlara uyduğu takdirde, bunlar, 
bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlıyarak, II nci sınıfa  
geçebilirler:                                                                   
    1. Bir hesap döneminin iş hacmı 177 nci maddede yazılı hadlerden % 20 yi    
aşan bir nispette düşük olursa, veya;                                           
    2. Arka arkaya üç dönemin iş hacmı 177 nci maddede yazılı hadlere nazaran   
% 20 ye kadar bir düşüklük gösterirse.                                          
                                                                                
    Sınıf değiştirme:                                                           

    Madde 180 - b) (II) nciden (I) inciye geçiş: İş hacmı bakımından II nci sı- 
nıfa dahil tüccarların durumları aşağıda yazılı şartlara uyduğu takdirde bunlar 
bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlıyarak I inci sınıfa   
geçerler.                                                                       
    1. Bir hesap döneminin iş hacmı 177 nci maddede yazılı hadlerden % 20 yi    
aşan bir nispette fazla olursa, veya;                                           
    2. Arka arkaya 2 dönemin iş hacmı 177 nci maddede yazılı hadlere nazaran    
% 20 ye kadar bir fazlalık gösterirse.                                          
                                                                                
    İhtiyari sınıf değiştirme:                                                  

    Madde 181 - II nci sınıf tüccarlar diledikleri takdirde bilanço esasına göre
defter tutabilirler.                                                            
    Bu suretle I inci sınıfa dahil olanlar hakkında da evvelki maddenin hüküm-  
leri cari olur.                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                  
                        Bilanço Esasına Göre Defter Tutma                       
                                                                                
    Bilanço esasında tutulacak defterler:                                       

    Madde 182 - Bilanço esasında aşağıdaki defterler tutulur:                   
    1. Yevmiye defteri;                                                         
    2. Defterikebir;                                                            
    3. Envanter defteri (Mevcudat ve muazene defteri);                          
    4. (Ek: 30/12/1980 - 2365/27 md.) Günlük Kasa Defteri.                      
                                                                                
    Yevmiye defteri:                                                            

    Madde 183 - Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi icabeden muamalelerin tarih  
sırasiyle ve madde halinde tertipli olarak yazıldığı defterdir.                 
                                                                                
    (Değişik : 4/12/1985 - 3239/16 md.)  Yevmiye defteri ciltli ve sahifeleri   
müteselsil sıra numaralı olur. Mükellefler diledikleri takdirde yevmiye defteri 
ve tutulması zorunlu diğer defterlerini müteharrik yapraklı olarak kullanabilir-
ler.                                                                            
    (Üçüncü fıka mülga: 4/12/1985 - 3239/16 md.)                                
                                                                                
    Defterikebir:                                                               

    Madde 184 - Defterikebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan muameleleri bu- 
radan alarak usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda    
toplıyan defterdir.                                                             
                                                                                
    Envanter defteri ve bilanço günü:                                           

    Madde 185 - Envanter defterine işe başlama tarihinde ve mütaakıben her hesap
döneminin sonunda çıkarılan envanterler ve bilançolar kaydolunur ve bu tarihe   
"bilanço günü" denir. Envanter defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numa-
ralı olur.                                                                      
                                                                                
    Günlük kasa defteri:                                                        

    Mükerrer Madde 185 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/28 md.)                         
    Günlük Kasa Defteri, işletmenin kasa ile ilgili muamelelerinin günü gününe  
yazıldığı defterdir.                                                            
    Defterin bir tarafına: Bir Önceki günden devredilen kasa mevcudu, o gün     
içinde tahsil edilen paralar ve günlük peşin satış tutarları;                   
    Diğer tarafına: O gün içinde yapılan ödemeler,                              
    Müfredatlı olarak kaydedilir.                                               
                                                                                
    (Değişik: 23/6/1982-2686/27 md.) Perakende satışlarla sair hasılat ve ödeme-
ler, belgelerine dayanılarak deftere topluca yazılabilir.                       
                                                                                
    Envanter çıkarmak:                                                          

    Madde 186 - Envanter çıkarmak, bilanço günündeki mevcutları, alacakları ve  
borçları saymak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle kesin bir şekilde ve   
müfredatlı olarak tesbit etmektir.                                              
                                                                                
    Şu kadar ki, ticari teamüle göre tartılması, sayılması ve ölçülmesi mütat   
olmıyan malların değerleri tahminen tesbit olunur.                              
    Mevcutlar, alacaklar ve borçlar işletmeye dahil iktisadi kıymetleri ifade   
eder.                                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bina ve arazinin envantere alınması:                                        

    Madde 187 - Ferdi teşebbüslerde, mükellefin sahip olduğu bina ve arazi hak- 
kında aşağıda yazılı esaslar cari olur:                                         
    1. Fabrika, ambar, atelye, dükkan, mağaza ve arazi-işletmede ister kısmen,  
ister tamamen kullanılsınlar - değerlerinin tamamı üzerinden envantere alınır.  
    2. Ticaret hanları gibi oda oda veya kısım kısım kullanılabilen binalarla   
evlerin ve apartmanların yarısından fazlası işletmede kullanıldığı takdirde     
envantere ithal edilir.                                                         
    3. Envantere alınan gayrimenkullerin kullanış tarzlarında sonradan vakı     
olacak değişiklikler, hesap yılı içinde nazara alınmaz.                         
                                                                                
    Bilançonun tanziminde envanter listeleri:                                   

    Madde 188 - Envanter esas itibariyle defter üzerine çıkarılır.              
    Şu kadar ki, işlerinde geniş ölçüde ve çeşitli mal kullanan büyük müessese- 
ler envanterlerini listeler halinde tanzim edebilir.                            
    Bu takdirde envanter listelerinin:                                          
                                                                                
    1. Sayfa üzerinden numaralanarak sıralanması;                               
    2. Envanterin tanzim tarihine göre tarihlenmesi;                            
    3. Envanteri çıkaran memur ile teşebbüs sahibi veya vekili tarafından imza- 
lanması;                                                                        
    4. Aynen envanter defteri gibi saklanması;                                  
    şarttır.                                                                    
    Yukardaki esaslara göre envanter listeleri tanzim edenler envanter defterine
listeler muhteviyatını icmalen kaydederler.                                     
                                                                                
    Envanterde amortisman kayıtları:                                            

    Madde 189 - Üzerinden amortisman yapılan kıymetler ve bunların amortismanla-
rı aşağıda yazılı şekillerden her hangi biri ile gösterilir:                    
    1. Envanter defterinin ayrı bir yerinde;                                    
    2. Özel bir amortisman defterinde;                                          
    3. Amortisman listelerinde.                                                 
    Amortisman kayıtları, amortismana başlandığı tarihten itibaren her yılın    
amortismanı ayrı ayrı gösterilmek şartiyle birbirine bağlanır. İşletmeye yeniden
giren iktisadi kıymetlerle bunların amortismanlarının evvelki yıllara ait kayıt-
larda devam ettirilmesi caizdir.                                                
                                                                                
    Amortisman defteri veya listelerinin kayıtları envanter kaydı hükmündedir.  
Yukarıdaki esaslara göre kayıtlarda gösterilen iktisadi kıymetlere ait değerler 
envanter defterine toplu olarak geçirilebilir.                                  
                                                                                
    Büyük mağazalarda envanter:                                                 

    Madde 190 - Büyük mağazalar ve eczaneler emtia mevcutlarının envanterlerini 
üç yılda bir çıkarabilirler. Bu takdirde envanter çıkarılmıyan yıllarda hesaben 
mevcut iktisadi kıymetleri envanter defterlerine kaydederler.                   
                                                                                
    Büyük mağazalardan maksat, çeşitli mal üzerine geniş ölçüde ve perakende iş 
yapan ticarethanelerdir.                                                        
    Maliye Bakanlığı büyük sınai işletmelerin, icabına göre, iki veya üç yılda  
bir envanter çıkarmalarına müsaade edebilir. Bu takdirde yukarıki hüküm uygula- 
nır.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Envantere alınan kıymetleri değerleme:                                      

    Madde 191 - Envantere alınan iktisadi kıymetler bu kanunun "değerleme"ye ait
üçüncü kitabında yazılı esaslara göre değerlenir.                               
                                                                                
    Bilanço:                                                                    

    Madde 192 - Bilanço, envanterde gösterilen kıymetlerin tasnifli ve karşılık-
lı olarak değerleri itibariyle tertiplenmiş hulasasıdır.                        
    Bilanço aktif ve pasif olmak üzere iki tabloyu ihtiva eder.                 
    Aktif tablosunda mevcutlar ile alacaklar (ve varsa zarar), pasif tablosunda 
borçlar gösterilir.                                                             
                                                                                
    Aktif toplamı ile borçlar arasındaki fark, müteşebbisin işletmeye mevzu var-
lığını (Öz sermayeyi) teşkil eder.                                              
    Öz sermaye pasif tablosuna kaydolunur ve bu suretle aktif ve pasif tablola- 
rının toplamları denkleşir. İhtiyatlar ve kar ayrı gösterilseler dahi öz serma- 
yenin cüzüleri sayılırlar.                                                      
                                                                                
                                  DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                
                       İşletme Hesabı Esasına Göre Defter Tutma                 
                                                                                
    İşletme hesabı esasında tutulacak defterler:                                

    Madde 193 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/29 md.)                             
    İşletme hesabı esasında aşağıdaki defterler tutulur:                        
    1. İşletme hesabı defteri (İşletme hesabını ihtiva eden);                   
    2. Günlük perakende satış ve hasılat defteri.                               
                                                                                
    İşletme hesabı:                                                             

    Madde 194 - İşletme hesabının sol tarafını gider, sağ tarafını hasılat kıs- 
mı teşkil eder.                                                                 
    1. Gider kısmına: Satın alınan mallar veya yaptırılan hizmetler karşılığın- 
da ödenen veya borçlanılan paralar ve işletme ile ilgili diğer bütün giderler;  
    2. Hasılat kısmına: Satılan mal bedeli veya yapılan hizmet karşılığı olarak 
tahsil edilen paralarla tahakkuk eden alacaklar ve işletme faaliyetinden elde   
edilen diğer bütün hasılat;                                                     
    kaydolunur.                                                                 
                                                                                
    Gayrimenkuller ve tesisat gibi amortismana tabi olan kıymetler işletme hesa-
bına intikal ettirilmez. Şu kadar ki, 189 uncu maddeye göre amortisman kaydı tu-
tulmak şartiyle bu kıymetler üzerinden her yıl ayrılan amortismanlar gider kay- 
dolunabilir. Gider ve hasılat kayıtlarının en az aşağıdaki malümatı ihtiva etme-
si şarttır.                                                                     
    1. Sıra numarası;                                                           
    2. Kayıt tarihi;                                                            
    3. Muamelenin nev'i;                                                        
    4. Meblağ.                                                                  
                                                                                
    Günlük perakende satış ve hasılat defteri:                                  

    Mükerrer Madde 194 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/30 md.)                         
    İkinci sınıf tüccarlar, günlük perakende satışları ile hizmet karşılığı ve  
sair suretle alınan paraları kaydetmek üzere günlük perakende satış ve hasılat  
defteri tutmak zorundadırlar. Bu deftere, günlük perakende satışlar ile sair    
işletme hasılatı günü gününe yazılır.                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Perakende satışların günlük tutarı ile sair işletme hasılatı bu deftere,    
perakende satış fişleri, makinalı kasaların kayıt ruloları,giriş ve yolcu taşı- 
ma biletleri ve diğer belgelere dayanılarak topluca yazılabilir.                
                                                                                
    İşletme hesabı esasında envanter:                                           

    Madde 195 - İşletme hesabı esasına göre defter tutanlardan emtia üzerine iş 
yapanlar, emtia envanteri çıkarmaya mecburdurlar.                               
    Emtiaya, satmak maksadiyle alınan veya imal edilen mallarla iptidai ve ham  
maddeler ve yardımcı malzeme dahildir. Emtia envanteri, muamelelere ait kayıt-  
larla karıştırılmamak şartiyle yeniden işe başlama halinde işletme defterinin   
baş tarafına, mütaakıben de her hesap dönemi kapandıktan sonra muamele kayıt-   
larını takip eden sayfalara yazılır. İstiyenler ayrı bir envanter defteri tuta- 
rak emtia envanterlerini bu deftere kaydedebilirler.                            
                                                                                
    İşletme hesabı hulasası:                                                    

    Madde 196 - İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar her hesap döneminin 
sonunda (İşletme hesabı hulasası) çıkarırlar. İşletme hesabı hulasasına aşağı-  
daki maddeler birer kalemde ayrı ayrı yazılır:                                  
    A) Gider tablosuna:                                                         
    1. Çıkarılan envantere göre hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri; 
    2. Hesap dönemi zarfında satın alınan emtianın değeri ile yapılan bilümum   
giderler.                                                                       
    B) Hasılat tablosuna:                                                       
    1. Hesap dönemi zarfında satılan emtianın değeri ile hizmet karşılığı ve    
sair suretle alınan paralar;                                                    
    2. Çıkarılan envantere göre hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri. 
    Kambiyo Senetleri Defteri:                                                  

    Mükerrer Madde 196 - (Ek: 24/6/1994 - 4008/4 md.)                           
    I inci ve II nci sınıf tacirler ile serbest meslek erbabı; bu faaliyetle-   
riyle ilgili borçları ve alacakları için düzenlenen bono, poliçe, çek ve benzeri
kambiyo senetlerine ilişkin bilgileri kaydetmek üzere kambiyo senetleri defteri 
tutmak zorundadırlar. Birden çok işyeri veya şubenin bulunması halinde her iş-  
yeri veya şube için ayrı ayrı kambiyo senetleri defteri tutulur.                
    Defterin bir tarafına işletmenin alacakları için aldığı veya işletmeye ciro 
edilen bono, poliçe, çek ve benzeri kambiyo senetleri; diğer tarafına işletmenin
borçları için düzenleyip verdiği veya ciro ettiği bono, poliçe, çek ve benzeri  
kambiyo senetleri, düzenlenme veya ciro tarihlerinden itibaren on gün içerisinde
kaydedilir.                                                                     
    Bu defterde yer alacak bilgiler ile bu deftere ilişkin diğer usul ve esas-  
ları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.                                   
                                                                                
                               BEŞİNCİ BÖLÜM                                    
                Sınai Müesseselerin Tutacakları Özel Kayıtlar                   
                                                                                
    İmalat defteri:                                                             

    Madde 197 - I inci sınıf tüccarlardan devamlı olarak imalat ile uğraşanlar  
yukarda yazılı defterlerden gayrı bir (İmalat defteri) tutarlar.                
    İmalat defterine, aşağıda yazılı emtianın giriş ve çıkış hareketleri,emtia- 
nın cinsi ve miktarı itibariyle ve tarih sırasiyle yazılır.                     
    1. Satın alınan ve müşteri tarafından imalat yapılmak üzere tevdi olunan    
her nevi iptidai ve ham maddeler, başlıca yardımcı malzeme (Doğrudan doğruya    
imal ile ilgili yakıtlar gibi);                                                 
    2. Yukarda yazılı maddelerden imalata sarf olunan veya aynen satılanlar;    
    3. İmal edilen mamul maddeler;                                              
    4. Teslim edilen mamul maddeler;                                            
    Teslimden maksat, gider vergileri kanununa göre bu mahiyette olan muamele-  
lerdir. Yarı mamuller teslim edildiği takdirde, bunlar tam mamul hükmüne girer. 
    İmalat artıkları ve tali maddeler de imalat defterine geçirilir. Ancak bun- 
lardan imal esnasında miktarlarının tesbitine imkan ve lüzum olmıyanlar yalnız  
teslim sırasında kayıtlarda gösterilir.                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kombine imalat:                                                             

    Madde 198 - Ham maddeden tam mamul vücuda getirilinceye kadar geçen müsta-  
kil imal safhalarında ayrı ayrı emtia mahiyetini arz eden maddeler elde edil-   
diği (İplik - dokuma, yağ - sabun, kereste - mobilya, un - makarna münasebet-   
lerinde olduğu gibi) ve bu imal işleri birbirine bağlanarak aynı teşebbüs dahi- 
linde yapıldığı takdirde, kombine imalat yapılmış olur.                         
    Boyama, kasarlama, apre, cilalama gibi bitim işleri kombine imalatı tazam-  
mun etmez.                                                                      
                                                                                
    Kombine imalatta imalat defterleri:                                         

    Madde 199 - Kombine imalat yapanlar her müstakil imal işini imalat defteri- 
nin ayrı ayrı kısımlarında gösterirler. Bu takdirde bir safhanın mamulü müta-   
akıp safhaya teslim gösterilmek suretiyle bu safhanın iptidai maddesini teşkil  
eder.                                                                           
    Kombine imalatta istenildiği takdirde her müstakil imal safhası için ayrı   
bir imalat defteri kullanılması caizdir.                                        
                                                                                
    Bitim işleri defteri:                                                       

    Madde 200 - Birinci ve ikinci sınıf tüccarlardan boyama, basma, yazma, ka-  
sarlama, apre, cilalama gibi ücretle yapılan bitim işleriyle uğraşanlar, imalat 
defteri yerine, bir "Bitim işleri defteri" tutarlar.                            
    Bu deftere müşterilerden alınan ve işlendikten sonra geri verilen emtianın  
cinsi ve miktarı tarih sırasiyle yazılır.                                       
                                                                                

    Madde 201 - (Mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                               

    Madde 202 - (Mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                               
                                                                                
    Sınai müesseselerde kayıt serbestliği:                                      

    Madde 203 - Sınai müesseseler, bu bölümde yazılı defterleri işlerinin icap- 
larına ve hususiyetlerine göre diledikleri şekilde tutabilirler; iptidai ve ma- 
mul maddeler için ayrı defter kullanabilirler; bunları cins ve nevi itibariyle  
ayrı sayfalarda gösterebilirler.                                                
    Bitim işleri defteri tutmıyarak buraya yazılması gereken malümatı, imalat   
defterine kaydedebilirler. İstihsal Vergisi defteri tutmıyarak bunlara ait ka-  
yıtları defterikebirde açacakları özel bir hesapta veya satışlarını kaydettik-  
leri hesabın ayrı bir sütununda gösterebilirler.                                
                                                                                
    (Üçüncü fıkra mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                              
    İmalat defterine kaydolunan malümatı ihtiva edecek şekilde sınai muhasebe   
tutanlar, Maliye Bakanlığından müsaade almak şartiyle ayrıca imalat defteri     
tutmazlar.                                                                      
    (Beşinci fıkra mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                             
                                                                                
                                                                                
                               ALTINCI BÖLÜM                                    
               Diğer Müesseselerin Tutacakları Özel Kayıtlar                    
                                                                                
    Banka, banker ve sigorta şirketlerinin gider vergisine ait kayıtları:       

    Madde 204 - Banka,banker ve sigorta şirketleri banka ve Sigorta Muameleleri 
Vergisinin mevzuuna giren işlemleri müfredatlı veya bordrolar üzerinden toplu   
olarak kendi muhasebe defterlerinde veyahut isterlerse ayrı bir banka ve si-    
gorta muameleleri vergisi defterinde, diğer işlemlerinden ayırmak suretiyle     
gösterilir.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    (Ek: 30/12/1980 - 2365/31 md.) Bankalar ile mevduat faizi ödeyen bankerler  
yukarıda belirtilen defter kayıtlarında bu hususlara ilişkin bilgileri müfre-   
datlı olarak göstermeye mecburdurlar.                                           
                                                                                
    Damga resmi kayıtlar:                                                       

    Madde 205 - Damga Resmi Kanununa göre yolcu bilet ücretleri, sigorta prim-  
leri ve ilan ücretleri gibi mevzular üzerinden resim istifa etmeye mecbur olan  
gerçek ve tüzel kişiler bu ücret ve primlerle istifa ettikleri Damga Resimleri  
için tarih sırasiyle bir kayıt tutmaya mecburdurlar.                            
    Tüccarlar bu kayıtları muhasebe defterlerinde tuttukları hesaplarda göste-  
rebilirler. Kayıtların muhasebe defterinde gösterilmemesi halinde ayrı bir      
"Damga Resmi defteri" tutulur. Devlet müesseselerinin resmi defter ve kayıtları 
Damga Resmi defteri yerine geçer. (1)                                           
                                                                                

    Madde 206 - (Mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                               
    Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri:                              

    Madde 207 - Yabancı nakliyat kurumları veya bunları Türkiye'de temsil eden  
şube veya acentaları bir "Hasılat defteri" tutmaya ve bu deftere Türkiye'de     
elde ettikleri hasılatı tarih sırasiyle ve müfredatlı olarak kaydetmeye mecbur- 
durlar. Bu madde gereğince hasılat defteri tutan yabancı nakliyat kurumları bu  
işleri için ayrıca muhasebe defteri tutmaya mecbur değildirler.                 
                                                                                
    Menkul ve gayrimenkul sermaye iradlarına ait kayıtlar:                      

    Madde 208 - Bu kanuna göre defter tutmaya mecbur olan gerçek kişiler Gelir  
Vergisine tabi menkul ve gayrimenkul sermayelerle bunlardan elde edilen irat-   
ları ve bunlara mütaallik giderleri defterikebir veya işletme hesabının veya    
serbest meslek erbabı kazanç defterinin ayrı bir sayfasına veya ayrı bir defte- 
re veyahut bir cetvele ayrı ayrı kaydetmeye mecburdurlar.                       
    Şu kadar ki, bu hesap mükellefin diğer kazançlarını tesbit için tuttuğu he- 
saplara karıştırılmaz ve onlar ile birleştirilmez.                              
                                                                                
    Ambar defteri:                                                              

    Madde 209 - Depo (Ardiyeler dahil) işletenlerle nakliye ambarları ayrıca    
bir ambar defteri tutarlar. Bu deftere en az aşağıda yazılı malümat kaydolunur: 
    1. Malın ambara giriş tarihi;                                               
    2. Malın cinsi (Malın cinsi belli değilse sadece balya, kasa, sandık gibi   
ambalaj nevinin kaydedilmesiyle iktifa edilir);                                 
    3. Malın miktarı (Ticari teamüle göre parça, sandık veya sıklet);           
    4. Malın kimin tarafından tevdi edildiği;                                   
    5. Malın nereye ve kime gönderildiği;                                       
    6. Alınan nakliye ücreti tutarı.                                            
    Kendi işlerinin icabı olarak yukarıdaki malümatı ihtiva edecek şekilde def- 
ter tutanlar ayrıca ambar defteri tutmazlar.                                    
                                                                                
                               YEDİNCİ BÖLÜM                                    
                     Serbest Mesleklerde Defter Tutma                           
                                                                                
    Serbest meslek kazanç defteri:                                              

    Madde 210 - Serbest meslek erbabı bir (Kazanç defteri) tutarlar.            
    Bu defterin bir tarafına giderler, diğer tarafına da hasılat kaydolunur.    
----------------------                                                          
(1) Bu maddenin yolcu biletleri ve sigorta primleri üzerinden alınacak damga    
    resmi kayıtlariyle ilgili hükümleri, 1/7/1964 tarih ve 488 sayılı Kanunun   
    31 inci maddesinin 7 numaralı bendi ile kaldırılmıştır.                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Defterin gider tarafına, yapılan giderlerin nevi ile yapıldığı tarih ve ha- 
sılat tarafına ise ücretin alındığı tarih ve miktarı ile kimden alındığı yazı-  
lır.                                                                            
    Hekimler diledikleri takdirde, yukarıda yazılı malümatı protokol defterinde 
göstermek şartiyle ayrı kazanç defteri tutmıyabilirler.                         
                                                                                
    Amortisman kayıtları:                                                       

    Madde 211 - Serbest meslek erbabı, işlerinde bir yıldan fazla kullandıkları 
ve amortismana tabi tuttukları tesisat ve demirbaş eşyanın kıymetleri ile amor- 
tismanlarını 189 uncu maddede yazılı şekilde tutulan "Amortisman kayıtlarında"  
gösterirler.                                                                    
                                                                                
    Özel defterler:                                                             

    Madde 212 - Noterlerin ve noterlik görevini ifa ile mükellef olanların ve   
borsa acentalarının resmi defteri "kazanç defteri" yerine geçer.                
                                                                                
                                 SEKİZİNCİ BÖLÜM                                
                         Zirai Kazançlarda Defter Tutma                         
                                                                                
    Çiftçi işletme defteri:                                                     

    Madde 213 - (Değişik: 19/2/1963 - 205/13 md.)                               
    Zirai işletme hesabını ihtiva eden çiftçi işletme defterinin sol tarafına   
Gelir Vergisi Kanununun ilgili maddelerinde gösterilen giderler,sağ tarafına da 
aynı kanunda gösterilen hasılat kaydolunur.                                     
    Gider ve hasılat kayıtlarının en az aşağıdaki bilgileri ihtiva etmesi la-   
zımdır.                                                                         
    1. Sıra numarası,                                                           
    2. Kayıt tarihi,                                                            
    3. Muamelenin nev'i                                                         
    4. Meblağ.                                                                  
                                                                                
    Amortisman kayıtları:                                                       

    Madde 214 - Çiftçi işletme defteri tutanlar, amortismana tabi kıymetleri ve 
bunların amortismanlarını 189 uncu maddede yazılı şekilde tutulan amortisman    
kayıtlarında gösterebilecekleri gibi bu kayıtları çiftçi işletme defterinin     
ayrı bir yerine de geçirebilirler.                                              
                                                                                
                                 DOKUZUNCU BÖLÜM                                
                                   Kayıt Nizamı                                 
                                                                                
    Türkçe tutma mecburiyeti:                                                   

    Madde 215 - Bu kanuna göre tutulacak defter ve kayıtların Türkçe tutulması  
mecburidir.                                                                     
                                                                                
    Defterlerin mürekkeple yazılacağı:                                          

    Madde 216 - Bu kanuna göre tutulması mecburi defterler mürekkeple veya ma-  
kina ile yazılır. Kopye kağıdı kullanılması ve ıstampa ve sair damga aletleriy- 
le kopye konulması da caizdir.                                                  
    Bilümum defterlerde hesaplar kapatılıncaya kadar toplamlar geçici olarak    
kurşun kalemi ile yapılabilir.                                                  
                                                                                
    Yanlış kayıtların düzeltilmesi:                                             

    Madde 217 - Yevmiye detferi madelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe    
kaidelerine göre düzeltilebilir. Diğer bilümum defter ve kayıtlara rakam ve     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
yazılar yanlış yazıldığı takdirde düzeltmeler ancak yanlış rakam ve yazı okuna- 
cak şekilde çizilmek, üst veya yan tarafına veyahut ilgili bulunduğu hesaba doğ-
rusu yazılmak suretiyle yapılabilir.                                            
    Defterlere geçirilen bir kaydı kazımak, çizmek veya silmek suretiyle okuna- 
maz bir hale getirmek yasaktır.                                                 
    Boş satır bırakılamıyacağı, sayfaların yok edilmiyeceği:                    

    Madde 218 - Defterlerde kayıtlar arasında usulen yazılmaya mahsus olan sa-  
tırlar, çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz.                             
    Ciltli defterlerde, defter sayfaları ciltten koparılamaz. Tasdikli mütehar- 
rik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz.           
    Kayıt zamanı:                                                               

    Madde 219 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/32 md.)                             
    Muameleler defterlere zamanında kaydedilir. Şöyleki:                        
    a) Muamelelerin işin hacmine ve icabına uygun olarak muhasebenin intizam ve 
vuzuhunu bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi şarttır. Bu gibi kayıtların 
on günden fazla geciktirilmesi caiz değildir.                                   
    b) Kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri, primanota ve bordro gibi    
yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan mazbut vesikalara dayanarak yürüten  
müesseselerde, muamelelerin bunlara işlenmesi, deftere işlenmesi hükmündedir.   
Ancak bu kayıtlar, muamelelerin esas defterlere 45 günden daha geç intikal etti-
rilmesine cevap vermez.                                                         
    c) Günlük kasa, günlük, parakende satış ve hasılat defterleri ile serbest   
meslek kazanç defterine muameleler günü gününe kaydedilir.                      
                                                                                
                                   ONUNCU BÖLÜM                                 
                                Defterlerin Tasdıki                             
                                                                                
    Tasdike tabi defterler:                                                     

    Madde 220 - Aşağıda yazılı defterlerin bu bölümdeki esaslara göre tasdik    
ettirilmesi mecburidir:                                                         
    1. Yevmiye ve envanter defterleri:                                          
    2. İşletme defteri:                                                         
    3. Çiftçi işletme defteri;                                                  
    4. İmalat ve İstihsal Vergisi defterleri; (Basit İstihsal Vergisi defteri   
dahil)                                                                          
    5. (Mülga: 1/7/1964 - 488/31 md.)                                           
    6. Nakliyat Vergisi defteri;                                                
    7. Yabancı nakliyat kurumlarının hasılat defteri;                           
    8. Serbest meslek kazanç defteri.                                           
    9. (Ek: 30/12/1980 - 2365/33 md.) Günlük kasa defteri;                      
   10. (Ek: 30/12/1980 - 2365/33 md.) Günlük perakende satış hasılat defteri.   
   11. (Ek: 24/6/1994 - 4008/5 md.) Kambiyo senetleri defteri.                  
    Bu kanunla cevaz verilen hallerde yukarıda yazılı olanların yerine kullanı- 
lacak olan defterler de tasdike tabi tutulur.                                   
    Tasdik zamanı:                                                              

    Madde 221 - Bu kanunda yazılı defterleri kullanacak olanlar, bunları aşağıda
yazılı zamanlarda tasdik ettirmeye mecburdurlar:                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    1. Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce  
gelen son ayda;                                                                 
    2. Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tesbit edilenler, defterin   
kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda;                             
    3. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/17 md.) Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiş- 
tirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler, işe başlama, sınıf değiştirme ve   
yeni mükellefiyete girme tarihinden önce; vergi muafiyeti kalkanlar, muaflıktan 
çıkma tarihinden başlayarak on gün içinde;                                      
    4. Tasdike tabi defterlerin dolması dolayısiyle veya sair sebeplerle yıl    
içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce.
                                                                                
    Tasdiki yenileme:                                                           

    Madde 222 - Defterlerini ertesi yılda da kullanmak isteyenler Ocak ayı, he- 
sap dönemleri Maliye Bakanlığınca tesbit edilenler bu dönemin ilk ayı içinde    
tasdiki yeniletmeye mecburdurlar.                                               
                                                                                
    Tasdik makamı:                                                              

    Madde 223 - Defterler, iş yerinin, iş yeri olmıyanlar için ikametgahın bu-  
lunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar, menkul   
kıymet ve kambiyo borsasındaki acentaları için borsa komiserliği tarafından tas-
dik olunur.                                                                     
                                                                                
    (Ek: 4/12/1985 - 3239/18 md.) Tasdik makamı, bu Kanuna göre tasdike getiri- 
len defterleri sosyal güvenlik ile ilgili kuruluşların mevzuat hükümlerine bağlı
kalmaksızın tasdik eder.                                                        
                                                                                
    Tasdik şerhi:                                                               

    Madde 224 - Noterlerin yapacağı tasdik şerhleri defterin ilk sahifesine ya- 
zılır ve aşağıdaki malümatı ihtiva eder:                                        
    1. Defter sahibinin;                                                        
    a) Gerçek kişilerde başta soyadı sonra öz adı (Müessesesin varsa maruf unva-
nı da ayrıca ilave olunur);                                                     
    b) Tüzel kişilerde unvanı;                                                  
    2. İş adresi;                                                               
    3. İş veya meslekin nev'i;                                                  
    4. Defterin nev'i;                                                          
    5. Defterin kaç sayfadan ibaret olduğu;                                     
    6. Defterin kullanılacağı hesap dönemi;                                     
    7. Defter sahibinin bağlı olduğu vergi dairesi;                             
    8. Tasdik tarihi;                                                           
    9. Tasdik numarası;                                                         
    10.Tasdiki yapan makamın resmi mühür ve imzası.                             
                                                                                
    Tasdik şekli:                                                               

    Madde 225 - Defterler aşağıdaki şekilde tasdik olunur:                      
    a) Ciltli defterlerin tasdik esnasında sayfalarının sıra numarasiyle tesel- 
sül ettiğine bakılarak, bu sayfalar teker teker tasdik makamının resmi mühürü   
ile mühürlenir.                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    b) Müteharrik yapraklı yevmiye defteri kullanmalarına Maliye Bakanlığınca   
müsaade edilen müesseseler bir yıl içinde kullanacaklarını tahmin ettikleri sa- 
yıda yaprağı yukardaki esaslara göre tasdik ettirirler. Tasdikli yapraklar bit- 
tiği takdirde, yeni yapraklar kullanılmadan evvel tasdike arzolunur.            
    Bunların sayfa numaraları tasdikli yaprakların sayfa numaralarını takiben   
teselsül ettirilir. Tasdik makamı, ilave yaprakların sayısını ilk tasdik şerhi- 
nin altına kaydeder ve bu kaydı usulüne göre tasdik eder.                       
    Defter tasdikine ait bordrolar:                                             

    Madde 226 - Tasdik makamları tasdik ettikleri defterlere ait aşağıda yazılı 
malümatı tarih sırasiyle, üçer aylık bordrolara derç ve bunları en geç bir ay   
içinde bulundukları yerin en büyük malmemuruna tevdi ederler:                   
    1. Tasdik numarası ve tarihi;                                               
    2. Defter sahibinin soyadı, adı (Veya unvanı);                              
    3. İşi veya mesleki;                                                        
    4. Defterin nev'i;                                                          
    5. Defterin hangi yıl için tasdik edildiği;                                 
    6. Defter sahibinin bağlı olduğu vergi dairesi.                             
    Tasdik makamları yukardaki bilgileri münferit fişlerle de bildirebilirler.  
                                                                                
                                  ÜÇÜNCÜ KISIM                                  
                                    Vesikalar                                   
                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                 
                                Kayıtların Tevsiki                              
    İspat edici kağıtlar:                                                       

    Madde 227 - Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, bu kanuna göre tutulan ve    
üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mec-
buridir.                                                                        
    (Ek: 19/2/1963 - 205/14 md.) Defter tutmak mecburiyetinde olmayan mükellef- 
ler vergi matrahlarının tesbiti ile ilgili giderlerini tesvike mecburdurlar.    
(Götürü usulde tesbit edilen giderler hariç.)                                   
    (Ek: 3/12/1988 - 3505/3 md.) Bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanunun Mali-
ye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak, kullanma mecburiyeti geti-
rilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler    
vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır.                           
    (Ek: 3/12/1988 - 3505/3 md.) Maliye ve Gümrük Bakanlığı, düzenlenmesi mecbu-
ri olan belgelerde bulunması gereken zorunlu bilgileri belirlemeye ve bu belge- 
lerden uygun gördüklerine, düzenlenme saatinin yazılması mecburiyetini getirmeye
yetkilidir.                                                                     
    Vergi Beyannamelerinin İmzalanması ve Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporları:

    Mükerrer Madde 227 - (24/6/1994-4008/6 md.)                                 
    Maliye Bakanlığı:                                                           
    1. Vergi beyannamelerinin 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış serbest       
muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler        
tarafından da imzalanması mecburiyetini getirmeye, bu mecburiyeti beyanname     
çeşitleri, mükellef grupları ve faaliyet konuları itibariyle ayrı ayrı uygu-    
latmaya,                                                                        
    2. Vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna, yeniden değerleme, zarar  
mahsubu ve benzeri hükümlerden yararlanılmasını Maliye Bakanlığınca belirlenen  
şartlara uygun olarak yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu itiraz
edilmesi şartına bağlamaya,                                                     
    Bu uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.            
    Yukarıdaki fıkra hükümlerine göre beyannameyi imzalayan veya tasdik raporunu
düzenleyen meslek mensupları, imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri  
tasdik rapor-                                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
larında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını      
teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına      
bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte    
müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulurlar.                                  
    2 numaralı bent hükmüne göre yararlanılması yeminli mali müşavirlerce       
düzenlenmiş tasdik raporu ibrazı şartına bağlanan konularda, tasdik raporunu    
zamanında ibraz etmeyen mükellefler tasdike konu hakdan yararlanamazlar. Ancak, 
Maliye Bakanlığı tasdik raporlarının ibraz süresini iki aya kadar uzatmaya      
yetkilidir.                                                                     
    (Ek: 25/5/1995-4108/5 md.) 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine  
tabi olan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile bunlara ait müesseseler hakkında bu    
madde hükümleri uygulanmaz.                                                     
    Tevsiki zaruri olmıyan kayıtlar:                                            

    Madde 228 - Aşağıdaki giderler için ispat edici kağıt aranmaz:              
    1. Örf ve teamüle göre bir vesikaya istinat ettirilmesi mütat olmıyan       
müteferrik giderler;                                                            
    2. Vesikasının teminine imkan olmıyan giderler;                             
    3. Vergi kanunlarına göre götürü olarak tesbit edilen giderler.             
    1 ve 2 numaralı fıkralarda yazılı giderlerin gerçek miktarları üzerinden    
kayıtlara geçirilmesi ve miktarlarının işin genişliğine ve mahiyetine uygun     
bulunması şarttır.                                                              
                                 İKİNCİ BÖLÜM                                   
                     Fatura ve Fatura Yerine Geçen Vesikalar                    
    Faturanın tarifi:                                                           

    Madde 229 - Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin   
borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tara-   
fından müşteriye verilen ticari vesikadır.                                      
    Faturanın şekli:                                                            

    Madde 230 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/34 md.)                             
    Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur:                                  
    1. Faturanın düzenlenme tarihi seri ve sıra numarası;                       
    2. Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu 
vergi dairesi ve hesap numarası;                                                
    3. Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap nu- 
marası;                                                                         
    4. Malın veya işin nev'i, miktarı, fiyatı ve tutarı;                        
    5. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/19 md.) Satılan malların teslim tarihi ve ir- 
saliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı
veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından ta-
şınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar   
için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.             
    Malın, bir mükellefin birden çok iş yerleri ile şubeleri arasında taşındığı 
veya satılmak üzere bir komisyoncu veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde 
de, malın gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte
yazılı irsaliyeler hakkında fiyat ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üze- 
re, bu madde hükmü ile 231 inci madde hükmü uygulanır. İrsaliyelerde malın nere-
ye ve kime gönderildiği ayrıca belirtilir.                                      
    Şu kadar ki nihai tüketicilerin tüketim amacıyla perakende olarak satın al- 
dıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde bu mallara ait  
fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla sevk irsaliyesi aranmaz.)
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                    3526-1                                      
                                                                                
                                                                                
    Fatura nizamı:                                                              

    Madde 231 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/35 md.)                             
    Faturanın düzenlenmesinde aşağıdaki kaidelere uyulur:                       
    1. Faturalar sıra numarası dahilinde teselsül ettirilir. Aynı müessesenin   
muhtelif şube ve kısımlarında her biri aynı numara ile başlamak üzere ayrı ayrı 
fatura kullanıldığı takdirde bu faturalara şube ve kısımlarına göre şube veya   
kısmın isimlerinin yazılması veya özel işaretle seri tefriki yapılması mecburi- 
dir.                                                                            
    2. Faturalar mürekkeple, makine ile veya kopya kurşun kalemi ile doldurulur.
    3. Faturalar en az bir asıl ve bir örnek olarak düzenlenir. Birden fazla    
örnek düzenlendiği takdirde her birine kaçıncı örnek olduğu işaret edilir.      
    4. Faturaların baş tarafında iş sahibinin veya namına imzaya mezun olanların
imzası bulunur.                                                                 
    5. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/20 md.) Fatura, malın teslimi veya hizmetin   
yapıldığı tarihten itibaren azami on gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde  
düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.                              
    6. (Ek: 4/12/1985 - 3239/20 md.) Bu Kanunun 232 nci maddesinin birinci fık- 
rasına göre fatura düzenlemek zorunda olanlar, müşterinin adı ve soyadı ile bağ-
lı olduğu vergi dairesi ve hesap numarasının doğruluğundan sorumludur. (Ancak   
bu sorumluluk, aynı maddenin 2 nci fıkrasının uygulandığı halleri kapsamaz.) Fa-
tura düzenleyenin istemesi halinde müşteri kimliğini ve vergi dairesi hesap nu- 
marasını gösterir belgeyi ibraz etmek zorundadır.                               
                                                                                
               (Dikkat: Devamı 3527 nci sayfadadır.)                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                     3526-2                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Fatura kullanma mecburiyeti:                                                

    Madde 232 - Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutmak mecburiyetin- 
de olan çiftçiler:                                                              
    1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;                                      
    2. Serbest meslek erbabına;                                                 
    3. Kazançları götürü usulde tesbit olunan tüccarlara;                       
    4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;                            
    5. Vergiden muaf esnafa.                                                    
    Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlara da fa- 
tura istemek ve almak mecburiyetindedirler.                                     
    (Değişik: 23/6/1982 - 2686/28 md.) Yukarıdakiler dışında kalanların, birin- 
ci ve ikinci sınıf tüccarlardan ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler- 
den satın aldıkları emtia veya onlara yaptırdıkları iş bedelinin birmilyon      
(onmilyon) lirayı geçmesi veya bedeli birmilyon (onmilyon) liradan az olsa      
dahi istemleri halinde emtiayı satanın veya işi yapanın fatura vermesi mecbu-   
ridir. (1)                                                                      
    (Dördüncü fıkra mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                            
    Perakende satış vesikaları:                                                 

    Madde 233 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/29 md.)                              
    Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutmak mecburiyetinde olan çift- 
çilerin fatura vermek mecburiyetinde olmadıkları satışları ve yaptıkları işle-  
rin bedelleri aşağıdaki vesikalardan herhangi biri ile tevsik olunur.           
    1. Perakende satış fişleri;                                                 
    2. Makineli kasaların kayıt ruloları;                                       
    3. Giriş ve yolcu taşıma biletleri.                                         
    Perakende satış fişi, makineli kasaların kayıt ruloları ve biletlerde, iş-  
letme veya mükellefin adı, düzenlenme tarihi ve alınan paranın miktarı gösteri- 
lir.                                                                            
    Perakende satış fişi ile giriş ve yolcu taşıma biletleri seri ve sıra numa- 
rası dahilinde teselsül ettirilir. Bu fiş ve biletler kopyalı iki nüsha olarak  
tanzim edilir ve bir nüshası müşteriye verilir. Makineli kasa kullanılıp da     
müşteriye fiş (makineli kasanın önceki fıkrada belirtilen malumatı ihtiva eden  
fişi) verilmemesi halinde, perakende satış fişi tanzimi ve müşteriye verilmesi  
mecburidir.                                                                     
    (Dördüncü fıkra mülga: 4/12/1985 - 3239/136 md.)                            
    Gider pusulası:                                                             

    Madde 234 - Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutmak mecburiye-    
tinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:                             
    1. Kazançları götürü usulde tesbit olunan tüccara;                          
    2. Kazançları götürü usulde tesbit olunan serbest meslek erbabına:          
    3. Vergiden muaf esnafa;                                                    
yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia içinde tanzim edip işi  
yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası götürü usulde ver- 
giye tabi tüccar ve serbest meslek erbabı ile vergiden muaf esnaf tarafından    
verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati 
eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya 
için de tanzim edilir.                                                          
-------------------                                                             
(1) Bu fıkrada yeralan miktarlar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile      
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadlere yükseltilmiş 15/12/1995     
    tarih ve 95/7595 sayılı Kararname ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak     
    üzere tespit edilen miktarlar ise, metne parantez içinde siyah punto ile    
    işlenmiştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanunun     
    sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİNE "bakınız.       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedeli- 
ni ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile sata- 
nın adlariyle soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tari- 
hi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı   
satana tevdi olunur.                                                            
                                                                                
    (Ek: 30/12/1980-2365/37 md.) Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahi-  
linde teselsül ettirilir.                                                       
                                                                                
    Müstahsil makbuzu:                                                          

    Madde 235 - Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak mecburiye-  
tinde olan çiftçiler götürü usule tabi veya vergiden muaf çiftçilerden satın    
aldıkları malların bedelini ödedikleri sırada iki nüsha makbuz tanzim etmeye ve 
bunlardan birini imzalıyarak satıcı çiftçiye vermeye ve diğerini ona imzalata-  
rak almaya mecburdurlar. Mal tüccar veya çiftçi adına bir adamı veya mutavassıt 
tarafından alındığı takdirde makbuz bunlar tarafından tanzim ve imza olunur.    
    Çiftçiden avans üzerine yapılan mubayaalarda, makbuz, malın teslimi sıra-   
sında verilir.                                                                  
    Müstahsil makbuzunun tüccar vaya alıcı çiftçi nezdinde kalan nüshası fatura 
yerine geçer.                                                                   
    Müstahsil makbuzunda en az aşağıda yazılı bilgiler bulunur:                 
    1. Makbuzun tarihi;                                                         
    2. (Değişik: 30/12/1980 - 2365/38 md.) Malı satın alan tüccar veya çiftçi-  
nin soyadı, adı, unvanı ve adresi;                                              
    3. Malı satan çiftçinin soyadı, adı ve ikametgahı adresi;                   
    4. Satın alınan malın cinsi, miktarı ve bedeli.                             
    Bu maddede yazılı makbuzlar hiçbir resim ve harca tabi değildir.            
    (Ek: 30/12/1980 - 2365/38 md.) Müstahsil makbuzları seri ve sıra numarası   
dahilinde teselsül ettirilir.                                                   
                                                                                
                             ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                       
                       Serbest Meslek Makbuzları                                
                                                                                
    Makbuz mecburiyeti:                                                         

    Madde 236 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/39 md.)                             
    Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı   
için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye   
vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.               
                                                                                
    Makbuz muhteviyatı:                                                         

    Madde 237 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/40 md.)                             
    Serbest meslek makbuzlarına:                                                
    1. Makbuzu verenin soyadı adı veya unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap   
numarası;                                                                       
    2. Müşterinin soyadı, adı veya unvanı ve adresi;                            
    3. Alınan paranın miktarı;                                                  
    4. Paranın alındığı tarih;                                                  
    Yazılır ve bu makbuzlar serbest meslek erbabı tarafından imzalanır.         
    Serbest meslek makbuzları seri ve sıra numarası dahilinde teselsül ettiri-  
lir.                                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                  
                            Ücretlere Ait Kayıt ve Vesikalar                    
    Ücret bordrosu:                                                             

    Madde 238 - İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tut-
maya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle gö-
türü ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için  
bordro tutulmaz.                                                                
    Ücret bordrolarına en az aşağıdaki malümat yazılır.                         
    1. Hizmet erbabının soyadı, adı; ücretin alındığına dair imzası veya mührü  
( Ücretin ödenmesinde ayrıca makbuz alan iş verenlerin tutacakları ücret bordro-
suna imza veya mühür konulması mecburi değildir.);                              
    2. Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası;                                
    3. Birim ücreti (Aylık, haftalık, gündelik, saat veya parça başı ücreti);   
    4. Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre;                          
    5. Ücret üzerinden hesaplanan vergilerin tutarı.                            
    Bordronun hangi aya ait olduğu baş tarafından gösterilir. Bir aya ait bordro
ertesi ayın yirminci gününe kadar hazırlanıp tarihlenerek, müessese sahibi veya 
müdürü ile bordroyu tanzim eden memur tarafından imzalanır.                     
    İş verenler ücret bordrolarını,yukarıki esaslara uymak şartiyle diledikleri 
şekilde tanzim edebilirler.                                                     
    Bordro yerine geçen vesikalar:                                              

    Madde 239 - Genel, katma, özel bütçeli daire ve müesseselerle belediyelerin 
ve 3659 sayılı Kanuna tabi müesseselerin ücret ödemelerinde kullandıkları vesi- 
kalar ücret bordrosu yerine geçer.                                              
                                                                                
                                 BEŞİNCİ BÖLÜM                                  
                           Diğer Evrak ve Vesikalar                             
                                                                                
    Taşıma ve otel işletmelerine ait belgeler:                                  

    Madde 240 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/41 md.)                             
    Taşıma işletmeleri ile otel motel ve pansiyon gibi konaklama yerleri (götürü
usulde vergiye tabi olanlar dahil) aşağıda yazılı belgeleri düzenlemek zorunda- 
dırlar.                                                                         
    A) Taşıma İrsaliyeleri: Ücret karşılığında eşya nakleden bütün gerçek ve    
tüzelkişiler naklettikleri eşya için, 209 ncu maddede yazılı bilgilerle, sürücü-
nün ad ve soyadı ve aracın plaka numarasını ihtiva eden ve seri ve sıra numarası
dahilinde teselsül eden irsaliye kullanmak zorundadırlar. Bu irsaliyenin bir    
nüshası eşyayı taşıttırana, bir nüshası eşyayı taşıyana aracın sürücüsüne veya  
kaptanına verilir ve bir nüshası da taşımayı yapan nezdinde saklanır. Bu bent   
hükmü nakliye komisyoncuları ile acenteleri de kapsar.                          
     B) Yolcu listeleri: Şehirler arasında yapılan yolcu taşımalarında 233 ncü  
madde gereğince yolcu taşıma bileti kesmeye mecbur olan mükellefler, (T.C. Dev- 
let Demiryolları hariç) taşıtların her seferi için müteselsil seri ve sıra numa-
ralı ve oturma yerlerini planlı şekilde gösteren iki nüsha yolcu listesi düzen- 
lerler ve bu listenin bir nüshasını sefer sonuna kadar taşıtta ve diğer nüshası-
nı işyerinde bulundururlar. Yolcu taşıma biletlerinin komisyoncu veya acenteler 
tarafından kesilmesi halinde yolcu listeleri 3 nüsha olarak düzenlenir ve bir   
nüshası bu kimseler tarafından saklanır.                                        
KANUNLAR, KASIM 1991 (EK-10)                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yolcu listelerinde aşağıdaki bilgiler bulunur:                              
    1. Yolcu listesini düzenleyen işletmenin adı veya unvanı ile adresi,        
    2. Taşıtı işleten mükellefin adı, soyadı varsa unvanı, adresi, vergi dairesi
ve hesap numarası.                                                              
    3. Taşıtın plaka numarası, sefer tarihi ve hareket saati.                   
    4. Bilet numaraları işaretlenmek suretiyle yolcu sayısı ve toplam hasılat   
tutarı.                                                                         
    C) Günlük müşteri listeleri: Otel, motel ve pansiyon gibi konaklama yerleri,
odalar, bölmeler ve yatak planlarına uygun olarak müteselsil seri ve sıra numa- 
ralı günlük müşteri listeleri düzenlerler ve işletmede bulundururlar.           
    Bu listelerde aşağıdaki bilgiler bulunur:                                   
    1. Mükellefin adı, soyadı, varsa unvanı ve adresi,                          
    2. Oda numaraları yazılmak suretiyle müşterinin adı, soyadı ve oda ücreti,  
    3. Düzenleme tarihi.                                                        
    Muhabere evrakı:                                                            

    Madde 241 - Tüccarların her nevi ticari muameleleri dolayısiyle yazdıkları  
ve aldıkları mektuplar (Telgraflar ve hesap hulasaları dahil) muhabere evrakını 
teşkil eder. Gönderilen ve gelen muhabere evrakının, işlerinin icabına göre     
dosyada muhafaza edilmesi mecburidir.                                           
                                                                                

    Mükerrer Madde 241 - (Ek: 28/8/1991-3762/2 md.)                             
    Mükelleflerin sattıkları emtia veya yaptıkları işler nedeniyle ortaya çıkan 
alacak ve borçları için bono veya poliçe düzenlemeleri halinde, bu poliçe veya  
bonoların Türk Ticaret Kanunu uyarınca bulunması gereken bilgilerin yanısıra    
aşağıdaki hususları da ihtiva etmesi zorunludur.                                
    1. Müteselsil seri ve sıra numarası.                                        
    2. Alacaklı ve borçlunun adı, adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap   
numarası.                                                                       
    Bono, poliçe, çek, senet, tahvil, hisse senedi,finansman bonosu, kar ortak- 
lığı belgesi ve benzeri kıymetli evrakın vergi belge düzenini sağlamak açısından
ihtiva edeceği bilgileri belirlemeye Maliye ve Gümrük Bakanlığı yetkilidir.     
                                                                                
    Diğer vesikalar:                                                            

    Madde 242 - Tüccarlar evvelki maddelerin dışında kalan ve bir hüküm ifade   
eden veya icabında bir hakkın ispatına delil olarak kullanılabilen mukavelename,
taahhütname, kefaletname, mahkeme ilamları gibi hukuki vesikalarla ihbarname,   
karar örnekleri, vergi makbuzları gibi vergi evrakını dosyada muhafaza etmeye   
mecburdurlar.                                                                   
    Damga resmi mükellefleri, gazete ve sair neşriyatın pul yapıştırılan kolek- 
siyon nüshalarını ve Türkiye'de tanzim edilip doğrudan doğruya ecnebi memleket- 
lere gönderilen evrak ile çekilen telgrafların Türkiye'de kalan kopyalarını aynı
suretle muhafaza etmek mecburiyetindedirler.                                    
    (Ek fıkralar: 19/2/1963 - 205/15 md.)                                       
    Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinin 2 numaralı bendine göre vergi    
matrahlarının tesbitinde gerçek giderleri nazara alınan mükellefler, bu giderle-
rini tevsik edecek vesikaları saklamaya mecburdurlar.                           
    Gelir Vergisi Kanununa göre sair kazanç ve iratları üzerinden vergilendiri- 
lecek mükellefler, vergi matrahının tesbitinde nazara alınacak giderlerini isbat
edecek vesikaları muhafaza etmek mecburiyetindedirler.                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                3530-1                                          
    Elektronik Cihazla veya Tayin Olunacak Usulle Belge Düzenleme:              

    Mükerrer Madde 242 - (Ek: 28/8/1991 - 3762/3 md.)                           
    Maliye ve Gümrük Bakanlığı; mükelleflere, niteliklerini belirlediği elektro-
nik cihazları kullandırmak suretiyle belge düzenlettirmeye ve kullanılacak özel 
cihazlardan çıkarılan pulları belgelere ekletmeye yetkilidir. Elektronik cihaz- 
larla düzenlenen belgeler ile özel cihazlardan çıkarılan pulları ihtiva eden    
belgeler bu Kanun hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş belge hükmündedir.       
                                                                                
    Elektronik cihazların belirlenen niteliklere uygunluğu 6.12.1984 gün ve 3100
sayılı Kanunun 5 inci maddesine göre kurulan komisyonun görüşü alınarak Maliye  
ve Gümrük Bakanlığınca onaylanır.                                               
                                                                                
    Maliye ve Gümrük Bakanlığı, elektronik cihazlarla veya kullanılacak özel ci-
hazlardan çıkarılan pulları ekletmek suretiyle belge düzenletme yetkisini; iş   
grupları, sektörler, bölgeler, yerleşim birimleri, yıllık hasılat tutarları iti-
bariyle veya sabit bir işyerinde faaliyet gösterilip gösterilmediğine göre ayrı 
ayrı veya topluca kullanabilir.                                                 
                                                                                
    Mükellefler, 3100 sayılı Kanuna göre nitelikleri belirlenen ödeme kaydedici 
cihazlar ile birinci fıkrada belirtilen cihazları piyasadan temin edebilecekleri
gibi, Maliye ve Gümrük Bakanlığından da temin edebilirler. Maliye ve Gümrük Ba- 
kanlığı bu cihazları temin etmeye, zimmet karşılığı vermeye bu konularla ilgili 
bütçe işlemlerini yapmaya ve diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.     
                                                                                
    Bakanlıkça zimmet karşılığı verilen cihazların bozulması, çalınması gibi ne-
denlerle kullanılamaz hale gelmesi halinde cihaz bedelinin 6183 sayılı Kanun hü-
kümlerine göre mükelleften tahsili yoluna gidilir.                              
                                                                                
                               DÖRDÜNCÜ KISIM                                   
                            Ekim ve Sayım Beyanı                                
                                                                                
    Ekim sayım beyanı:                                                          

    Madde 243 - (Değişik: 19/2/1963 - 205/16 md.)                               
    Zirai işletmeleri, Gelir Vergisi Kanununun 12 nci maddesine göre hasılat    
bildirimine esas alınan ölçülerinin üstünde bulunan çiftçiler, zirai işletmele- 
rinin (Gezici hayvancılıkta kışlaklarının) bulundukları köy ve mahallelerin muh-
tarlıklarına müracaatla ekim sayım beyanında bulunurlar.                        
                                                                                
    (DİKKAT: Devamı 3531 inci sayfadadır.)                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, KASIM 1991 (Ek-10)                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                   3530 - 2                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    1. Çiftçinin soyadı ve adı;                                                 
    2. Çiftçinin ikametgah adresi;                                              
    3. Zirai işletmenin (Gezici hayvancılıkta kışlaklarının) bulunduğu yer;     
    4. Ekimde: Geçen yılın Ekim ayı sonundan beyanın yapıldığı yılın Kasım ayı  
başına kadar ekilen arazinin genişliği ve ekimin nev'i;                         
    5. Hayvancılıkta: Beslenen hayvanların cins ve miktarları;                  
    6. Meyvacılıkta: İcabına göre, meyva verebilecek hale gelmiş ağaç sayısı    
veya bunların dikili bulunduğu arazinin genişliği;                              
    Adi ortaklıklarda beyanın ortaklardan biri aile reisi beyanında aile rsisi  
tarafından yapılması kafidir. Bu takdirde diğer ortaklarla eş ve çocukların ad  
ve soyadları, ikametgah adresleri ve hisseleri beyanda bulunan tarafından def-  
tere yazdırılır.                                                                
    Ekim ve sayım beyanı her yılın Kasım ayında yapılır.                        
    Maliye Bakanlığı iklim şartları bakımından özellik gösteren illerde beyan   
süresini değiştirebilir.                                                        
    Ekim ve sayım beyanları sözlü veya yazılı olabilir. Beyanlar, beyanı yapan- 
lar tarafından imza veya mühürle tasdik edilir.                                 
    Beyan varakaları iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası beyan süresinin so- 
nundan itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine makbuz karşılığında teslim 
edilir.                                                                         
    Kayıt işlerini kendi imkanları ile tekemmül ettiremiyecek durumda olan muh- 
tarlıklara valiliklerce gerekli yardımda bulunulur.                             
                                                                                
    Ekim ve sayım ilmühaberi:                                                   

    Madde 244 - İhtiyar heyetleri, ekim ve sayım defterlerine kaydedilen bilgi- 
lere dayanarak, beyanda bulunan çiftçilere tasdikli bir ekim ve sayım ilmühabe- 
ri verirler.                                                                    
                                                                                
    Muhtar ve ihtiyar heyetlerince verilen ilmühaberler için ücret alınmaz. Ekim
ve sayım beyanları ile ilmühaberler hiçbir resim ve harca tabi değildir.        
                                                                                
    Tahkik ve ihbar ödevi:                                                      

    Madde 245 - (Değişik birinci fıkra: 19/2/1963 - 205/17 md.) Muhtar ve ihti- 
yar heyetleri 243 üncü madde hükümlerine göre yapılan beyanların doğruluğunu    
tahkik ederler.                                                                 
    Muhtar ve ihtiyar heyetleri, hiç beyanda bulunmamış olanları beyanda bulun- 
mağa, yanlış veya hakikate aykırı beyanda bulunmuş olanları beyanlarını düzelt- 
meğe davet ederler. Buna rağmen beyanda bulunmayanların veya beyanlarını düzelt-
miyenleri verilen sürenin sonundan başlıyarak 15 gün içinde, mütalaaları ile    
birlikte ve yazılı olarak vergi dairesine bildirirler. Bu ihbar üzerine vergi   
dairesince yapılacak tahkikat neticesine göre işlem yapılır.                    
                                                                                
    Ücret ve sorumluluk:                                                        

    Madde 246 - Muhtar ve ihtiyar heyetleri üyelerine Maliye Bakanlığınca tak-  
dir ve tayin edilecek miktarda ücret verilir. Görevlerini kısmen veya tamamen   
yerine getirmeyen muhtar ve ihtiyar heyetleri ücrete müstahak olmazlar.         
    Görevini ihmal veya suiistimal eden muhtar ve ihtiyar heyeti üyeleri hakkın-
da Türk Ceza Kanununun 230 ve 240 ıncı maddelerine göre takibat yapılır.        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                 BEŞİNCİ KISIM                                  
                                 Vergi Karnesi                                  
                                                                                
    Vergi karnesi:                                                              
    Karne mecburiyeti:                                                          

    Madde 247 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/42 md.)                             
    Aşağıda yazılı olanlar vergi karnesi almaya mecburdurlar:                   
                                                                                
    1. Vergi matrahları tamamen veya kısmen götürü usulde tespit olunanlar;     
    2. Gelir Vergisi Kanununa göre indirimden faydalanmak isteyenler;           
    3. Gelir Vergisi Kanununun 35 nci maddesinin (B) bendi uyarınca karne almak 
zorunda olanlar.                                                                
    Durumu yukarıdaki şartların birden fazlasına girse bile, bir mükellef tek   
vergi karnesi alır.                                                             
                                                                                
    Karne alınması:                                                             

    Madde 248 - Mükellefler vergi karnelerinin kendileri tarafından yazılması   
gereken kısımlarını doldurduktan sonra, vergi bakımından durumlarını kayıt ve   
tescil ve karneye işaret ettirmek üzere, bunları bağlı oldukları vergi dairesi- 
ne ibraz ederler.                                                               
    Mükellefiyete müessir olacak değişiklikler de yukarıki esaslara göre karne- 
ye işaret ettirilir.                                                            
    247 nci maddenin 1 inci bendinde yazılı mükelleflerin doldurdukları karneyi 
vergi dairesine ibraz etmeleri veya değişikliği karneye işaret ettirmeleri sü-  
resi işe başladıkları veya değişikliğin vukubulduğu tarihten başlıyarak bir     
aydır.                                                                          
    (Değişik: 23/6/1982 - 2686/30 md.) Gelir Vergisi Kanununa göre indirimlerin 
uygulanmasında, karnedeki kayıtlar, bunların vergi dairesine tescil ettirildiği 
tarihten evvelki zamanlar için nazara alınmaz.                                  
                                                                                
    Hüviyet tasdiki:                                                            

    Madde 249 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/31 md.)                              
    Gelir Vergisinden indirimlerden faydalanabilmek için karne almak mecburiye- 
tinde olanlar, medeni hal ve aile durumu hakkında vergi karnesine yazılmış olan 
bilgiler ve bunlarda vaki olan değişiklikler mükellefin ikamet ettiği veya ça-  
lıştığı mahallenin muhtarına tasdik ettirilir.                                  
                                                                                
    Buna imkan olmayan hallerde mükellefin karneye yazdığı bilgilerin doğruluğu 
idari tahkikatla tespit olunur ve karnenin tescili tahkikat neticesinde yapılır.
    Doğruluk Sorumluluğu:                                                       

    Madde 250 - Vergi karnelerine yazdıkları bilgilerin doğruluğundan mükellef- 
ler; iş verenler tarafından bu karnelere ilave olunan kayıtlardan da iş veren-  
ler sorumludur.                                                                 
                                                                                
    Karnesiz hizmet erbabı çalıştıranların sorumluluğu:                         

    Madde 251 - Kazançları götürü usulde tesbit edilen ticaret, sanat ve ser-   
best meslek erbabı ile götürü gider usulünü kabul eden gayrimenkul sermaye ira- 
dı sahipleri, yanlarında çalışan hizmet erbabının, kanunun tayin ettiği süre    
içinde karne almalarını ve karnelerinde yazılı vergilerini ödemelerini temin et-
meye mecburdurlar. Bu mecburiyete riayet edilmediği takdirde:                   
    a) Zamanında karne almamış veya vergisini tarh ettirmemiş olan hizmet erba- 
bının vergisi iş veren kimse adına tarh edilir ve vergi cezası da aynı kimse    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
adına kesilerek ondan tahsili olunur. Bu fıkra hükmüne göre tarh edilen vergi   
ve kesilen ceza, iş verene birer ihbarname ile tebliğ edilir. Kullanılacak ih-  
barnamelerin şeklini ve muhteviyatını Maliye Bakanlığı tayin eder.              
    Karnesiz tesbit edilen şahsa karnesi verilir ve vergisinin ödendiği karneye 
yazılır.                                                                        
    b) Karnesini zamanında almış ve vergisini tarh  ettirmiş olan hizmet erbabı-
nın zamanında ödenmemiş olan vergisi ve gecikme zammı, yanında çalıştığı tesbit 
edilen iş verenden tahsil olunur.                                               
    İş verenler, yukarıki hükümlere göre ödedikleri vergiler için asıl mükellef-
lere rücu edebilirler.                                                          
                                                                                
    Karnelerin şekli, resim ve harçlardan muaf olduğu:                          

    Madde 252 - Vergi karnesinin şekli ve ihtiva edeceği bilgiler Maliye Bakan- 
lığınca tesbit olunur.                                                          
    Gerek karneler, gerek bunların ihtiva ettiği kayıtlar hiçbir resme ve harca 
tabi değildir.Tasdik dolayısiyle muhtarların yüz kuruşu geçmemek şartiyle harç  
almaları caizdir.                                                               
                                                                                
                               ALTINCI KISIM                                    
                           Muhafaza ve İbraz Ödevleri                           
                                                                                
    Defter ve vesikaları muhafaza:                                              

    Madde 253 - Bu Kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları 
defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları, ilgili bulundukları yılı takibe-  
den takvim yılından başlıyarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar.   
                                                                                
    Defter tutma mecburiyetinde olmıyanların muhafaza ödevi:                    

    Madde 254 - Bu kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olmıyanlar, 232,    
234 ve 235 inci maddeler mucibince almaya mecbur oldukları fatura ve gider pusu-
lası ve müstahsil makbuzlarını tarih sırası ile tanzim tarihlerini takip eden   
takvim yılından başlıyarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar.       
                                                                                
    Karnelerin muhafazası:                                                      

    Madde 255 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/32 md.)                              
    Mükellefler bu Kanuna göre aldıkları vergi karnelerini, işin devam ettiği,  
Gelir Vergisi Kanununa göre indirimlerle ilgili olanlar bu indirimlerden fayda- 
landıkları sürece muhafaza ederler.                                             
                                                                                
    Defter ve belgelerin ibrazı mecburiyeti:                                    

    Madde 256 - Geçen maddelerde yazılı gerçek ve tüzel kişiler bu kısım gere-  
ğince muhafaza ettikleri her türlü defter, vesika ve karneleri muhafaza süresi  
içinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz et-
meye mecburdurlar.                                                              
                                                                                
    Diğer ödevler:                                                              

    Madde 257 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980-2365/44 md.) Vergi inceleme  
ve kontrolları ile gayrimenkullerin rayiç bedelinin tespiti sırasında, mükellef-
ler aşağıda yazılı ödevleri yerine getirmeye mecburdurlar.                      
                                                                                
    1. İncelemeye yetkili memura müessesenin durumuna göre, çalışma yeri göster-
mek ve resmi çalışma saatlerinde memurun müessesede çalışmasını sağlamak;       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    2. İnceleme ile ilgili her türlü izahatı vermek (Bu mecburiyet hem iş sahi- 
bine, hem de işletmede çalışan memurlara şamildir):                             
    3. İncelemeye yetkili memurun, lüzumunda iş yerinin her tarafını gezip gör- 
mesini sağlamak;                                                                
    4. (Değişik: 23/6/1982 - 2686/33 md.) Bina ve arazinin rayiç bedelinin tes- 
pitinde değeri tespit edilecek bina ve araziyi Emlak Vergisi Kanununun 31 nci   
maddesine göre Maliye Bakanlığınca yetkili kılınan memurlara gösterip gezdirmek,
bu gibi gayrimenkullerin genel ahvaline, kullanılış tarzına ve kirada ise kira- 
nın miktarına müteallik her türlü bilgileri vermek (Bu fıkrada yazılı mecburi-  
yetler kiracılara da şamildir);                                                 
    5. (Ek: 30/12/1980 - 2365/44 md.) İşletmede 134 ncü madde gereğince envan-  
ter yapılması halinde araç, gereç ve personeliyle bu işlemlerin intacına gerek- 
li yardım ve kolaylığı göstermek.                                               
    Yetki:                                                                      

    Mükerrer Madde 257 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/45 md.)                         
    (Değişik: 4/12/1985 - 3239/21 md.) Maliye ve Gümrük Bakanlığı, mükellef ve  
meslek grupları itibariyle muhasebe usul ve esaslarını tespit etmeye, bu Kanuna 
göre tutulacak defter ve düzenlenecek belgelerin tutulması ve düzenlenmesi mec- 
buriyetini, kaldırmaya, vergi kayıp ve kaçağını önlemek amacıyla tutulmakta     
olan defter ve belgelere ilaveten tutulmasını veya düzenlenmesini uygun gördüğü 
defter ve belgeler mahiyet, şekil ve ihtiva edeceği hususları belirlemeye,      
bunlarda değişiklik yapmaya; bunlar için tasdik, muhafaza ve ibraz mecburiyeti  
koymaya ve kaldırmaya, bedeli mukabilinde basıp dağıtmaya veya üçüncü şahıslara 
bastırıp dağıttırmaya, bunların kayıtlarını tutturmaya ve makineli kasa kullan- 
dırmaya ve vergi ziyaının önlenmesi, vergi ödemeyi teşvik bakımından, vergi ka- 
nunlarının uygulanmasıyla ilgili olarak levha kullandırma ve asma mecburiyeti   
getirmeye ve kaldırmaya yetkilidir.                                             
    (Değişik: 21/1/1983 - 2791/5 md.) Bu Kanuna göre düzenlenecek belgelerle    
bunlara ek olarak düzenlenecek belgelerin, üçüncü şahıslara basım ve dağıtım    
işlerinin yaptırılması ile ilgili şekil, şart, usul ve esaslar ve bunlara uyul- 
maması halinde uygulanacak cezai şartlar Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve    
Resmi Gazete'de yayınlanacak yönetmelikle belirlenir.                           
    (Ek: 24/6/1994-4008/7 md.) Maliye Bakanlığı, birinci fıkrada yazılı belge   
tasdik işlemini; noterlere, kanunla kurulmuş mesleki kuruluşlara veya uygun     
göreceği diğer mercilere yaptırmaya, ticari kazançları götürü usulde tespit     
edilen gelir vergisi mükelleflerine özel bir defter tutturmaya ve bu konulara   
ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.                          
                                                                                
                             ÜÇÜNCÜ KİTAP                                       
                              Değerleme                                         
                                                                                
                             BİRİNCİ KISIM                                      
                         İktisadi Kıymet Değerleri                              
                                                                                
                             BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                           Değerleme Esasları                                   
                                                                                
    Değerlemenin tarifi:                                                        

    Madde 258- Değerleme, vergi matrahlarının hesaplanmasiyle ilgili iktisadi   
kıymetlerin takdir ve tesbitidir.                                               
     Değerleme günü:                                                            

     Madde 259 - Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösteri-  
len gün ve zamanlarda haiz oldukları kıymetler esas tutulur.                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Değerlemede esas:                                                           

    Madde 260 - Değerlemede, iktisadi kıymetlerden her biri tek başına nazara   
alınır. Teamülen aynı cinsten sayılan malları ve düşük kıymetli müteferik eş-   
yayı toplu olarak değerlemek caizdir.                                           
                                                                                
    Değerleme ölçüleri:                                                         

    Madde 261 - Değerleme, iktisadi kıymetin nevi ve mahiyetine göre, aşağıdaki 
ölçülerden biri ile yapılır:                                                    
    1. Maliyet bedeli;                                                          
    2. Borsa rayici;                                                            
    3. Tasarruf değeri;                                                         
    4. Mukayyet değer;                                                          
    5. İtibari değer;                                                           
    6. Vergi değeri;                                                            
    7. (Ek: 30/12/1980 - 2365/46 md.) Rayiç bedel,                              
    8. Emsal bedeli ve ücreti. (1)                                              
                                                                                
    Maliyet bedeli:                                                             

    Madde 262 - Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut  
değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilü-  
mum giderlerin toplamını ifade eder.                                            
                                                                                
    Borsa rayici:                                                               

    Madde 263 - Borsa rayici, gerek menkul kıymetler ve kambiyo borsasına, ge-  
rekse ticaret borsalarına kayıtlı olan iktisadi kıymetlerin değerlemeden evvelki
son muamele gününde borsadaki muamelelerinin ortalama değerlerini ifade eder.   
    Normal temevvüçler dışında fiyatlarda bariz kararsızlıklar görülen hallerde,
son muamele günü yerine değerlemeye takaddüm eden 30 gün içindeki ortalama rayi-
ci esas olarak aldırmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.                           
                                                                                
    Tasarruf değeri:                                                            

    Madde 264 - Tasarruf değeri, bir iktisadi kıymetin değerleme gününde sahibi 
için arz ettiği gerçek değerdir.                                                
                                                                                
    Mukayyet değer:                                                             

    Madde 265 - Mukayyet değer, bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında     
gösterilen hesap değeridir.                                                     
                                                                                
    İtibari değer:                                                              

    Madde 266 - İtibari değer, her nevi senetlerle esham ve tahvillerin üzerinde
yazılı olan değerlerdir.                                                        
                                                                                
    Rayiç bedel:                                                                

    Mükerrer Madde 266 - (Ek: 30/12/1980-2365/47 md.)                           
    Rayiç bedel, bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım    
değeridir.                                                                      
                                                                                
    Emsal bedeli ve emsal ücreti:                                               

    Madde 267 - Emsal bedeli, gerçek bedeli olmıyan, veya bilinmiyen veyahut    
doğru olarak tesbit edilemiyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde   
emsaline nazaran haiz olacağı değerdir.                                         
-------------------                                                             
(1) Bentteki sıra numarası, 30/12/1980 tarih ve 2365 sayılı Kanunun 46 ncı mad- 
    si ile değiştirilmiştir.                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Emsal bedeli sıra ile, aşağıdaki esaslara göre tayin olunur:                
    Birinci sıra: (Ortalama fiyat esası) aynı cins ve nevideki mallardan sıra   
ile değerlemenin yapılacağı ayda veya bir evvelki veya bir daha evvelki aylar-  
da satış yapılmışsa, emsal bedeli bu satışların miktar ve tutarına göre mükel-  
lef tarafından çıkarılacak olan "Ortalama satış fiyatı" ile hesaplanır. Bu esa- 
sın uygulanması için, aylık satış miktarının, emsal bedeli tayin olunacak her   
bir malın miktarına nazaran % 25 ten az olmaması şarttır.                       
    İkinci sıra: (Maliyet bedeli esası) Emsal bedeli belli edilecek malın, mali-
yet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, bu takdirde mükellef bu mali-
yet bedeline, toptan satışlar için % 5, perakende satışlar için % 10 ilave et-  
mek suretiyle emsal bedelini bizzat belli eder.                                 
    (Değişik: 23/6/1982-2686/35 md.) Üçüncü sıra: (Takdir esası) Yukarıda yazılı
esaslara göre belli edilemeyen emsal bedelleri ilgililerin müracaatı üzerine    
takdir komisyonunca takdir yolu ile belli edilir. Takdirler, maliyet bedeli ve  
piyasa kıymetleri araştırılmak ve kullanılmış eşya için ayrıca yıpranma derece- 
leri nazara alınmak suretiyle yapılır. Takdir edilen bedellere mükelleflerin    
vergi mahkemesinde dava açma hakkı mahfuzdur. Ancak, dava açılması verginin     
tahakkuk ve tahsilini durdurmaz.                                                
    Emsal bedelinin mükellef tarafından bizzat hesaplandığı hallerde, bu hesap- 
lara ait kayıt ve cetveller ispat edici kağıtlar olarak muhafaza edilir.        
    Yukarıdaki esaslarla mukayyet olmaksızın kaza mercilerinin re'sen biçtikleri
değerler ile zirai kazanç ölçülerini tesbit eden kararnamelerde yer alan unsur- 
lar emsal bedeli yerine geçer.                                                  
    Ücretle yapılan imalatta ücretin gerçek miktarının bilinmemesi veya doğru   
olarak tayin edilememesi hallerinde tesbit edilecek emsal ücret de aynı esaslara
göre tayin olunur.                                                              
                                                                                
    Vergi değeri:                                                               

    Madde 268 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/48 md.)                             
    Vergi değeri, bina ve arazinin rayiç bedelidir. Bu bedel Emlak Vergisi Kanu-
nunun 29 ncu maddesi ile aynı maddede belirtilen tüzük hükümlerine uygun olarak 
tespit olunur.                                                                  
                                                                                
                               İKİNCİ BÖLÜM                                     
                İktisadi İşletmelere Dahil Kıymetleri Değerleme                 
                                                                                
    Gayrimenkuller:                                                             

    Madde 269 - İktisadi işletmelere dahil bilümum gayrimenkuller maliyet bedel-
leri ile değerlenir.                                                            
    Bu kanuna göre, aşağıda yazılı kıymetler gayrimenkuller gibi değerlenir:    
    1. Gayrimenkullerin mütemmim cüzüleri ve teferruatı;                        
    2. Tesisat ve makinalar;                                                    
    3. Gemiler ve diğer taşıtlar;                                               
    4. Gayrimaddi haklar.                                                       
                                                                                
    Gayrimenkullerde maliyet bedeline giren giderler:                           

    Madde 270 - Gayrimenkullerde, maliyet bedeline, satınalma bedelinden başka, 
aşağıda yazılı giderler girer:                                                  
    1. Makina ve tesisatta gümrük vergileri, nakliye ve montaj giderleri;       
    2. Mevcut bir binanın satın alınarak yıkılmasından ve arsasının tesviyesin- 
den mütevellit giderler.                                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    (Değişik: 30/12/1980 - 2365/49 md.) Noter, mahkeme, kıymet takdiri, komisyon
ve tellaliye giderleri ile Emlak Alım ve Taşıt Alım Vergilerini maliyet bedeline
ithal etmekte veya genel giderler arasında göstermekte mükellefler serbesttir-  
ler.                                                                            
    İnşa ve imal giderleri:                                                     

    Madde 271 - İnşa edilen binalarda ve gemilerde, imal edilen makina ve tesi- 
satta bunların inşa ve imal giderleri, satın alma bedeli yerine geçer.          
    Gayrimenkullerde maliyet bedelinin artması:                                 

    Madde 272 - Normal bakım, tamir ve temizleme giderleri dışında, gayrimenkulü
genişletmek veya iktisadi kıymetini devamlı olarak artırmak maksadiyle yapılan  
giderler, gayrimenkulün maliyet bedeline eklenir.                               
    (Değişik: 30/12/1980 - 2365/50 md.) (Bir geminin, iktisap tarihindeki süra- 
tini fazlalaştırmak, yolcu ve eşya yükleme ve barındırma tertibatını genişletmek
veya değiştirmek suretiyle iktisadi kıymetini devamlı olarak artıran giderlerle 
bir motorlu kara nakil vasıtasının kasa veya motorunun yenisi ile değiştirilmesi
veya alımında mevcut olmayan yeni bir tertibatın eklenmesi için yapılan giderler
maliyet bedeline eklenmesi gereken giderlerdendir.)                             
    Gayrimenkuller kira ile tutulmuş ise, kiracı tarafından yapılan bir ve ikin-
ci fıkralardaki giderler bunların özel maliyet bedeli olarak ayrıca değerlenir. 
Kiracının faaliyetini icra için vucüde getirdiği tesisata ait giderler de bu hü-
kümdedir.                                                                       
    Gayrimenkuller için yapılan giderler hem tamir, hem de kıymet artırma gider-
lerinden terekküp ettiği takdirde, mükellef bu giderlerden maliyet bedeline ek- 
lenecek kısmı ayrı göstermek mecburiyetindedir.                                 
    Demirbaş eşya:                                                              

    Madde 273 - Alat, edevat, mefruşat ve demirbaş eşya maliyet bedeli ile de-  
ğerlenir. Bunların maliyet bedeline giren giderler, satınalma bedelinden gayrı  
komüsyon ve nakliye giderleri gibi özel giderlerdir.                            
    İmal edilen alat, edevat, mefruşat ve demirbaşlarda imal giderleri satınalma
bedeli yerine geçer.                                                            
    Emtia (1)                                                                   

    Madde 274 (Değişik: 24/6/1994 - 4008/8 md.)                                 
    Satın alınan veya imal edilen emtia maliyet bedeliyle değerlenir. Mükellef- 
ler, satınaldıkları veya imal ettikleri emtianın maliyet bedelini, son giren    
ilk çıkar yöntemini uygulamak suretiyle de tespit edebilirler. Bu yöntemi seçen-
ler, en az 5 yıl süre ile bu yöntemden vazgeçemezler. Bu yöntemin uygulama usul 
ve esaslarını tespit etmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.                        
    Emtianın maliyet bedeline nazaran değerleme günündeki satış bedelleri % 10  
ve daha fazla bir düşüklük gösterdiği hallerde mükellef, maliyet bedeli yerine  
267 nci maddenin ikinci sırasındaki usul hariç olmak üzere, emsal bedeli ölçü-  
sünü tatbik edebilir. Bu hüküm 275 inci maddede yazılı mamuller için de uygu-   
lanabilir.                                                                      
    İmal edilen emtia:                                                          

    Madde 275 - İmal edilen emtianın (Tam ve yarı mamul mallar) maliyet bedeli  
aşağıda yazılı unsurları ihtiva eder:                                           
    1.  Mamulün vücuda getirilmesinde sarf olunan iptidai ve ham maddelerin be- 
deli;                                                                           
    2.  Mamule isabet eden işçilik;                                             
    3.  Genel imal giderlerinden mamule düşen hisse;                            
    4.  Genel idare giderlerinden mamule düşen hisse; (Bu hissenin mamulün mali-
yetine katılması ihtiyaridir.)                                                  
    5.  Ambalajlı olarak piyasaya arz edilmesi zaruri olan mamullerde ambalaj   
malzemesinin bedeli.                                                            
-----------------                                                               
(1) Bu madde başlığı, 24/6/1994 tarih ve 4008 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile 
    değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Mükellefler, imal ettikleri emtianın maliyet bedellerini yukarıki unsurları 
ihtiva etmek şartiyle diledikleri usulde tayin edebilirler.                     
                                                                                
    (Üçüncü fıkra mülga: 30/12/1980 - 2365/51 md.)                              
                                                                                
    Zirai mahsuller:                                                            

    Madde 276 - Zirai mahsuller maliyet bedeli ile değerlenir. Maliyet bedeli,  
zirai mahsullerin hususiyetlerine göre 275 inci maddede yazılı unsurlara mütena-
zır olarak Maliye Bakanlığınca tesbit edilecek esaslar dairesinde hesaplanır.   
                                                                                
    Hayvanlar:                                                                  

    Madde 277 - (Değişik: 19/2/1963 - 205/18 md.)                               
    Zirai işletmelere dahil hayvanlar maliyet bedeli ile değerlenir. Maliyet be-
delinin tesbiti mümkün olmıyan ahvalde maliyet bedeli yerine emsal bedeli alı-  
nır. Bu hükmün tatbikında emsal bedeli, işletmenin bulunduğu mahal (Gezici hay- 
vancılıkta kışlak) için zirai kazanç komisyonlarınca tesbit edilmiş olan ortala-
ma maliyet bedelidir.                                                           
                                                                                
    Kıymeti düşen mallar:                                                       

    Madde 278 - Yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bo-  
zulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi 
kıymetlerinde önemli bir azalış vakı olan emtia ile maliyetlerinin hesaplanması 
mütat olmıyan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartalar emsal bedeli   
ile değerlenir.                                                                 
                                                                                
    Menkul kıymetler:                                                           

    Madde 279 - (Değişik: 26/6/1964 - 485/6 md.)                                
    Türk ve yabancı esham ve tahvilatı alış bedeli ile değerlenir.              
                                                                                
    Yabancı paralar:                                                            

    Madde 280 - (Değişik birinci fıkra: 26/6/1964 - 485/7 md.) Yabancı paralar  
borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşı-
lırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır.                                  
    Yabancı paranın borsada rayici yoksa, değerlemeye uygulanacak kur Maliye Ba-
kanlğınca tesbit olunur.                                                        
    Bu maddenin hükmü yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar ve  
borçlar hakkında da caridir.                                                    
                                                                                
    Alacaklar:                                                                  

    Madde 281 - Alacaklar mukayyet değerleriyle değerlenir.                     
    Vadesi gelmemiş olan senede bağlı alacaklar değerleme gününün kıymetine ir- 
ca olunabilir. Bu takdirde, senette faiz nispeti açıklanmış ise bu nispet, açık-
lanmamışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddi uygulanır.          
    Bankalar ve bankerler ile sigorta şirketleri alacaklarını ya Cumhuriyet Mer-
kez Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddi 
ile, değerleme günü kıymetine irca ederler.                                     
                                                                                
    İlk tesis ve taazzuv giderleri ve peştemallıklar:                           

    Madde 282 - Kurumlarda aktifleştirilen ilk tesis ve taazzuv giderleri mukay-
yet değeri ile değerlenir.                                                      
    Bu değer, ilk tesis ve taazzuv için yapılan giderlerden fazla olamaz.       
    Kurumun tesis olunması veya yeni bir şubenin açılması veyahut da işlerin de-
vamlı bir surette genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir kıymet  
iktisap olunmıyan giderler bu cümledendir.                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İlk tesis ve taazzuv giderlerinin aktifleştirilmesi ihtiyaridir.            
    Gerçek veya tüzel kişilerde peştemallıklar da mukayyet değerleriyle değer-  
lenir.                                                                          
                                                                                
    Aktif geçici hesap kıymetleri:                                              

    Madde 283 - Gelecek bir hesap dönemine ait olarak peşin ödenen giderler ile 
cari hesap dönemine ait olup da henüz tahsil edilmemiş olan hasılat, mukayyet   
değerleri üzerinden aktifleştirilmek suretiyle değerlenir.                      
    Zirai işletmelerde henüz idrak edilmemiş olan mahsuller için yapılan gider- 
ler (Hazırlık işleri giderleri gibi) de bu madde hükmüne göre aktifleştirilerek 
değerlenir.                                                                     
                                                                                
    Kasa mevcudu:                                                               

    Madde 284 - Kasa mevcutları itibari kıymetleriyle değerlenir; yabancı para- 
lar hakkında 280 inci madde hükmü uygulanır.                                    
                                                                                
    Borçlar:                                                                    

    Madde 285 - Borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir.                       
    Vadesi gelmemiş olan senede bağlı borçlar değerleme günü kıymetine irca     
olunabilir. Bu takdirde senette faiz nispeti açıklanmışsa bu nispet, açıklanma- 
mışsa Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto haddinde bir faiz uygulanır.   
    Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri borçlarını, Cumhuriyet Merkez     
Bankasının resmi iskonto haddi veya muamelelerinde uyguladıkları faiz haddiyle, 
değerleme günü kıymetine irca ederler.                                          
                                                                                
    (Ek: 4/12/1985 - 3239/22 md.) Alacak senetlerini değerleme gününün kıymeti- 
ne irca eden mükellefler, borç senetlerini de aynı şekilde işleme tabi tutmak   
zorundadırlar.                                                                  
                                                                                
    Tahviller:                                                                  

    Madde 286 - Eshamlı şirketlerle iktisadi kamu müesseseleri çıkardıkları     
tahvilleri itibari değerleriyle değerlemeye mecburdurlar.                       
                                                                                
    Pasif geçici hesap kıymetleri:                                              

    Madde 287 - Gelecek hesap dönemlerine ait olarak peşin tahsil olunan hası-  
lat ile cari hesap dönemine ait olup henüz ödenmemiş olan giderler mukayyet de- 
ğerleri üzerinden pasifleştirilmek suretiyle değerlenir.                        
                                                                                
    Karşılıklar:                                                                

    Madde 288 - Hasıl olan veya husulü beklenen fakat miktarı katiyetle kesti-  
rilemiyen ve teşebbüs için bir borç mahiyetini arz eden belli bazı zararları    
karşılamak maksadiyle hesaben ayrılan meblağlara karşılık denir.                
    Karşılıklar mukayyet değerleriyle pasifleştirilmek suretiyle değerlenir.    
    Amortisman kayıtları hakkındaki özel hükümler mahfuzdur.                    
                                                                                
    Özel haller:                                                                

    Madde 289 - Bu bölümde yazılı olmıyan veyahut yazılı olup da kendi ölçüle-  
riyle değerlenmesine imkan bulunmıyan iktisadi kıymetlerden bina ve arazi vergi 
değeriyle, diğerleri, varsa borsa rayici, yoksa mukayyet değerleri. o da yoksa  
emsal bedeliyle değerlenir.                                                     
                                                                                
    Serbest meslek erbabının tesisleri:                                         

    Madde 290 - Serbest meslek erbabının amortismana tabi tuttukları tesisat,   
mefruşat, demirbaş eşyalarını değerlemede de bu bölümün hükümleri uygulanır.    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                   
                             Servetleri Değerleme                               
                                                                                
    Esaslar:                                                                    

    Madde 291 - Bir vergiye matrah olan servetin veya servet unsurlarının de-   
ğerlenmesinde bu bölümde yazılı esaslar cari olur.                              
    Veraset ve intikal Vergisi Kanununun tatbikında yabancı memleketlerde bulu- 
nan malların o memlekette cari usul ve esaslara göre tayin ve tesbit olunacak   
değerleri aynen nazara alınır.                                                  
                                                                                
    Ticari sermaye:                                                             

    Madde 292 - Vergilendirilecek bir servete dahil ticari sermayenin unsurla-  
rından bulunan emtia, gemiler ve taşıtlar, tesisat ve makinalar, demirbaş eşya  
ve diğer menkul mallar, emsal bedelleri ile değerlenir.                         
                                                                                
    Menkul mallar ve gemiler:                                                   

    Madde 293 - Ticari sermayeye dahil olmıyan ev eşyası, mücevherat sanateser- 
leri gibi menkul mallar ve gemiler emsal bedelleri ile değerlenir.              
                                                                                
    Esham, tahvilat ve yabancı paralar:                                         

    Madde 294 - (Değişik: 26/6/1964 - 485/8 md.)                                
    Ticari sermayeye dahil olsun olmasın bütün esham ve tahvilat borsa rayici   
ile borsada kayıtlı olmıyan esham ve tahvilat, emsal bedelleri ile değerlenir.  
Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine emsal   
bedeli esas olur.                                                               
    Ticari Sermayeye dahil olsun olmasın yabancı paraların ve yabancı paralar   
üzerinden tanzim edilmiş alacak ve borç senetlerinin değerlenmesinde ikinci bö- 
lümün hükümleri uygulanır.                                                      
                                                                                
    Alacak ve borçlar:                                                          

    Madde 295 - Ticari sermayeye dahil olsun veya olmasın senetli ve senetsiz   
bütün alacak ve borçlar ikinci bölümdeki hükümlere göre değerlenir.             
                                                                                
    Haklar:                                                                     

    Madde 296 - Tescile tabi bilümum hakların değeri, tesisleri sırasında Tapu  
siciline kaydedilen bedeldir.                                                   
    Tapu sicilinde bedeli gösterilmiyen haklarla birinci fıkranın dışında ka-   
lan bilümum haklar (Sınai ve edebi mülkiyet hakları ile imtiyazlar dahil) emsal 
bedelleriyle değerlenir.                                                        
    Veraset yoliyle veya sair suretle ivazsız ve bedelsiz bir tarzda intikal    
eden intifa hakları aşağıdaki şekilde değerlenir:                               
    1. İntifa hakkı sahibinin yaşı intikal tarihinde yirmiyi doldurmamış olduğu 
takdirde gayrimenkulün emsal bedelinin onda yedisi intifa hakkının ve onda üçü  
çıplak mülkiyet hakkının değeri sayılır.                                        
    2. İntifa hakkı sahibinin yaşı intikal tarihinde yirmiyi aşkın olduğu tak-  
dirde yukarıki bendde yazılı nispet, her tam on yıllık bir devre için çıplak    
mülkiyet hakkı onda bir artırılmak ve intifa hakkı onda bir indirilmek suretiy- 
le değer tayin olunur.                                                          
    3. İntifa hakkı sahibinin yaşı intikal tarihinde yetmişi aşkın ise gayri-   
menkulün emsal bedelinin onda biri intifa hakkının ve onda dokuzu çıplak mülki- 
yet hakkının değeri sayılır.                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    4. Sabit bir süre için tayin edilmiş olan intifa hakkının değeri yaş kaydı  
nazara alınmaksızın sürenin her tam on yılı için gayrimenkul emsal bedelinin on-
da ikisi olarak hesaplanır.                                                     
    5. Ömür boyunca aylık gelir şeklinde vakı ivazsız intikallerde bu gelirin   
ödeneceği azami süreye göre baliğ olacağı miktar bulunarak intifa hakkı sahibi- 
nin ödemenin başladığı tarihteki yaşı elliyi aşmış ise elliden yukarı her yaş   
yılı için yirmide biri indirilmek suretiyle değeri tayin olunur. Ancak ömür bo- 
yunca aylık gelir, muayyen bir sermaye ödenerek tasfiye edilmiş ise bu sermaye  
aynen değer olarak kabul edilir.                                                
    6. Hayat kaydiyle ödenen rant şeklinde vakı ivazsız intikallerde intifa     
hakkı sahibinin yaşı ödemenin başladığı tarihte kırkı aşmamış ise rantın bir    
yıllık tutarının yirmi katı değeri sayılır. İntifa hakkı sahibinin yaşı, ödeme- 
nin başladığı tarihte kırkı aşmış ise kırktan yukarı her tam on yıllık bir dev- 
re için yirmi katın dörtte biri indirilmek suretiyle rantın değeri takdir olu-  
nur. İntifa hakkı sahibinin yaşı, ödemenin başladığı tarihte yetmişi aşmış ise  
rantın değeri bir yıllık tutarıdır.                                             
                                                                                
    Bina  ve arazi:                                                             

    Madde 297 - (Değişik: 29/7/1970 - 1318/92 md.)                              
    Ticari sermayeye dahil olsun olmasın bilümum binalarla arazi vergi değeri   
ile değerlenir.                                                                 
    (İkinci ve üçüncü fıkralar mülga: 30/12/1980 - 2365/52 md.)                 
    Yetki:                                                                      

    Madde 298 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/36 md.)                              
    Bu bölümde yazılı emsal bedelleri ile alacak ve borçların değerleri 72 nci  
maddede yazılı Takdir Komisyonu tarafından tespit edilir.                       
    Yeniden değerleme:                                                          

    Mükerrer Madde 298 - (19/2/1963 tarih ve 205 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi  
ile eklenen ve 4/12/1984 tarih ve 3094 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile değiş- 
tirilmiş olan geçici 11 inci madde hükmü olup, 25/3/1987 tarih ve 3332 sayılı   
Kanunun 16 ncı maddesi ile madde numarası değiştirilmiştir.)                    
    Bilanço esasına göre defter tutan Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri    
(imtiyazlı şirketler(...) (1) hariç; kollektif, adi komandit ve adi şirketler   
dahil) bilançolarına dahil amortismana tabi iktisadi kıymetleri ve bu kıymetler 
üzerinden ayrılmış olup bilançolarının pasifinde gösterilen amortismanları, her 
hesap dönemi sonu itibariyle aşağıdaki şartlarla yeniden değerleyebilirler. Şu  
kadar ki, İktisadi Devlet Teşekküllerinin yeniden değerleme yapmaları zorunlu-  
dur.                                                                            
    1. Değeri 5000 lirayı geçmeyen iktisadi kıymetler, iktisadi kıymetlerin ma- 
liyet bedellerine eklenmiş bulunan kur farkları, sinema filmleri, alameti farika
hakları, peştemallıklar, özel maliyet bedelleri, ilk tesis ve taazzuv giderleri,
organizasyon, etüt ve arama giderleri ile mahiyetleri ve amortisman süre ve     
tarzları itibariyle bunlara benzeyen sair aktif kıymetler yeniden değerleme kap-
samına girmezler.                                                               
    2. Bilançonun aktifine dahil iktisadi kıymetler ve bu kıymetler için geçmiş 
yıllarda ayrılmış olan amortismanlar, yeniden değerlemenin yapılacağı yıla ait  
oran ile çarpılmak suretiyle yeniden değerlenirler.                             
    Kendilerine özel hesap dönemi tayin olunan mükellefler için özel hesap döne-
minin başladığı takvim yılına ait oran esas alınır.                             
--------------------------                                                      
(1) Bu fıkrada yer alan "...ve dar mükellefler..." ibaresi 25/6/1992 tarih ve   
    3824 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile metinden çıkarılmıştır.              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. Yeniden değerleme neticesinde doğacak değer artışı, bilançonun pasifinde 
özel bir fon hesabında gösterilir.                                              
    Değer artışı, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yeniden değerlemesinden 
önceki net bilanço aktif değerlerinin, bu kıymetlere yeniden değerleme oranının 
tatbikinden sonra bulunacak net bilanço aktif değerlerinden indirilmesi suretiy-
le bulunur.                                                                     
    Net bilanço aktif değeri, iktisadi kıymetlerin bilançonun aktifinde yazılı  
değerlerinden, pasifte yazılı amortismanın tenzili suretiyle bulunan miktarı    
ifade eder.                                                                     
    Bu değerin tespitinde, 320 nci maddenin son fıkrasına göre ayrılmış sayılan 
amortismanlar da fiilen ayrılmış kabul edilir.                                  
    4. (Değişik: 24/6/1994 - 4008/9 md.) Amortismana tabi sabit kıymetlerini ye-
niden değerlemeye tabi tutan kurumlar vergisi mükellefleri ile kollektif, adi   
komandit ve adi şirketler dahil olmak üzere bilanço esasına göre defter tutan   
gelir vergisi mükellefleri, yeniden değerlemenin yapıldığı hesap döneminden     
itibaren sabit kıymetlerini yeni değerleri üzerinden itfa ederler. Şu kadar ki  
bina, arsa ve araziler yeniden değerlemeden önceki kıymetleri üzerinden amor-   
tismana tabi tutulur.                                                           
    Mükellefler değer artışını, pasifte özel bir fon hesabında gösterirler. Ku- 
rumlar vergisi mükellefleri, değer artışının tamamını sermayelerine ilave ede-  
bilirler. Bu suretle sermayeye eklenen değer artışları, ortaklar tarafından iş- 
letmeye ilave edilmiş kıymetler olarak kabul edilir. Değerleme yapılan kuruma   
iştirak eden işletmelerin aktifinde bu nedenle meydana gelen artışlar ise pa-   
sifte özel bir karşılık hesabında gösterilir ve bu karşılık sermayenin cüzü     
addolunur. Karşılık hesabında gösterilen değer artışı kurumlar tarafından ser-  
mayeye eklenebilir. Bu işlemler kar dağıtımı sayılmaz.                          
    5. Bankalar, yeniden değerleme neticesinde doğacak değer artışlarını, nakit 
karşılığı hisse senedi ihracı suretiyle sermaye artırımına gidilmesi ve taahhüt 
edilen pay bedellerinin ödenmesi şartıyla sermayelerine ekleyebilirler. Ancak,  
her yıl sermayeye eklenecek değer artışı, taahhüt edilen pay bedellerinin ödenen
kısmına isabet eden miktarı aşamaz.                                             
    5/11/1981 tarihinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar sermayelerini
artıran bankaların, söz konusu sermaye artırımları ile ödenen pay bedelleri, bu 
bent uyarınca nakit karşılığı yapılmış sermaye artırımı olarak kabul ve ödenen  
pay bedellerine tekabül eden değer artışları sermayeye ilave edilir.            
    6. Bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında tutulan değer artışları, Türk
Ticaret Kanununun 422 nci maddesinin uygulamasında ödenmiş sermaye Bankalar Ka- 
nununun uygulamasında ise ihtiyat addolunur.                                    
    7. (Değişik: 24/6/1994 - 4008/9 md.) Değer artış fonu, sermayeye ilave dı-  
şında herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekil- 
diği takdirde, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin    
bu dönemde vergiye tabi tutulur. Gelir vergisi mükelleflerince ayrılan değer ar-
tış fonu başka bir hesaba aktarılamaz; aktarılması veya sermayeye ilave edilmesi
halinde işletmeden çekilen değer olarak kabul edilir.                           
    8. Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin her birine isabet  
eden değer artışları ile bunların hesap şekilleri amortisman kayıtlarında müfre-
datlı olarak gösterilir.                                                        
    9. Yeniden değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin satışı halinde bun-
lara isabet eden değer artışları aynen amortismanlar gibi muameleye tabi tutu-  
lur.                                                                            
    10.(Değişik: 25/3/1987 - 3332/16 md.) Bir hesap dönemi sonu itibariyle yapı-
lacak değerlemede esas alınacak yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapı-
lacak                                                                           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet   
İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel İndeksinde meydana gelen or-
talama fiyat artış oranıdır.                                                    
    Bu oran Maliye ve Gümrük Bakanlığınca her yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazete
ile ilan edilir.(1)                                                             
    11. Her yılın yeniden değerleme oranı ancak o yıla ait değerlemede nazara   
alınabilir. Yeniden değerlemenin herhangi bir yıl yapılmamasından veya değerleme
oranının düşük uygulanmasından dolayı daha sonraki yıllar geçmiş dönemlere iliş-
kin yeniden değerleme yapılamaz.                                                
    12. Hesap dönemi içinde aktife giren amortismana tabi iktisadi kıymetler    
için aktife girdiği dönem, yeniden değerleme yapılmaz.                          
    Yeniden değerlemeye ilişkin diğer hususları tespit etmeye, gelir ve kurumlar
vergisi mükellefleri için yukarıdaki esaslar dışına çıkan uygulamalar ile devir 
ve nevi değiştirmeleri önleyici düzenlemeler getirmeye Maliye ve Gümrük Bakanlı-
ğı yetkilidir.                                                                  
                               İKİNCİ KISIM                                     
                              Vergi Değerleri                                   
                                                                                
                                BİRİNCİ BÖLÜM                                   
                          Gayrisafi İratların Tesbiti                           
    Tahmin esası:                                                               

    Madde 299 - Binaların vergi değerine esas tutulan gayrısafi iratları tahrir 
ve tadilat komisyonlarınca bu bölümde yazılı esaslara göre tahmin olunur.       
    Gayrisafi irat:                                                             

    Madde 300 - Bir binanın yıllık gayrisafi iradı, o binanın bulunduğu mahalde 
cari olan normal kiralara nispetle sahibinin kiraya verdiği takdirde alabileceği
kira bedelinden ibarettir.                                                      
    Gayrisafi iradın takdirinde; bina kiraya verilmiş ve kira bedeli yukardaki  
fıkra dairesinde emsalinin cari olan normal kiralarına uygun bulunmuş ise bu be-
del esas tutulur. Aksi halde aşağıda yazılı esaslar gözetilmek suretiyle gayri- 
safi iradın takdiri yapılır.                                                    
    1. Normal şartlar dahilinde ve genel surette binanın bulunduğu mahalde cari 
olan kiraların seviyesi;                                                        
    2. Aynı neviden bulunan binaların getirdiği irat;                           
    3. Binanın mevkii;                                                          
    4. Binanın büyüklüğü, kat sayısı ve her kattaki oda ve daire adedi;         
    5. Dahili taksimatı itibariyle kullanış durumu ve mamurluk derecesi;        
    6. Asansör, kalorifer tesisatı bulunup bulunmadığı;                         
    7. Kullanış tarzı.                                                          
    Fabrika, değirmen ve imalathanelerin iratlarının takdirinde içerlerinde bu- 
lunan sabit istihsal tesisatı dahi nazara alınır.                               
    Yıllık irat:                                                                

    Madde 301 - Gayrisafi iratlar yıllık tahmin olunur. Şu kadar ki, mevsimlik  
olarak kiraya verilmesi veya ikamet edilmesi mütat olan binaların bu süreye ait 
iratları yıllık sayılır.                                                        
    Yılın belli zamanlarında işliyebilen değirmenler ile belli mevsimlerde çalı-
şan fabrika ve imalathanelerin ve mevsimlik işliyen otel, banyo, plaj gibi gay- 
rimenkullerin işletme süresine ait iratları da keza yıllık sayılır.             
------------------                                                              
    (1) 4/12/1996 tarih ve 22837 sayılı R.G.'de yayımlanan 252 sıra nolu tebliğ 
        ile yeniden değerleme oranı 1996 yılı için % 72.8 olarak tespit         
        edilmiştir.                                                             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Rayiç:                                                                      

    Madde 302 - Gayrisafi iratların tahmininde, binanın bulunduğu birlikte genel
tahrir veya mevzii tadilata başlandığı, ferdi tadilatta, tadilatın yapıldığı    
yılda cari rayiçler esas tutulur.                                               
    Giderler:                                                                   

    Madde 303 - Gayrisafi iradın tahmininde, vergi, resim ve harçlar için indir-
me yapılamaz.                                                                   
    Ancak komisyonlarca kira mukavelelerinin incelenmesi sırasında su ve elek-  
trik sarfiyatı, ısıtma giderleri ve buna benzer giderlerin kiraya veren tarafın-
dan deruhde edildiği görülürse, kira bedeli bu gibi giderler çıktıktan sonra na-
zara alınır.                                                                    
    Döşemesiz tahmin:                                                           

    Madde 304 - Değirmen, fabrika ve imalathane tesisatı hariç olmak üzere gay- 
risafi irat döşemesiz binaya göre belli edilir.                                 
    Mütemmimat:                                                                 

    Madde 305 - A) Belediye teşkilatı bulunan yerlerde belediye sınırları için- 
deki binaların ve belediye teşkilatı bulunmıyan yerlerde köyü teşkil eden bina- 
ların işgal eylediği saha dahilindeki binaların mütemmimatından olan arazi;     
    B) Her nerede olursa olsun, ticaret ve sanata tahsis edilmiş olan ve bunlar-
la birlikte aynı işte kullanılan arazi;                                         
    İrat takdirinde binaya tabidir.                                             
    Bina ile sınırlanmış olup kullanış tarzı itibariyle de bina ile birlik teş- 
kil eden avlu, bahçe ve sair arazi binanın mütemmimatındandır.                  
    İfraz ve şüyu:                                                              

    Madde 306 - Aşağıda yazılı bina kısımları için ayrı ayrı irat tahmin olunur:
    1. Bir çatı altında bulunup da kullanış tarzı ve kapıları ayrı olan bina kı-
sımları;                                                                        
    2. Sahipleri arasında ifraz ve taksim edilmiş olan binaların müfrez kısımla-
rı (İfraz olunmayıp da şayian tasarruf olunan binaların iradı binanın genel he- 
yeti itibariyle tahmin olunur).                                                 
    İrat ve kıymet münasebeti:                                                  

    Madde 307 - Tahrir (Genel tahrir ve tadilat) esnasında, bir binanın gayrisa-
fi iradını tahmin için kafi vasıta ve karine bulunmadığı takdirde, binanın sa-  
tılması halinde elde edilecek kıymet tahmin olunur ve bu kıymetin % 10 u safi   
irat olarak kabul edilir.                                                       
    Safi iradı bu suretle tesbit edilen binalar yılın belli zamanlarında kiraya 
verilen veya çalıştırılan binalardan olsa dahi safi irattan her hangi bir indir-
me yapılmaz.                                                                    
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                           Arazi Kıymetlerinin Tesbiti                          
    Tahmin esası:                                                               

    Madde 308 - Arazinin vergi değerine esas tutulan kıymetleri, tahrir ve tadi-
lat komisyonlarınca bu bölümde yazılı esaslara göre tahmin olunur.              
    Arazi kıymeti:                                                              

    Madde 309 - Arazinin tahmin olunacak kıymeti alelade alım-satım kıymetidir. 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Arazi kıymetinin tahmininde aşağıdaki esaslar nazara alınır:                
    1. Normal şartlar dahilinde ve genel surette arazinin bulunduğu birlikte    
arazi satış kıymetlerinin seviyesi;                                             
    2. Aynı neviden arazinin satış kıymetleri;                                  
    3. Arazinin mevkii;                                                         
    4. Tarımda kullanılan arazinin yetiştirme kuvveti, sulaklık derecesi, tarı- 
mın nev'i;                                                                      
    5. Arazinin büyüklüğü ve küçüklüğü;                                         
    6. Meskün yerlere, iskele ve istasyonlara yakınlığı.                        
    Kıymet rayiçleri:                                                           

    Madde 310 - Arazi kıymetinin tahmininde genel tahririn veya mevzii tadilatın
başladığı, ferdi tadilat halinde tadilatın yapıldığı yılda cari satış kıymetleri
esas tutulur.                                                                   
    Kıymet - kira münasebeti:                                                   

    Madde 311  - Tahrir (Genel tahrir ve tadilat) esnasında arazinin alım, satım
kıymetlerinin tayini mümkün olmazsa, o yerin kiraya verilmesi halinde getireceği
kira tahmin ve bunun 10 misli arazinin kıymeti olarak kabul edilir.             
    Arazide kira:                                                               

    Madde 312 - Bir arazinin getireceği kiranın bilinmesi icabeden hallerde ara-
zi kıymetinin onda biri emsal kirası sayılır.                                   
                                                                                
                                     ÜÇÜNCÜ KISIM                               
                                     Amortismanlar                              
                                     BİRİNCİ BÖLÜM                              
                                 Mevcutlarda Amortisman                         
    Amortisman mevzuu:                                                          

    Madde 313 - (Değişik birinci fıkra: 21/1/1983 - 2791/6 md.) İşletmede bir   
yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz    
bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen   
iktisadi kıymetlerin, alet edevat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin     
birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin, bu Kanun hükümlerine   
göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.                              
   (Ek: 30/12/1980 - 2365/54 md.)Değeri 500.000 (5.000.000)lirayı aşmayan peş-  
temallıklar ile işletmede kullanılan ve değeri 500.000 (5.000.000) lirayı aş-   
mayan alet,edavat,mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmayarak doğru-  
dan doğruya gider yazılabilir. İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden-   
lerde bu had topluca dikkate alınır. (1)                                        
    Arazide amortisman:                                                         

    Madde 314 - Boş arazi ve boş arsalar amortismana tabi değildir.             
    Ancak:                                                                      
    1. Tarım işletmelerinde vücuda getirilen meyvalık, dutluk, fındıklık, zey-  
tinlik ve güllüklerle incir bahçeleri ve bağlar gibi tarım tesisleri;           
    2. İşletmede inşa edilmiş olan her nevi yollar ve harklar;                  
    Amortismana tabi tutulur.                                                   
---------------------                                                           
(1) Bu fıkrada yeralan miktarlar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile      
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş  8/12/1994 tarih 
    ve 94/6296 sayılı Kararname ile 1/1/1995 tarihinden geçerli olmak üzere     
    tespit edilen miktarlar ise, metne parantez içinde siyah punto ile işlen-   
    miştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanun'un sonun-  
    daki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.           
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Normal amortisman:                                                          

    Madde 315 - (Değişik: 24/6/1994 - 4008/10 md.)                              
    Mükellefler amortismana tabi iktisadi kıymetlerinin değerini, % 20 nispetin-
den fazla olmamak üzere, serbestçe tespit ettikleri nispetler üzerinden yok     
ederler.                                                                        
    Ancak, arazi ve binalar ile % 20 nispetinden daha yüksek bir nispetle amor- 
tismana tabi tutulacak iktisadi kıymetlerin değeri, Maliye Bakanlığınca tespit  
ve ilan olunan nispetler üzerinden yok edilir.                                  
                                                                                
    Azalan bakiyeler usulüyle amortisman:                                       

    Mükerrer Madde 315 - (Ek: 19/2/1963 - 205/19 md.)                           
    Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden dileyenler, amortismana ta-
bi iktisadi değerlerini, azalan bakıyeler üzerinden amortisman usulü ile yok    
edebilirler.                                                                    
    Bu usulün tatbikinde;                                                       
    1. Her yıl, üzerinden amortisman hesaplanacak değer, evvelce ayrılmış olan  
amortismanlar toplamının tenzili suretiyle tesbit olunur.                       
    2. (Değişik: 24/6/1994 - 4008/11 md.)Bu usulde uygulanacak amortisman nispe-
ti % 40'yi geçmemek üzere normal amortisman nispetinin iki katıdır.             
    3. Bu usulde amortisman süresi normal amortisman nispetlerine göre hesapla- 
nır.                                                                            
    Bu sürenin son yılına devreden bakıye değer, o yıl tamamen yok edilir.      
                                                                                
    Madenlerde amortisman:                                                      

    Madde 316  - İşletme sebebiyle içindeki cevherin azalmasından dolayı maddi  
değerini kaybeden madenlerin ve taş ocaklarının imtiyaz veya maliyet bedelleri, 
ilgililerin, müracaatları üzerine bunların büyüklük ve mahiyetleri göz önünde   
tutulmak ve her maden veya taş ocağı için ayrı ayrı olmak üzere Maliye ve Sanayi
Bakanlıklarınca belli edilecek nispetler üzerinden yok edilir.                  
                                                                                
    Fevkalade amortisman:                                                       

    Madde 317 - Amortismana tabi olup:                                          
    1. Yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde değerini tamamen veya
kısmen kaybeden;                                                                
    2. Yeni icatlar dolayısiyle teknik verim ve kıymetleri düşerek tamamen veya 
kısmen kullanılmaz bir hale gelen;                                              
    3. Cebri çalışmaya tabi tutuldukları için normalden fazla aşınma ve yıpran- 
maya maruz kalan;                                                               
    Menkul ve gayrimenkullerle haklara, mükelleflerin müracaatları üzerine ve   
ilgili Bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığınca her işlet-
me için işin mahiyetine göre ayrı ayrı belli edilen "Fevkalade ekonomik ve tek- 
nik amortisman nispetleri" uygulanır.                                           
                                                                                
    Amortisman nispetlerinin itibar tarihi:                                     

    Madde 318 - Maliye Bakanlığınca tesbit ve ilan olunan amortisman nispetleri 
ilanların yapıldığı, ayrı ayrı tesbit edilen nispetlerin ilgililerin müracaatta 
bulunduğu hesap döneminden muteberdir.                                          
    (Değişik: 21/1/1983 - 2791/9 md.) Maliye Bakanlığı tespit ve ilan ettiği    
amortisman nispetlerini gerektiğinde değiştirmeye ve amortismanlarla ilgili di- 
ğer hususları tesbite yetkilidir.                                               
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Amortisman uygulama sureti:                                                 
    a) Nispet bakımından:                                                       

    Madde 319 - Mükellefler, usulüne göre tesbit edilen nispetleri aşmamak şar- 
tiyle, amortismanları diledikleri nispetler üzerinden hesaplıyabilirler; şu ka- 
dar ki, uygulamaya başladıkları amortisman nispetlerini mütaakıp faaliyet yıl-  
larında değiştiremezler.                                                        
    318 inci maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre amortisman nispetlerinin de-  
ğiştirilmiş olması hali bundan müstesnadır.                                     
    b) Süre bakımından:                                                         

    Madde 320 - Amortisman süresi, kıymetlerin aktife girdiği yıldan başlar. Bu 
sürenin yıl olarak hesaplanması için (1) rakamı mükellefçe uygulanan nispete bö-
lünür.                                                                          
    (Ek: 24/6/1994-4008/12 md.; Değişik: 25/5/1995-4108/6 md.) Faaliyetleri     
kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli şekillerde   
işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak    
üzere, işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için   
ay kesri tam ay sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır.    
Amortisman ayrılmayan süreye isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son       
yılında tamamen yok edilir.                                                     
    Her yılın amortismanı ancak o yıla ait değerlemede nazara alınabilir.       
    Amortismanın her hangi bir yıl yapılmamasından veya ilk uygulanan nispetten 
düşük bir hadle yapılmasından dolayı amortisman süresi uzatılamaz.              
    c) Amortisman usulünü seçme bakımından:                                     

    Mükerrer Madde 320 - (Ek: 19/2/1963 - 205/20 md.)                           
    1. İktisadi ve teknik bakımdan bir bütün teşkil eden değerler için normal   
veya azalan bakiyeler usulü ile amortisman usullerinden yalnız birisi uygulana- 
bilir.                                                                          
    2. Bir iktisadi değer üzerinden normal amortisman usulüne göre amortisman   
ayrılmasına başlandıktan sonra bu usulden dönülemez.                            
    3. Bir iktisadi değer üzerinden azalan bakiyeler usulüne göre amortisman    
ayrılmaya başlandıktan sonra normal amortisman usulüne geçilebilir. Bu suretle  
usul değiştirenler keyfiyeti beyannamelerinde veya eki bilançolarda belirtmeye  
mecburdurlar. Kabul edilen yeni usul bu bildirimin yapıldığı beyannamenin       
taallük ettiği dönemden itibaren nazara alınır. Bu takdirde henüz yok edilmemiş 
olan değer kısmı, bakıye amortisman süresine bölünmek suretiyle eşit miktarlar- 
la yok edilir.                                                                  
    Amortisman hesapları:                                                       

    Madde 321 - Bu bölüm gereğince hesaplanan amortismanların, hesaplarda ayrı- 
ca gösterilmek şartiyle ilgili bulundukları değerlerden doğrudan doğruya indi-  
rilmesi veya pasifte ayrı bir karşılık hesabında toplanması caizdir.            
                                                                                
                                   İKİNCİ BÖLÜM                                 
                       Alacaklarda ve Sermayede Amortisman                      
    Değersiz alacaklar:                                                         

    Madde 322 - Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline  
artık imkan kalmıyan alacaklar, değersiz alacaktır.                             
    Değersiz alacaklar, bu mahiyete girdikleri tarihte tasarruf değerlerini kay-
bederler ve mukayyet kıymetleriyle zarara geçirilerek yok edilirler.            
    İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin bu madde hükmüne gi- 
ren değersiz alacakları, gider kaydedilmek suretiyle yok edilirler.             
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Şüpheli alacaklar:                                                          

    Madde 323 - (Değişik: 30/12/1980-2365/55 md.)                               
    Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili      
olmak şartıyla;                                                                 
    1. (Değişik: 1/5/1981 - 2455/3 md.) Dava veya icra safhasında bulunan ala-  
caklar;                                                                         
    2. Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen  
borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede   
küçük alacaklar;                                                                
    Şüpheli alacak sayılır.                                                     
    Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine  
göre pasifte karşılık ayrılabilir.                                              
    Bu karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilir. Te-
minatlı alacaklarda bu karşılık teminattan geri kalan miktara inhisar eder.     
    Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dö-
nemde kar-zarar hesabına intikal ettirilir.                                     
    Vazgeçilen alacaklar:                                                       

    Madde 324 - Konkordato veya sulh yoliyle alınmasından vazgeçilen alacaklar, 
borçlunun defterlerinde özel bir karşılık hesabına alınır. Bu hesabın muhteviya-
tı alacaktan vazgeçildiği yılın sonundan başlıyarak üç yıl içinde zararla itfa  
edilmediği takdirde kar hesabına naklolunur.                                    
    Sermayenin itfası:                                                          

    Madde 325 - İmtiyazlı işletmelerde, tesisatın imtiyaz süresinden sonra, be- 
delsiz olarak Devlete veya Devletçe tensip olunan bir teşekküle veya belediyeye 
intikal etmesi imtiyazname gereğinden bulunduğu, imtiyaz mukavelenamesinde de   
sermayenin itfası için yıllık belli bir nispet veya miktar ayrılması gösterilmiş
olduğu takdirde, bu nispet veya miktar üzerinden sermaye itfa olunur.           
    İlk tesis ve taazzuv giderlerinin ve peştemallıkların itfası:               

    Madde 326 -  Kurumların aktifleştirdikleri ilk tesis ve taazzuv giderleri   
ile peştemallıklar mukayyet değerleri üzerinden eşit miktarlarda ve beş yıl     
içinde itfa olunur.                                                             
    Özel maliyet bedellerinin itfası:                                           

    Madde 327 - Gayrimenkullerin ve gemilerin iktisadi kıymetlerini artıran ve  
272 nci maddede yazılı özel maliyet bedelleri, kira süresine göre eşit yüzdeler-
le itfa edilir. Kira süresi dolmadan, kiralanan şeyin boşaltılması halinde henüz
itfa edilmemiş olan giderler, boşaltma yılında bir defada gider yazılır.        
                                                                                
                                   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                 
                                    Özel Haller                                 
                                                                                
    Amortismana tabi malların satılması:                                        

    Madde 328 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980 - 2365/56 md.) Amortismana   
tabi iktisadi kıymetlerin satılması halinde alınan bedel ile bunların envanter  
defterinde kayıtlı değerleri arasındaki fark kar ve zarar hesabına geçirilir.   
İşletme hesabı esasında defter tutan mükelleflerle serbest meslek kazanç defteri
tutan mükellefler bu farkı defterlerinde hasılat veya gider kaydederler.        
    Amortisman ayrılmış olanların değeri ayrılmış amortismanlar düşüldükten son-
ra kalan meblağdır.                                                             
    Devir ve trampa satış hükmündedir.                                          
    (Ek: 19/2/1963-205/21 md.; Değişik: 30/12/1980 - 2365/56 md.) Şu kadarki,   
satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur   
veya bu hususta işletmeyi idare adenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş  
olursa bu tak-                                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
dirde, satıştan tahassül eden kar, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pa-   
sifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olur-
sa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan karlar üçüncü yılın vergi matrahına  
eklenir. Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu- 
karlar o yılın matrahına eklenir.                                               
    (Ek: 19/2/1963 - 205/21 md.) Yukarıki esaslar dahilinde yeni değerlerin ik- 
tisabında kullanılan kar, yeni değerler üzerinden bu kanun hükümlerıne göre ay- 
rılacak amortismanlara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edil- 
memiş olarak kalan değerlerin amortismanına devam olunur.                       
                                                                                
    Amortismana tabi malların sigorta tazminatı:                                

    Madde 329 - Yangın, deprem, sel, su basması gibi afetler yüzünden tamamen   
veya kısmen zıyaa, uğrıyan amortismana tabi iktisadi kıymetler için alınan si-  
gorta tazminatı bunların değerinden (Amortismanlı olanlarda ayrılmış olan amor- 
tisman çıktıktan sonra kalan değerden) fazla veya eksik olduğu takdirde farkı   
kar veya zarar hesabına geçirilir.                                              
    Şu kadar ki, alınan sigorta tazminatı ile zıyaa, uğrıyan malların yenilenme-
si işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce
karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde tazminat fazlası, yeni- 
leme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre 
ile tutulabilir. Bu süre içinde kullanılmamış olan tazminat farkları kara ilave 
olunur.                                                                         
                                                                                
    (Ek fıkralar: 30/12/1980 - 2365/57 md.)                                     
    Üç yıldan önce işin terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu tazmi-
nat fazlası, o yılın matrahına eklenir.                                         
    Yukarıdaki esaslar dahilinde yeni değerlerin iktisabında kullanılan tazminat
fazlası, yeni değerler üzerinden bu Kanun hükümlerine göre ayrılacak amortisman-
lara mahsup edilir. Bu mahsup tamamlandıktan sonra itfa edilmemiş olarak kalan  
değerlerin amortismanına devam olunur.                                          
                                                                                
    Emtia sigorta tazminatı:                                                    

    Madde 330 - Emtia ve zirai mahsul ve hayvan kıymetlerinde vukua gelen zayiat
dolayısiyle alınan sigorta tazminatları bunların değerlerinden fazla olursa bu  
fazlalık kara alınır.                                                           
    İşletme hesabı esasında tutulan defterde bu tazminat hasılat kaydedilir.    
                                                                                
                                 DÖRDÜNCÜ KİTAP                                 
                                 Ceza Hükümleri                                 
                                                                                
                                 BİRİNCİ KISIM                                  
                                 Genel Esaslar                                  
    Cezalar:                                                                    

    Madde 331 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/58 md.)                             
    Vergi kanunları hükümlerine aykırı hareket edenler, bu kitapta yazılı vergi 
cezaları (kaçakçılık, ağır kusur, kusur ve usulsüzlük cezaları) ve diğer cezalar
ile cezalandırılırlar.                                                          
                                                                                
    Küçüklerin ve kısıtlıların ceza muhatabı olmadığı haller:                   

    Madde 332 - Velayet ve vesayet altında bulunanlar veya işlerinin idaresi    
bir kayyıma tevdi edilmiş olanlar, kendilerine izafeten veli, vasi veya kayyı-  
mın vergi kanunlarına aykırı hareketlerinden dolayı cezaya muhatap tutulmazlar. 
Bu hallerde cezanın muhatabı, veli, vasi veya kayyımdır.                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Tüzel kişilerin sorumluluğu :                                               

    Madde 333 - Tüzel kişilerin idare ve tasfiyesinde Vergi Kanununa aykırı ha- 
reketlerden tevellüt edecek vergi cezaları tüzel kişiler adına kesilir.         
    Tüzel kişilerin kanuni temsilcilerinin vergi sorumluluğu hakkındaki bu kanu-
nun 10 uncu maddesi hükmü vergi cazaları hakkında da uygulanır.                 
    (Ek: 30/12/1980-2365/59 md.) Bu Kanunun 344(1 - 6 numaralı bentlerine giren 
fiiller) ile 358 ve 361 inci maddelerinde yazılı fiillerin işlenmesi halinde bu 
fiiller için 359, 360 ve 361 inci maddelerinde öngörülen cezalar tüzelkişilerin 
kanuni temsilcileri adına hükmolunur.                                           
    Damga vergisi ve damga resminde sorumluluk:                                 

    Madde 334 - (Değişik: 30/12/1980-2365/60 md.)                               
    Damga Vergisi ve Damga Resmi uygulamalarında gerek nispi, gerek maktu ver-  
gi ve resimlerle ilgili cezadan sorumlu olanlar birden fazla olduğu takdirde,   
yekdiğerine müracaat hakları mahfuz kalmak üzere, müteselsılen sorumlu tutulur- 
lar                                                                             
    Tek fiil ve çeşitli suç işlenmesi:                                          
    a) Muhtelif vergi ziyaına  sebebiyet verilmesi:                             

    Madde 335 - (Değişik: 30/12/1980-2365/61 md.)                               
    Kaçakçılık, ağır kusur vaya kusurda cezayı istilzam eden tek bir fiil ile   
başka neviden birkaç vergi ziyaa uğramış olursa her vargi bakımından ayrı ayrı  
ceza kesilir.                                                                   
    b) Muhtelif cezayı istilzam etmesi:                                         

    Madde 336 - (Değişik: 30/12/1980-2365/62 md.)                               
    Cezayı istilzam eden tek bir fiil ile kaçakçılık ve usulsüzlük veya ağır    
kusur ve usulsüzlük veyahut kusur ile usulsüzlük birlikte işlenmiş olursa bun-  
lara ait cezalardan sadece miktar itibariyle en ağırı kesilir.                  
    Usulsüzlük cezası kesilen bir fiil ile vergi ziyaına da sebebiyet verildiği 
sonradan anlaşıldığı takdirde, evvelce usulsüzlük cezası kesilmiş olması, bu    
cezanın ziyaa uğratılan vergiden dolayı kesilmesi gereken kaçakçılık, ağır kusur
veya kusur cezası ile mukayesesine ve noksan kesilen cezanın ikmalina mani de-  
ğildir.                                                                         
    Fiil ayrılığı :                                                             

    Madde 337 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980 - 2365/63 md.) Ayrı ayrı ya- 
pılmış olan kaçakçılık, ağır kusur, kusur veya usulsüzlükten dolayı ayrı ayrı   
ceza kesilir. Şu kadarki, 352 nci maddede yazılı usulsüzlüklerden, ayrı takvim  
yılı içinde aynı neviden birden fazla yapıldığı takdirde birden fazlasının her- 
biri için, birincisine ait cezanın dörtte biri kesilir.                         
    Aynı nevi usulsüzlükten maksat, fiillerin 352 nci maddede gösterilen derece 
ve fıkralar itibariyle yekdiğerine mutabakatıdır.                               
    İştirak:                                                                    

    Madde 338 - (Değişik 30/12/1980-2365/64 md.)                                
    Ayrı ayrı maddi menfaat gözetmek şartıyla birden fazla kişi kaçakçılık yap- 
tıkları veya kaçakçılığa teşebbüs sayılan fiilleri irtikap ettikleri veya doğru-
dan doğruya beraber işlemiş oldukları takdirde her biri hakkında iştirak ettik- 
leri suçlar için bu Kanunda yazılı cezalar uygulanır.                           
    Tekerrür:                                                                   

    Madde 339 - (Değişik: 30/12/1980 -2365/65 md.)                              
    Kaçakçılık, ağır kusur, kusur veya usulsüzlükten dolayı ceza kesilen ve ce- 
zası da kesinleşen bir kimse aynı neviden bir fiili cezanın kesinleştiği tari-  
hi ta-                                                                          
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
kibeden yılın başından başlamak üzere kaçakçılık, ağır kusur ve kusurda beş,    
usulsüzlükte iki yıl zarfında tekrar işlerse cezası kaçakçılıkta yarısı, ağır   
kusur ve kusur da üçte biri, usulsüzlükte dörtte biri nispetinde artırılır.     
    Suçlarda birleşme:                                                          

    Madde 340 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980-2365/66 md.) Bu Kanunda      
yazılı kaçakçılık, ağır kusur, kusur ve usulsüzlük cezaları ile Türk Ceza       
Kanununda ve diğer kanunlarda yazılı cezalar; içtima ve tekerrür hükümleri bakı-
mından birleştirilemez.                                                         
    Bu kanunla vergi cezasiyle cezalandırılan fiiller, aynı zamanda Türk Ceza   
Kanununa göre suç teşkil ettiği takdirde vergi cezası kesilmesi, mezkür kanun   
hükmüne tevfikan takibat yapılmasına mani olmaz.                                
    Vergi ziayı:                                                                

    Madde 341 - Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgi- 
li ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden,
verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini   
ifade eder.                                                                     
    Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile  
veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere    
geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.                   
    Yukarıki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi  
veya tamamlanması veyahut  haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani 
teşkil etmez.                                                                   
    Veraset ve intikal vergisinde ek süre:                                      

    Madde 342 - (Değişik: 10/4/1985 - 3181/1 md.)                               
    Veraset ve intikal vergisine ilişkin mükellefiyetlerde tahakkuk muamelesi   
yapılmak için beyanname verme süresinin sonundan başlayarak 15 gün beklenir.    
Beyanname bu süre içinde verilirse vergi ziyaı olmamış sayılır                  
    Ayrıca mükellefe tebliğ edilmek şartı ile yeniden 15 günlük bir mühlet veri-
lir. Bu hususta da yukarıdaki hüküm cari olur.                                  
    En az ceza haddi:                                                           

    Madde 343 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/67 md.)                             
    Damga vergisi ve damga resmi dolayısiyle kesilecek vergi cezaları, vergi ve 
resme tabi her varaka, senet ve ilan için yüz (bin) liradan az olmaz. Diğer     
vergilerde her vergi için iki bin beşyüz (yirmibeşbin) liraya baliğ olmayan     
cezalar kesilmez.(1)                                                            
                                                                                
                                  İKİNCİ KISIM                                  
                                 Vergi Cezaları                                 
                                 BİRİNCİ BÖLÜM                                  
                                   Kaçakçılık                                   
                                                                                
    Kaçakçılığın tarifi:                                                        
    Kaçakçılık Suçunun Tarifi: (2)                                              

    Madde 344 - (Değişik: 24/6/1994 - 4008/13 md.)                              
    Kaçakçılık suçu,mükellef veya sorumlu tarafından kasten vergi ziyaına sebe- 
biyet verilmesidir.Kastın varlığının ispat külfeti iddia edene aittir.          
-----------------                                                               
(1) Bu maddede yer alan miktarlar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile     
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş 15/12/1995 tarih 
    ve 95/7595 sayılı Kararname ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak üzere     
    tespit edilen miktarlar ise, metne parantez içinde siyah punto ile işlen-   
    miştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanun'un sonun-  
    daki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLER CETVELİ"ne bakınız.               
(2) Madde Başlığı  24/6/1994 tarih ve 4008 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi ile   
    metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Aşağıda yazılı hallerden herhangi biri ile vergi ziyaına sebep olunması ha- 
linde kastın varlığı kabul edilir.                                              
    1. (Değişik: 25/5/1995-4108/7 md.) Vergi kanunlarına göre tutulması zorun-  
lu olan defterlere kaydı gereken hesap ve işlemleri, vergi matrahının azalması  
sonucunu doğuracak şekilde bu defterler yerine tamamen veya kısmen başka defter 
ve kağıtlara kaydetmek veya diğer kayıt ortamlarında izlemek.                   
    2. Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı vesikalar tanzim etmek veya  
bunları bilerek kullanmak.                                                      
    3. Vesikaları tahrif etmek, asıllarına uygun olmayan vesika ve suretler     
tanzim etmek veya tahrif edilmiş vesikalarla asıllarına uygun olmayarak tanzim  
edilmiş vesika ve suretleri bilerek kullanmak.                                  
    4. Vergi kanunlarına göre tutulması mecburi olan defter kayıtlarını tahrif  
etmek veya bu defterlerde mevhum adlara hesap açmak veyahut her türlü hesap     
ve muhasebe hileleri yapmak.                                                    
    5. Vergi kanunlarına göre tutulması mecburi olan defterlerin sahifelerini   
yok ederek yerlerine başka yapraklar koymak veya hiç yaprak koymamak.           
    6. Vergi kanunlarına göre tutulması ve muhafazası mecburi olan defter veya  
vesikaları yok etmek veya gizlemek (mevcudiyetleri noter tasdik kayıtları       
veya sair suretlerle sabit olduğu halde vergi incelemesine yetkili kimselere    
inceleme sırasında defter ve vesikaların ibraz edilmemesi gizleme demektir.)    
                                                                                
      (Dikkat: Devamı 3553 üncü sayfadadır.)                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kaçakçılıkta ceza:                                                          

    Madde 345 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/69 md.)                             
    Kaçakçılık yapan mükelleflere veya sorumlulara, kaçırdıkları verginin üç ka-
tı tutarında vergi cezası kesilir.                                              
    Şu kadar ki, kesilen ceza (Veraset ve İntikal Vergisi hariç)                
    1. Birinci sınıf tüccarlarla serbest meslek erbabı için (Kazançları götürü  
olarak tespit edilen serbest meslek erbabı hariç işletme esasında defter tutma- 
sına müsaade edilen kurumlar dahil) 2.500.000 (25.000.000)                      
    2. İkinci sınıf tüccarlar için 1.000.000 (10.000.000)                       
    3. 1 ve 2 numaralı bentler dışında kalan mükellefler ve sorumlular için     
500.000 (5.000.000) liradan az olamaz. (1)                                      
    Teşvik:                                                                     

    Madde 346 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/70 md.)                             
    Bir mükellefi veya vergi sorumlusunu kaçakçılık yapmaya azmettirenlere işle-
nen fiiller için mükellefe veya sorumluya uygulanacak ceza aynen uygulanır.     
    Yardım:                                                                     

    Madde 347 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/71 md.)                             
    Kaçakçılık olduğunu bildiği bir fiilin işlenip tamamlanmasını fiili ile ko- 
laylaştıranlara, bundan ayrı bir menfaat gözetmediği takdirde, bu fiiller için  
kanunda belli edilen cezaların dörtte biri kesilir veya hükmedilir.             
    Aynı yardımı 344 üncü maddenin 1 - 6 ncı bentlerinde yazılı fiillerin işle- 
nip tamamlanması için yapanlara bu fiiller için tayin olunan cezanın yarısı hük-
molunur.                                                                        
    371 inci maddedeki pişmanlık şartlarına uygun olarak keyfiyetten ilgili ma- 
kamları haberdar edenlere ceza kesilmez.                                        
                                                                                
                                  İKİNCİ BÖLÜM                                  
                              Ağır Kusur ve Kusur (2)                           
    Ağır kusurun tarifi:                                                        

    Mükerrer Madde 347 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/72 md.;Değişik:24/6/1994 - 4008/
14 md.)                                                                         
    Ağır kusur, mükellef veya sorumlu tarafından aşağıdaki hallerden birisiyle  
vergi ziyaına sebebiyet verilmesidir.                                           
    1. Verilmesi gereken vergi beyannamelerinde,toplamı 100.000.000             
(630.000.000) liradan az olmamak üzere,beyannamede yazılı vergi matrahının      
% 10'unu geçen bir miktarın noksan bildirilmesi veya beyan dışı bırakılan matrah
veya matrah farkı veya yersiz vergi mahsup ve indirimleri nedeniyle ödenmesi    
gereken verginin 40.000.000 (250.000.000) liradan az olmamak üzere noksan hesap-
lanmasına veya bu miktarı aşan verginin haksız yere iadesine sebebiyet veril-   
mesi.                                                                           
     Beyanname dışında ayrıca bir incelemeye ihtiyaç göstermeksizin beyannamede 
yazılı bilgilere dayanılarak vergi dairesince tespiti mümkün olan noksan bildi- 
rimler ile katma değer vergisinin beyan edilmesi gereken dönemden bir dönem önce
veya bir dönem sonra beyan edilmesi bu hükmün dışındadır.                       
    30 uncu maddede yazılı sebeplerle verginin re'sen tarhı halinde,yukarıdaki  
hadleri aşan matrah veya matrah farkları da noksan beyan hükmündedir. Mezkür    
maddenin 1 ve 2 numa-                                                           
-----------------------                                                         
(1) Bu maddede yeralan miktarlar, 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile     
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş,16/12/1997       
    tarih ve 23202 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 9/12/1997 tarih            
    ve 97/10345 sayılı Kararname ile 1/1/1998 tarihinden geçerli olmak üzere    
    tespit edilen miktarlar ise, metne parantez içinde siyah punto ile işlen-   
    miştir. Daha önce yapılan değişiklik için bu Kanun'un sonundaki "ÇEŞİTLİ    
    MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne bakınız.                       
(2) Bölüm başlığı 30/12/1980 tarih ve 2365 sayılı Kanunun 72 nci maddesi ile de-
    ğiştirilmiştir.                                                             
                                                                                
                                                                                
ralı bentlerinde yazılı sebeplerle yapılan takdirlerde,bu hükmün uygulanması    
için,takdir edilen matrahın 100.000.000 (345.600.000) lirayı aşması yeterlidir. 
    Vergi matrahının para birimi dışındaki diğer birimlere göre tespiti halinde 
mezkür hadlerin tayininde bu Kanunun değerleme hükümlerine göre bulunacak tutar-
ları esas alınır.(1)                                                            
    2. Vergilendirme dönemi ve tarh zamanı geçtiği halde götürü ticaret ve götü-
rü serbest meslek erbabının kazançları ile ilgili faaliyetlerinin vergi dairesi-
nin bilgisi dışında bırakılması;                                                
    3. Beyanname verme süresi geçtiği halde götürü gider usulüne tabi çiftçile- 
rin zirai faaliyetlerinin vergi dairesinin bilgisi dışında bırakılması;         
    4. Beyanname verme süresi geçtiği halde ücret, gayrimenkul sermaye iradı,   
menkul sermaye iradı ile sair kazanç ve iratların vergi dairesinin bilgisi dı-  
dışında bırakılması.                                                            
    5. Ticari, zirai ve mesleki kazançlarla ilgili faaliyetlerin vergi dairesi- 
nin bilgisi dışında bırakılması veya bu faaliyetler vergi dairesine bildirilmek-
le beraber,beyanname verme süresi geçtiği halde beyannamenin verilmemesi.       
                                                                                
    Kusurun tarifi:                                                             

    Madde 348 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/73 md.)                             
    Kusur, kaçakçılık ve ağır kusur sayılan haller dışında herhangi bir suretle 
vergi ziyanına sebebiyet verilmesidir.                                          
    Ağır kusurda ceza:                                                          

    Madde 349 - (Değişik: 24/6/1994 - 4008/15 md.)                              
    Ağır kusur sayılan fiilleri işleyen mükelleflere veya sorumlulara ziyaa uğ- 
rattıkları verginin iki katı tutarında vergi cezası kesilir.                    
    Kusurda ceza:                                                               

    Mükerrer Madde 349 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/75 md.)                         
    Kusur işleyen mükelleflere veya sorumlulara ziyaa uğrattıkları verginin     
% 50'si tutarında vergi cezası kesilir.                                         
                                                                                
    Tahrire dayanan vergiler ile kanuni süresi geçtikten sonra kendiliğinden    
verilen beyannameler için kusur cezası:(2)                                      

    Madde 350 - Tahrire dayanan vergilerde, bildirmeye mütaallik kanuni mecbu-  
riyetleri süresinde yerine getirmemek suretiyle kusur işliyen mükelleflere,     
ziyaa uğrattıkları verginin % 20 si nispetinde vergi cezası kesilir.            
    Ek:(24/6/1994 - 4008/16 md.) Vergi incelemesine başlanılmasından veya takdir
komisyonuna sevk edilmesinden sonra verilenler hariç olmak üzere,kanuni süresi  
geçtikten sonra kendiliğinden verilen vergi beyannameleri için ziyaa uğratılan  
verginin % 50'si tutarında kusur cezası kesilir.                                
                                                                                
                              ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                      
                               Usulsüzlük                                       
    Usulsüzlüğün tarifi:                                                        

    Madde 351 - Usulsüzlük vergi kanunlarının şekle ve usule mütaallik hükümle- 
rine riayet edilmemesidir.                                                      
    Usulsüzlük dereceleri ve cezaları:                                          

    Madde 352 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/76 md.)                             
    Usulsüzlükler, aşağıda yazılı derecelere ve bu kanuna bağlı cetvele göre    
cezalandırılır. Usulsüzlük fiili re'sen takdiri gerektirirse, bağlı cetvelde    
yazılı cezalar iki kat olarak kesilir.                                          
---------------------                                                           
(1) Bu bentte Kanunla getirilen miktarlar aynen bırakılmış; 7/2/1997 tarih ve   
    22901 Sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan 255 sayılı Tebliğ ile 1/1/1997 ta-  
    rihinden geçerli olmak üzere belirlenen miktarlar metne parantez içinde     
    siyah punto ile işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklik için bu Kanunun   
    sonundaki ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne bakınız.     
(2) Madde başlığı 24/6/1994 tarih ve 4008 sayılı Kanunun 16 ncı maddesi ile met-
    ne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.                                      
                                                                                
                                                                                
    I inci derece usulsüzlükler:                                                
    1. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/25 md.) Vergi ve harç beyannamelerinin süre-  
sinde verilmemiş olması;                                                        
    2. Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerden herhangi birinin tu-  
tulmamış olması;                                                                
    3. Defter kayıtlarının ve bunlarla ilgili vesikaların doğru bir vergi ince- 
lemesi yapılmasına imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz veya karışık olma- 
sı;                                                                             
    4. Bu kanuna göre tutulması mecburi defterlerin ve kanunen muhafazası mecbu-
ri vesikalarla evrakın yetkili memurlar tarafından istenildiği halde ibraz edil-
memesi;                                                                         
    5. Çiftçiler tarafından 245 inci madde hükmüne göre muhtar ve ihtiyar heyet-
lerince yapılan davete müddetinde icabet edilmemesi;                            

    6. Bu Kanunun kayıt nizamına ait hükümlerine (Madde 215 - 219) uyulmamış ol-
ması (Her incelemede inceleme tarihine kadar aynı takvim yılı için tespit edilen
usulsüzlükler tek fiil sayılır);                                                
    7. İşe başlamanın zamanında bildirilmemesi;                                 
    8. Tasdiki mecburi olan defterlerden hernangi birinin tasdik muamelesinin   
yaptırılmamış olması (Kanuni sürenin sonundan başlıyarak 1 ay geçtikten sonra   
tasdik ettirilenler, tasdik ettirilmemiş sayılır.);                             
    9. Götürü matrahlar üzerinden salınan Gelir Vergisinde, tarh zamanı geçtiği 
halde verginin tarh ettirilmemiş olması;                                        
    10. (Mülga: 18/4/1984 - 2995/4 md.)                                         
    11. (Ek: 4/12/1985 - 3239/25 md.) Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin 
342 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen süre içerisinde verilmiş olması.  
    II nci derece usulsüzlükler:                                                
    1. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/25 md.) Veraset ve intikal Vergisi Beyanname- 
lerinin süresinin sonundan başlayarak 342 nci maddenin 1 inci fıkrasında belir- 
tilen süre içinde verilmiş olması; (Emlak Vergisinde beyannamenin bu Kanunun 27 
nci maddesinde yazılı ek süre içinde verilmiş olması.)                          
    2. Ekim ve sayım beyanlarının süresi içinde veya kanunda istenilen bilgileri
ihtiva edecek doğru bir şekilde yapılmaması;                                    
    3. (Mülga: 18/4/1984 - 2995/4 md.)                                          
    4. (Değişik: 3/12/1988 - 3505/4 md.) Vergi kanunlarında yazılı bildirmelerin
zamanında yapılmamış olması (işe başlamayı bildirmek hariç);                    
    5. Vergi karnesinin süresinin sonundan başlayarak 15 gün geçtiği halde      
alınmamış olması;                                                               
    6. Tasdiki mecburi olan defterlerden herhangi birinin tasdik muamelesinin,  
süresinin sonundan başlayarak bir ay içinde yaptırılmış olması;                 
    7. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/25 md.) Vergi beyannameleri, bildirimler,     
evrak ve vesikaların kanunen belli şekil ve muhteviyatı ve ekleri ile bunlarla  
ilgili olarak yapılan diğer düzenlemelere ilişkin hükümlere uyulmamış olması;   
    8. Hesap veya muamelelerin doğruluk veya açıklığını bozmamak şartıyla bazı  
evrak ve vesikaların bulunmaması veya ibraz edilmemesi.                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Özel usulsüzlükler ve cezaları:                                             
    a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve     
usul hükümlerine uyulmaması                                                     

    Madde 353 - (Değişik: 24/6/1994-4008/17 md.)                                
    1.(Değişik:25/5/1995-4108/8 md.) Verilmesi ve alınması icabeden fatura, gi- 
der pusulası, müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzlarının verilmemesi,   
alınmaması veya düzenlenen bu belgelerde gerçek meblağdan farklı meblağlara     
yer verilmesi halinde; bu belgeleri düzenlemek ve almak zorunda olanların       
herbirine, her bir belge için 1 500 000 (10.000.000)liradan aşağı olmamak üzere 
bu belgelere yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının % 10'u nispetinde  
özel usulsüzlük cezası kesilir.                                                 
    Bir takvim yılı içinde her bir belge nevine ilişkin olarak tespit olunan    
yukarıda yazılı özel usulsüzlükler için kesilecek cezanın toplamı 750 000 000   
(5.000.000.000) lirayı geçemez.                                                 
    2. (Değişik: 25/5/1995 - 4108/8 md.) Perakende satış fişi, ödeme kaydedici  
cihazla verilen fiş, giriş ve yolcu taşıma bileti, sevk irsaliyesi, taşıma      
irsaliyesi, yolcu listesi, günlük müşteri listesi ile Maliye Bakanlığınca       
düzenlenme zorunluluğu getirilen belgelerin; düzenlenmediğinin, kullanılma-     
dığının, bulundurulmadığının, düzenlenen belgelerin aslı ile örneğinde farklı   
meblağlara yer verildiğinin veya gerçeğe aykırı olarak düzenlendiğinin tespiti  
halinde, her bir belge için 1 500 000 (10.000.000)lira özel usulsüzlük cezası   
kesilir.                                                                        
    Ancak, her bir belge nevine ilişkin olarak kesilecek özel usulsüzlük ceza-  
sının toplamı her bir tespit için 75 000 000 (500.000.000) lirayı, bir takvim   
yılı içinde ise 750 000 000 (5.000.000.000) lirayı aşamaz.                      
    3. (Değişik: 25/5/1995 - 4108/8 md.) 232 nci maddenin birinci fıkrasının    
1 ila 5 numaralı bentlerinde sayılanlar dışında kalan kişilerin fatura, gider   
pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu, perakende satış fişi,      
ödeme kaydedici cihaz fişi ve giriş ve yolcu taşıma biletlerini almadıklarının  
tespit edilmesi halinde bunlara bu maddenin 2 numaralı bendinde belirtilen      
cezanın beşte biri kadar özel usulsüzlük cezası kesilir. Şu kadar ki, bu ceza-  
nın kesilebilmesi için, belge alınmadığına ilişkin tespitin vergi incelemesine  
yetkili olanlar tarafından yapılması şarttır. Bu hükmün uygulanmasında belge    
alınmadığına ilişkin tespit tutanağının belge almayana verilen örneği, ceza     
ihbarnamesi yerine geçer.                                                       
    4. (Değişik: 25/5/1995 - 4108/8 md.) Günlük kasa defteri, günlük peraken-   
de satış ve hasılat defteri ile Maliye Bakanlığınca tutulma ve günü gününe      
kayıt edilme mecburiyeti getirilen defterlerin; işyeinde bulundurulmaması,      
bu defterlere yazılması gereken işlemlerin günü gününe deftere kayıt edilmemesi 
veya yoklama ve incelemeye yetkili olanlara istendiğinde ibraz edilmemesi       
halleri ile vergi kanunlarının uygulanması bakımından levha bulundurma veya     
asma zorunluluğu bulunan mükelleflerin bu zorunluluğa uymamaları halinde her    
tespit için 1 500 000 (10.000.000)lira özel usulsüzlük cezası kesilir.          
    5. Bu Kanunun mükerrer 354 üncü maddesine göre işyerleri için kapatma       
kararı verilen ve işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflere; bir    
takvim yılı içinde ilk uygulama için 2.000.000 (18.000.000) lira, ikinci        
uygulama için 4.000.000 (36.000.000) lira, üçüncü ve daha sonraki her uygulama  
için ise 8.000.000 (72.000.000) lira özel usulsüzlük cezası kesilir. Bilanço    
usulü esasına göre defter tutan mükellefler ile serbest meslek erbabı için      
bu cezalar bir kat artırılarak uygulanır.                                       
    6. (Değişik: 25/5/1995 - 4108/8 md.) Bu Kanuna göre belirlenen muhasebe     
standartlarına, tek düzen hesap planına ve mali tablolara ilişkin usul ve esas- 
lar ile muhasebeye yönelik bilgisayar programlarının üretilmesine ve kullanılma-
sına ilişkin kural ve standartlara uymayanlara 37 500 000 (250.000.000) lira    
özel usulsüzlük cezası kesilir.                                                 
    7. (Ek: 25/5/1995 - 4108/8 md.) Bu Kanunun 8 inci maddesinin son fıkrası    
uyarınca getirilen mecburiyete uymaksızın işlem yapanlara her bir işlem için    
1 500 000 (10.000.000)lira özel usulsüzlük cezası kesilir.                      
    Bu maddede yazılı usulsüzlükler sonucunda vergi ziyaı da meydana geldiği    
takdirde bu ziyaın gerektirdiği vergi cezaları ayrıca kesilir ve bu cezalar     
hakkında 336 ncı madde hükmü uygulanmaz.                                        
    Bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye        
Maliye Bakanlığı yetkilidir. (1)                                                
    b) Veraset ve intikal vergisine;                                            

    Madde 354 - (Mülga: 30/12/1980 - 2365/78 md.)                               
-------------                                                                   
(1) Bu maddede 24/6/1994 tarih ve 4008 sayılı Kanun ile getirilen miktarlar     
    aynen bırakılmış,16/12/ 1997 tarih ve 23202 Mük. Sayılı Resmi Gazete'de     
    yayımlanan 9/12/1997 tarih ve 97/10345 sayılı Bak.Kur.Kararı ile 1/1/1998   
    tarihinden geçerli olmak üzere tespit edilen  miktarlar ise metne parantez  
    içinde siyah punto ile işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklik için bu    
    Kanun'un sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne   
    bakınız.                                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İşyeri kapatma cezası:                                                      

    Mükerrer Madde 354 - (Ek:4/12/1985-3239/27 md.)                             
    Yetkililerce 353 üncü maddenin 1 ve 2 numaralı bentlerinde yazılı belge-    
lerin bir takvim yılı içinde üç defa kullanılmadığının veya bulundurulmadı-     
gının tespiti halinde mükelleflerin işyerleri Maliye Bakanlığının kararı ile    
bir haftaya kadar kapatılabilir. Bakanlık bu yetkisini mahalline devredebilir.  
    Kapatma yetkisine ve bu yetkinin mahalline devrine ilişkin usul ve esaslar  
Maliye ve Gümrük Bakanlığınca belirlenir.                                       
    Ancak, işyeri kapatma cezasının uygulanabilmesi için yukarıdaki fıkrada     
belirtilen belgelerin kullanılmadığının veya bulundurulmadığının ikinci defa    
tespiti üzerine mükellefin bir yazı ile uyarılması ve tekerrürü halinde işyeri  
kapatma cezası uygulanacağının duyurulmuş olması şarttır.                       
    (Ek: 24/6/1994-4008/18 md.) Uygulanacak safhaya gelen işyeri kapatma cezası,
kapatma kararının uygulanmasından önce mükelleflerin yazılı olarak istemeleri   
halinde para cezasına çevrilir. İşyeri kapatma cezasının para cezasına çevril-  
mek suretiyle uygulanmasından sonra aynı takvim yılı içerisinde işlenen fiiller 
nedeniyle uygulanacak safhaya gelen işyeri kapatma cezaları para cezasına       
çevrilmez.                                                                      
    (Ek: 24/6/1994-4008/18 md.) Para cezası, sanayi sektöründe çalışan 16 yaşın-
dan büyük işçiler için belirlenen ve kapatma kararına ilişkin yazının mükellefe 
tebliğ edildiği tarihte yürürlükte bulunan asgari ücretin bir yıllık brüt tuta- 
rından az olmamak üzere, mükelleflerin bir önceki yıl gelir veya kurumlar vergi-
si beyannamelerinde yer alan dönem kazancının yüzde beşi olarak hesaplanır ve   
bir yazı ile mükellefe bildirilir. Hesaplanan para cezası, mükellefe tebliğ     
edildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde tamamen ödenmediği takdirde, işyeri
kapatma cezası uygulanır.                                                       
    (Ek: 3/12/1988-3505/6 md.) Kapatılan işyerine asılan, kapatmaya ilişkin     
levhanın görünmesinin engellenmesi veya başka bir levhanın veya duyurunun       
işyerinin herhangi bir yerine asılması halinde, uygulanmakta olan kapatma       
cezası; bu cezanın süresi kadar artırılarak uygulanır.                          
    Mükellefler hakkında işyeri kapatma cezası uygulanmış olması, diğer cezala- 
rın uygulanmasına engel teşkil etmez.                                           
    c) Damga vergisinde:                                                        

    Madde 355 - (Değişik: 30/12/1980-2365/79 md.)                               
    a) Damga Vergisi mevzuuna giren kağıtlar ve ilanlara yapıştırılan pullar,   
Damga Vergisi Kanununun belli ettiği şekilde iptal edilmemişse, iptal edilme-   
miş olan pulların kıymeti üzerinden maktu vergilerde yüzde 50, nispi vergi-     
lerde yüzde 10 vergi cezası kesilir. Bu hüküm, resmi daireler, noterler, banka- 
lar ve anonim şirketlerle 3659 sayılı Kanuna tabi kurumlara ve derneklere ibraz 
edilen veya gönderilen kağıt ve ilanların iptal edilmemiş pulları hakkında      
uygulanamaz.                                                                    
    b) Damga Vergisi ilgili Vergi Kanununda belli edildiği şekilde ifa edilme-  
yen hallerde maktu vergilerde verginin yüzde 50'si ve nispi vergilerde yüzde    
10'u nispetinde usulsüzlük cezası alınır.                                       
    d) Bilgi vermekten çekinenler ile 257 nci madde hükmüne uymuyanlar için:    

    Mükerrer Madde 355 - (Ek:30/12/1980-2365/80 md.)                            
    Bu Kanunun 86, 148 ve 257 nci maddeleriyle 150 nci maddesinin 4 numaralı    
bendi hükümlerine çekinme sebebi olmaksızın riayet etmeyenlerde (Kamu İdare ve  
Müesseseleri hariç):                                                            
    1. Birinci sınıf tüccarlar ve bilanço esasına göre defter tutan çiftçiler   
ile serbest meslek erbabı (Götürü usulde vergilendirilenler hariç) hakkında     
1.000.000 (10.000.000) lira, (1)                                                
    2. İkinci sınıf tüccarlar ile zirai işletme hesabı esasına göre defter      
tutan çiftçiler hakkında 500.000 (5.000.000) lira, (1)                          
    3. Yukarıdaki bentlerde yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında         
330.000 (3.300.000) lira, (2)                                                   
---------------------                                                           
(1) Bu maddelerde yeralan miktarlar, 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun      
    ile 1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş, 15/12/1995  
    tarih ve 95/7595 sayılı Kararname ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak     
    üzere tespit edilen miktarlar ise, metne parantez içinde siyah punto ile    
    işlenmiştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanunun     
    sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne bakınız.       
(2) Bu maddelerde yeralan miktarlar, 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile  
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadlere yükseltilmiş, 16/12/1997    
    tarih ve 23202 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan  9/12/1997        
    tarih ve 97/10345 sayılı Bak.Kur.Kararı ile 1/1/1998 tarihinden geçerli     
    olmak üzere tespit edilen miktar ise, metne parantez içinde siyah punto     
    ile işlenmiştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklikler için bu      
    Kanunun sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne        
    bakınız.                                                                    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Özel usulsüzlük cezası kesilir.                                             
    Bu hüküm uygulaması için 148 inci madde gereğince bilgi istenilirken yapıla-
cak tebliğlerde bilginin verilmesi için tayin olunan süre ile süresinde cevap   
verilmediği veya yanıltıcı bilgi verildiği takdirde haklarında kanunun ceza hü- 
kümlerinin uygulanması cihetine gidileceğinin ilgililere yazılı olarak bildiril-
mesi şarttır.                                                                   

    Madde 356 - 1. Resmi daireler, noterler, bankalar ve anonim şirketlerle 3659
sayılı Kanuna tabi kurumlara ve derneklere ibraz edilen veya gönderilen ve pul- 
ları Vergi Kanununun belli ettiği şekilde iptal edilmemiş bulunan evrakı, pulla-
rını resmi mühür veya damga vaz'ı suretiyle iptal etmeden muameleye koyanlar    
adına her varaka için 1.000 (10.000)TL.ceza kesilir. Ancak mütaaddit olarak     
tanzim edilmiş olan evrak için bu fıkra gereğince her şahıstan alınacak cezanın 
toplamı 50.000 (500.000) lirayı geçemez.                                        
    2. (Mülga: 1/7/1964 - 488/31 md.)                                           
    3. Pulsuz veya pulu noksan kağıtları, usulen resmi ve para cezası tahsil    
edilmeden tasdik eden veya örneklerini çıkarıp veren noterler adına her kağıt   
için 5.000 (50.000) lira ceza kesilir. (1)                                      
    4. (Mülga: 1/7/1964 - 488/31 md.)                                           
                                  DÖRDÜNCÜ BÖLÜM                                
              Ceza Mahkemelerince Yargılanacak Suçlar  ve Cezaları              

    Madde 357 - (Mülga: 30/12/1980 - 2365/81 md.)                               
    Kaçakçılığa Teşebbüs Suçunun Tarifi                                         

    Madde 358 - (Değişik: 24/6/1994-4008/19 md.)                                
    1. 344 üncü maddenin 1-6 numaralı bentlerinde yazılı kaçakçılık suçları veya
bir hesap dönemi içinde ayrı tarihlerde en az dört defa fatura, gider pusulası, 
müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu düzenlememe ve iki defa vesikasız mal 
bulundurma fiilleri, verginin tarhı için kanunda belli edilen sürenin girmesin- 
den önce meydana çıkarılanlar, bu fiillerin vergi ziyaına neden olup olmayaca-  
ğına bakılmaksızın;                                                             
    2. Bu Kanunun 127 nci maddesinin (d) bendi uyarınca Maliye Bakanlığının     
özel işaretli görevlisinin ikazına rağmen durmayan aracın sürücüsü;             
    3. Muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge basan veya mükerrer 257 nci       
maddenin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan Yönetmelikte belirtilen         
bildirim görevini yerine getirmeyen anlaşmalı matbaalar ile anlaşması           
olmadığı halde bu Kanun uyarınca tutulması veya düzenlenmesi zorunlu belgeleri  
basanlar ve bu belgeleri kullananlar;                                           
    Kaçakçılığa teşebbüs etmiş sayılırlar.                                      
    Kaçakçılık Suçunda Hapis Cezası (1)                                         

    Madde 359 - (Değişik: 25/5/1995 - 4108/9 md.) Bu Kanunun 344 üncü madde-    
sinin;                                                                          
    1. 1,4,5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı kaçakçılık suçlarını işleyenler   
hakkında altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Hükmolunan hapis   
cezasının para cezasına çevrilmesi halinde, para cezası tutarının hesabında,    
hapis cezasının herbir günü için sanayi sektöründe çalışan 16 yaşından büyük    
işçiler için belirlenen yürürlükteki asgari ücretin bir aylık brüt tutarının    
yarısı esas alınır ve hükmolunan bu para cezası ertelenemez.                    
    2. 2 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı kaçakçılık suçlarını işleyenler       
hakkında üç yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası hükmolunur.                 
    Bu maddenin 1 ve 2 numaralı bentlerinde belirtilen fiilleri tekrar işleyen- 
ler hakkında verilecek cezalar bir kat artırılır.                               
    Kaçakçılık suçlarını işleyenler hakkında bu maddede yazılı cezaların uygu-  
lanması, 345 inci maddede yazılı vergi cezalarının ayrıca uygulanmasına engel   
teşkil etmez.                                                                   
--------------------                                                            
(1) Bu madde başlığı 25/5/1995 tarih ve 4108 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile  
    getirilmiştir.                                                              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Kaçakçılığa Teşebbüste Hapis Cezası (1)                                     

    Madde 360 - (Değişik: 24/6/1994 - 4008/21 md.)                              
    Bu Kanunun 358 inci maddesinde yazılı fiilleri işleyenler hakkında üç aydan 
bir yıla kadar hapis  cezası hükmolunur.                                        
    Kaçakçılığa teşebbüs suçu nedeniyle hükmolunan hapis cezasının paraya çev-  
rilmesi halinde,para cezası tutarının hesabında;hapis cezasının her bir günü    
için sanayi sektöründe çalışan 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen yürür- 
lükteki asgari ücretin bir aylık brüt tutarının yarısı esas alınır ve hükmolunan
bu para cezası ertelenemez.                                                     
    Bilgi vermekten çekinenler ile 257 nci madde hükmüne uymayanlar:            

    Madde 361 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/85 md.)                             
    148, 257 nci maddelerle, 150 nci maddenin 4 numaralı bendinde yazılı mecbu- 
riyetlerin, özel usulsüzlük cezası kesilmesine rağmen yine yerine getirilmemesi 
halinde, yetkili mercilerce yeniden süre belli edilerek bu mecburiyetlerin yeri-
ne getirilmesi kendilerine tebliğ olunur.                                       
    Yeniden belli edilen süre içinde bu mecburiyetleri yerine getirmeyenler hak-
kında bir aydan üç aya kadar hapis cezası hükmedilir.                           
    (Değişik: 4/12/1985 - 3239/29 md.) Yetkili makam ve memurlar tarafından Kamu
İdare ve müesseseleri ile gerçek veya tüzelkişilerden 148 ve 149 uncu maddeler  
gereğince istenilen bilgileri çekinme sebebi olmaksızın vermeyenler ile 150 nci 
maddenin 1 - 3 numaralı bentlerinde yazılı olanlardan bahsi geçen maddedeki bil-
dirme mecburiyetini yerine getirmeyenlere 100.000 (1.000.000) liraya kadar para 
cezası hükmolunur.                                                              
    Bu maddenin uygulanmasında 367 nci maddede gösterilen usule uyulur.(2)      
    Vergi mahremiyetinin ihlali:                                                

    Madde 362 - Bu kanunda yazılı vergi mahremiyetine uymağa mecbur olan kimse- 
lerden bu mahremiyeti ihlal edenlere Türk Ceza Kanununun 198 inci maddesinde    
yazılı cezanın iki katı hükmolunur. Bu ceza iki aydan az olamaz.                
    Suçları tekerrür edenler bir daha Devlet hizmetinde kullanılmazlar.         
    Mükelleflerin özel işlerini yapan memurlar:                                 

    Madde 363 - Bu kanunun altıncı maddesinin son fıkrası gereğince mükellefle- 
rin vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili hesap, yazı ve sair özel işlerini 
yapmaları yasak edilen memurlardan bu yasağa aykırı harekette bulunanlar Türk   
Ceza Kanununun 240 ıncı maddesine göre ceza görürler. Bu hareketler kaçakçılık  
cezasını gerektiren bir fiile iştirak veya yardım veya o fiili teşvik mahiyetin-
de olduğu takdirde haklarında ayrıca bu kanunun 338,346 ve 347 nci maddeleri hü-
kümleri uygulanır.                                                              
                                   ÜÇÜNCÜ KISIM                                 
                  Vergi Cezasının Kesilmesi, Ödenmesi ve Kalkması               
                                                                                
                                   BİRİNCİ BÖLÜM                                
                                    Ceza Kesme                                  
    Cezayı gerektiren olayın tesbiti:                                           

    Madde 364 - Vergi cezalarını gerektiren olaylar vergi dairelerince veya yok-
lamaya ve vergi incelemesine yetkili olanlar tarafından tesbit olunur. Yoklama  
ve vergi incelemesi sırasında raslanan, vergi cezasını gerektirici olayların,   
raporlarda gösterilmesi, delillerin kaybolması ihtimalinin bulunduğu hallerde   
bunların tutanakla tesbit edilmesi mecburidir.                                  
-----------------                                                               
(1)  Madde başlığı 24/6/1994 tarih ve 4008 sayılı Kanunun 21 inci maddesi ile   
     metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.                                  
(2)  Bu maddede yeralan miktar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile        
     1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş 15/12/1995      
     tarih ve 95/7595 sayılı Kararname ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak    
     üzere tespit edilen miktar ise, metne parantez içinde siyah punto ile      
     işlenmiştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanun'un   
     sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.     
                                                                                
    Ceza kesme yetkisi:                                                         

    Madde 365 - Vergi cezaları olayların ilgili bulunduğu vergi bakımından      
mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından kesilir.                       
    Damga Resmine ve pul ile alınan diğer vergilere mütaallik olaylarda vergi   
cezasını kesecek vergi dairelerini Maliye Bakanlığı belli eder.                 
    Ceza ihbarnamesi:                                                           

    Madde 366 - Kesilen vergi cezaları ilgililere (Ceza ihbarnamesi) ile tebliğ 
olunur.                                                                         
    Ceza ihbarnamesinde aşağıdaki bilgiler bulunur:                             
    1. İhbarnamenin sıra numarası;                                              
    2. Tanzim tarihi;                                                           
    3. İlgililerin soyadı, adı ve unvanı;                                       
    4. Varsa mükellef numarası; (Mükellef hesap numarası)                       
    5. İlgilinin açık adresi;                                                   
    6. Olayın izahı; (Kanunun madde ve fıkra numaraları gösterilmek ve mevcut   
deliller bildirilmek suretiyle)                                                 
    7. Olayın ilgili bulunduğu vergilendirme veya hesap dönemi;                 
    8. Varsa cezanın ilgili bulunduğu vergiye ait ihbarnamenin tarih ve numara- 
sı;                                                                             
    9. Varsa tekerrür ve içtima durumu;                                         
   10. Vergi cezasının hesabı ve miktarı;                                       
   11. (Değişik: 23/6/1982 - 2686/39 md.) Vergi mahkemesinde dava açma süresi.  
    Cezayı gerektiren olayın tesbitine dair tutanak sureti ile inceleme raporu- 
nun birer örneği ihbarnameye bağlanır.                                          
    Bazı kaçakçılık suçlarının cezalandırılmasında usül: (1)                    

    Madde 367 - (Değişik: 30/12/1980 - 2365/86 md.)                             
    (Değişik: 23/6/1982 - 2686/40 md.) Yaptıkları inceleme sırasında 344 üncü   
maddenin 1 - 6 numaralı bentlerinde yazılı kaçakçılık suçlarını veya kaçakçılığa
teşebbüs suçlarını tespit eden maliye müfettişleri, hesap uzmanları ile bunların
muavinleri ve gelirler kontrolörleri ile stajyer gelirler kontrolörleri tarafın-
dan doğrudan doğruya ve vergi incelemesine yetkili olan diğer memurlar tarafın- 
dan ilgili vergi dairesinin bağlı bulunduğu defterdarlığın mütalaasıyla, keyfi- 
yetin yetkili Cumhuriyet Savcılığına bildirilmesi mecburidir. (2)               
    Yukarıda belirtilen kaçakçılık suçunun işlendiğine sair suretlerle ıttıla   
hasıl eden Cumhuriyet Savcılığı hemen ilgili vergi dairesini haberdar ederek in-
celeme yapılmasını talebeder.                                                   
    Amme davasının açılması, inceleme neticesinin Cumhuriyet Savcılığına bildi- 
rilmesine talik olunur.                                                         
    359 ve 360 ıncı maddelerde uygulanan hapis cezası ile ticaret, sanat ve mes-
lek icrasından mahrumiyet cezaları, kaçakçılık, ağır kusur, kusur veya usulsüz- 
lük cezalarının ayrıca uygulanmasına mani değildir.                             
    Ceza mahkemesinden sadır olacak kararlar, bu Kanunun dördüncü kitabının     
ikinci kısmının 1-3 üncü bölümlerinde yazılı vergi cezalarını uygulayacak makam 
ve merciler muamele ve kararlarına müessir olmadığı gibi bu makam ve mercilerce 
ittihaz edilecek kararlar da ceza yargıcını bağlamaz.                           
                                                                                
                                İKİNCİ BÖLÜM                                    
                        Cezaların Ödenmesi ve Kalkması                          
    Vergi cezalarının ödenme zamanı:                                            

    Madde 368 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/41 md.)                              
    Vergi Cezaları:                                                             
    1. Cezaya karşı vergi mahkemesinde dava açılmamışsa dava açma süresinin bit-
tiği tarihten;                                                                  
    2.  Cezaya karşı dava açılmışsa, vergi mahkemesi kararı üzerine vergi daire-
since düzenlenecek ihbarnamenin ilgiliye tebliğ tarihinden:                     
    Başlayarak bir ay içinde ödenir.                                            
------------------------                                                        
(1) 30/12/1980 tarih ve 2365 sayılı Kanunun 86 ncı maddesi ile değişik şekli-   
    dir.                                                                        
(2) Bu fıkrada yeralan "...gelirler kontrolörleri..." ibaresinden sonra gelmek  
    üzere, 25/5/1995 tarih ve 4108 sayılı kanunun 10 uncu maddesi ile "...ile   
    stajyer gelirler kontrolörleri..." ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Yanılma:                                                                    

    Madde 369 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980 - 2365/88 md.) Aşağıda yazılı
hallerde vergi cezası kesilmez:                                                 
    1. (Değişik: 30/12/1980 - 2365/88 md.) Yetkili makamların mükellefin kendi- 
sine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları;                                    
    2. Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların görüş ve kanaati-
ni değiştirmiş veya bu hükme ait bir içtihadın değişmiş olması.                 

    Madde 370 - (Mülga: 30/12/1980 - 2365/89 md.)                               
    Pişmanlık ve ıslah:                                                         

    Madde 371 - (Değişik birinci fıkra: 30/12/1980 - 2365/90 md.) Beyana dayanan
vergilerde kaçakçılık (338, 346 ve 347 nci maddelerde yazılı şekilde yapılanlar 
dahil) ağır kusur ve kusur mahiyetindeki kanuna aykırı hareketlerini ilgili ma- 
kamlara kendiliğinden dilekçe ile haber veren mükelleflere aşağıda yazılı kayıt 
ve şartlarla kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezaları kesilmez.                 
    1. Mükellefin keyfiyeti haber verdiği tarihten önce bir muhbir tarafından   
her hangi resmi bir makama dilekçe ile veya şifahi beyanı tutanakla tevsik edil-
mek suretiyle haber verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamış olması (Dilekçe 
veya tutanağın resmi kayıtlara geçirilmiş olması şarttır.)                      
    2. (Değişik: 1/5/1981 - 2455/4 md.) Haber verme dilekçesinin yetkili memur- 
lar tarafından mükellef nezdinde her hangi bir vergi incelemesine başlandığı ve-
ya olayın takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel (Kaçakçılığa te-  
şebbüs halinde bu suçun tespit edildiği günden evvel) verilmiş ve resmi kayıtla-
ra geçirilmiş olması;                                                           
    3. Hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilek- 
çesinin verildiği tarihten başlıyarak 15 gün içinde tevdi olunması;             
    4. Eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının mükellefin keyfiyeti haber ver-
me tarihinden başlıyarak 15 gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi;          
    5. Değişik: 4/12/1985 - 3239/30 md.) Mükellefçe haber verilen ve ödeme süre-
si geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sa- 
yılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı   
oranında bir zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak 15 gün içinde     
ödenmesi.                                                                       
    (Değişik: 30/12/1980 - 2365/90 md.) Yukarıdaki şartların yerine getirilmesi 
halinde kaçakçılık ve kaçakçılığa teşebbüs fiillerini işleyenler hakkında 338,  
346 ve 347 nci madde hükümleri uygulanmaz.                                      
    (Ek: 30/12/1980 - 2365/90 md.) Bu madde hükmü Emlak Vergisinde uygulanmaz.  
    Ölüm:                                                                       

    Madde 372 - Ölüm halinde vergi cezası düşer.                                
    Mücbir sebepler:                                                            

    Madde 373 - Bu kanunda yazılı mücbir sebeplerden her hangi birinin vukua    
geldiği malüm ise veya tevsik ve ispat olunursa vergi cezası kesilmez.          
    Ceza kesmede zamanaşımı:                                                    

    Madde 374 - Aşağıda yazılı süreler geçtikten sonra vergi cezası kesilmez:   
    1. (Değişik: 23/6/1982 - 2686/42 md.) Kusur, ağır kusur ve kaçakçılık ceza- 
larında, cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden 
yılın birinci                                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
gününden; 353 ve mükerrer 355 inci maddeler uyarınca kesilecek usulsüzlük ceza- 
larında, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlaya- 
rak beş yıl (114 üncü maddenin ikinci fıkrası hükmü ceza zamanaşımı için de ge- 
çerlidir.);                                                                     
    2. Usulsüzlükte, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci günün-
den başlıyarak iki yıl;                                                         
    (Değişik: 1/5/1981 - 2455/5 md.) Ancak, 336 ncı madde hükmüne göre kaçakçı- 
lık, ağır kusur veya kusur ile usulsüzlüğün birleşmesi hallerinde kesilecek ce- 
za, kaçakçılık, ağır kusur veya kusur cezaları için belli edilen zamanaşımı sü- 
resi içinde kesilir.                                                            
    Bu süreler içinde ceza ihbarnamesi tebliğ edilmekle zamanaşımı kesilmiş     
olur.                                                                           
    Vergi cezalarında yapılan hatalar:                                          

    Madde 375 - Vergi cezalarında yapılan hatalar, bu kanunda vergi hataları    
için belli edilen usul ve şartlara göre düzeltilir.                             
    Kaçakçılık, ağır kusur, kusur, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında in-
dirme:                                                                          

    Madde 376 - (Değişik: 4/12/1985 - 3239/31 md.)                              
    Re'sen veya ikmalen tarh edilen vergi veya vergi farkını ve aşağıda gösteri-
len indirimlerden artakalan kaçakçılık, ağır kusur, kusur, usulsüzlük ve özel   
usulsüzlük cezalarını mükellef veya vergi sorumlusu ihbarnamelerin tebliği tari-
hinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine müracaatla vadesinde veya
6183 sayılı Kanunda zikredilen neviden teminat göstererek vadenin bitmesinden   
itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse:                                   
    1. Kaçakçılık, ağır kusur veya kusur dolayısıyla kesilen cezanın birinci de-
fada yarısı;                                                                    
    2. Müteakiben kesilen cezaların üçte biri;                                  
    3. Usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasının üçte biri;                     
    İndirilir.                                                                  
    Mükellef veya sorumlu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezası farkını  
yukarda yazılı süre içinde ödemez veya dava konusu yaparsa bu madde hükmünden   
faydalandırılmaz.                                                               
    Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları
hakkında da uygulanır.                                                          
                                  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                  
                                   Uzlaşma(1)                                   
    Uzlaşmanın mevzuu:                                                          

    Ek Madde 1 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    (Değişik birinci fıkra; 24/6/1994-4008/22 md.)                              
    İkmalen, re'sen veya idarece tarh edilen vergilerle bunlara ilişkin vergi   
cezalarının tahakkuk edecek miktarları mevzuunda; idare, bu bölümde yer alan    
hükümler dairesinde mükellefler veya cezaya muhatap olanlarla aşağıda yazılı    
hususlarda uzlaşabilir. Ancak, kaçakçılık suçu cezası kesilen tarhiyata         
ilişkin vergi ve ceza uzlaşma mevzuu yapılamaz.                                 
    1. Tarhiyatta, bu kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi ha-
taları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunması,                        
    2. Tarhiyatta, bu kanunun 369 uncu maddesinde yazılı şekillerde yanılma ha- 
linin mevcut olduğunun mükellef veya ceza muhatabı tarafından iddia edilmesi,   
------------------                                                              
(1) Bu bölüm ve başlığı, 19/2/1963 tarih ve 205 sayılı Kanunun 22 nci maddesi   
    ile eklenmiştir.                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    3. Vergi ziyaına sebebiyet verilmesinin veya usulsüzlük fiilin işlenmesinin;
mükellef veya ceza muhatabı tarafından, kanun hükümlerine gereği kadar nüfuz    
edememekten ileri geldiğinin iddia olunması,                                    
    4. Müphem, yoruma mütehammil bulunan hususlarda mükelleflerin ve cezaya mu- 
hatap olanların yanılmış bulunmaları,                                           
    5. (Değişik: 23/6/1982 - 2686/44 md.) Tarhiyatı veya ceza kesmeyi gerektiren
sebeplerin; vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ile Danıştay veya Maliye 
Bakanlığı tarafından, mümasil hadiselerde başka yönden mütalaa edilmiş bulunma- 
sı,                                                                             
    6. (Ek: 26/6/1964 - 485/11 md.) Gelir vergisi Kanununda yer alan ortalama   
kar haddi ve gider esası hükümlerine göre vergi tarh olunmuşsa.                 
    Uzlaşmanın şümulü:                                                          

    Ek Madde 2 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Bu kanunun birinci maddesinin şümulüne dahil vergi, resim ve harclardan han-
gilerinde uzlaşma yoluna gidilebileceği Maliye Bakanlığınca tayin olunur.       
    Bu yetki, il özel idareleri ile belediyelere ait vergi, resim ve harclar    
için İçişleri Bakanlığınca kullanılır.                                          
    Uzlaşma komisyonları:                                                       

    Ek Madde 3 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Uzlaşma komisyonları;                                                       
    1. Genel bütçeye giren, vergi, resim ve harclar için; illerde defterdarın   
veya tevkil edeceği zatın başkanlığında gelir müdürü ile varsa alakalı vergi    
dairesinin müdüründen (Müstakil vergi dairesi yoksa gelir memurları arasından   
defterdarlıkça seçilecek birinden); ilçelerde malmüdürünün (Varsa müstakil vergi
dairesi müdürünün) başkanlığında vergi memurlarından ikisinden;                 
    2. İl özel idareleri bütçesine giren vergi, resim ve harclar için illerde   
özel saymanlık müdürünün (Olmıyan yerlerde gelir memurunun) ilçelerde özel say- 
manlık gelir memurunun başkanlığında illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar ta- 
rafından seçilecek iki üye; belediye bütçesine giren vergi, resim ve harçlar    
için belediye başkanlarının başkanlığında belediye encümenlerince seçilecek iki 
üyeden;                                                                         
    Müteşekkil üçer üyeden kurulur.                                             
    Bu komisyonlar üyelerinin tamamının katılmasiyle toplanırlar ve ekseriyetle 
karar verirler.                                                                 
    Komisyonların uzlaşabilecekleri en çok vergi veya cezanın miktarı Maliye Ba-
kanlığınca tayin olunur. Maliye Bakanlığı, muayyen vergi, resim ve harclarla    
bunlarla ilgili cezalarda uzlaşma yetkisini munhasıran il komisyonlarına verebi-
lir. (Bu fıkradaki yetki özel idareler ile belediyeler komisyonları için İçişle-
ri Bakanlığınca kullanılır.)  (1)                                               
    (Ek: 26/6/1964 - 485/12 md.; Değişik: 21/1/1983 - 2791/12 md.) Maliye Bakan-
lığı lüzum gördüğü mahallerde birden fazla muvazzaf ve gayrimuvazzaf uzlaşma ko-
misyonları ile ortalama kar haddi ve gider esasları ile ilgili uzlaşma taleple- 
rinin incelenmesi için ayrı uzlaşma komisyonları teşkil ve bu komisyonların kim-
lerden terekküp edeceğini tayin edebilir.                                       
    (Ek: 30/12/1980 - 2365/93 md.) Maliye Bakanlığı, mahalli komisyonlara veri- 
len yetki sınırlarını aşan her türlü vergi ve cezada uzlaşmak üzere, merkezi uz-
laşma komisyonları kurmaya yetkilidir. Bu komisyonların başkan ve üyelerinin se-
çilmesi ile çalışma şartlarına ait esaslar Maliye Bakanlığınca tespit edilir.   
                                                                                
-----------------------                                                         
(1) Komisyonların uzlaşabilecekleri ençok vergi ve cezanın miktarı için         
    28/5/1994 tarih ve 21943 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 227 no'lu        
    tebliğe bakınız.                                                            
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Uzlaşma talebi:                                                             

    Ek Madde 4 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Uzlaşma için mükellef veya cezaya muhatap olanın bizzat veya resmi vekaleti-
ni haiz vekili vasıtasiyle (Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıf-  
lar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmıyan teşekküllerin kanuni temsilcileri  
marifetiyle) ve yazı ile yetkili uzlaşma komisyonuna başvurması şarttır.        
    (Değişik: 4/12/1985 - 3239/32 md.) Uzlaşma talebi mükellef veya cezaya muha-
tap olanlar için vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliği tarihinden itibaren 30 gün
içinde yapılır.                                                                 
    Re'sen tarhiyatta ilgili vergi dairesi, aynı süre içinde, herhangi bir taah-
hüdü tazammun etmemek kaydiyle, mükellefi veya cezanın muhatabını uzlaşma tale- 
binde bulunmaya davet edebilir.                                                 
    Uzlaşma talebinin tetkiki:                                                  

    Ek Madde 5 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Uzlaşma komisyonları uzlaşma müzakeresine başlamadan önce;                  
    1. Talebin dördüncü ek maddeye uygun şekilde ve müddeti içinde yapılıp ya-  
pılmadığını,                                                                    
    2. Uzlaşmanın komisyonun yetkisi içinde bulunup bulunmadığını,              
    İnceler.                                                                    
    Talebin usulüne uygun şekilde yapılmadığını veya uzlaşmanın yetkisi dışında 
bulunduğunu tesbit ederse esasa geçmeden talebi reddeder.                       
    Talebin usule uygun şekilde yapıldığının ve komisyonun yetkisi içinde bulun-
duğunun anlaşılması halinde; mükellefin veya adına ceza kesilenin de bulunacağı 
bir celsede meselenin esasını tetkik eder. Uzlaşma ile ilgili olarak yapılacak  
görüşmelere katılması için mükellefe veya cezaya muhatap olana; görüşmenin tari-
hi ile yapılacağı yer ve saat uzlaşma komisyonu tarafından yazı ile ve en az on 
gün evvelinden bildirilir. Bu şekilde yapılacak müzakereler sonunda uzlaşma vaki
olduğu takdirde keyfiyet bir tutanak ile tesbit ve işbu tutanak komisyon başkan 
ve üyeleri ile mükellef veya adına ceza kesilen tarafından imza olunur. Bu vara-
kanın bir nüshası ilgiliye derhal verilir, bir nüshası da üç gün içinde vergi   
dairesine gönderilir.                                                           
    Uzlaşma temin edilemediği takdirde (Mükellefin veya adına ceza kesilen uz-  
laşma komisyonunun davetine icabet etmemesi, komisyona geldiği halde uzlaşma tu-
tanağını imzalamaması veya bu tutanağı ihtirazi kayıtla imzalamak istemesi ha-  
linde de uzlaşma temin edilememiş sayılır.) Komisyonca bu hususu belirtmek üzere
tanzim olunacak tutanağın birer nüshası üç gün içinde vergi dairesine ve ilgili-
ye tebliğ olunur. Uzlaşmanın vakı olmaması veya temin edilememesi hallerinde,   
aynı vergi veya ceza için yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz.                
    Bu maddede yazılı işlemler mükellef veya adına ceza kesilenin resmi vekale- 
tini haiz vekili tarafından da yapılabilir.                                     
    Uzlaşma komisyonu muamelelerinin kesinliği:                                 

    Ek Madde 6 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Uzlaşma komisyonlarının ek 5 inci maddeye göre tutacakları uzlaşma tutanak- 
ları kesin olup gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir.              
    (Değişik: 23/6/1982 - 2686/46 md.) Mükellef veya adına ceza kesilen; üzerin-
de uzlaşılan ve tutanakla tespit olunan hususlar hakkında dava açılmaz ve hiçbir
mercie şikayette bulunamaz.                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Uzlaşma ve vergi mahkemesinde dava açma:                                    

    Ek Madde 7 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.; Değişik: 23/6/1982 - 2686/47 md.) 
    Müddeti içinde uzlaşma talebinde bulunan mükellef veya ceza muhatabı uzlaşma
talep ettiği vergi veya ceza için, ancak uzlaşma vaki olmadığı takdirde dava aç-
ma yoluna gidebilir.                                                            
    Mükellef veya ceza muhatabı aynı vergi veya ceza için uzlaşma talebinden ön-
ce dava açmışsa dava, uzlaşma işleminin sonuca bağlanmasından önce vergi mahke- 
melerince incelenmez; herhangi bir sebeple incelenir ve karara bağlanırsa bu ka-
rar hükümsüz sayılır.                                                           
    Uzlaşmanın vaki olması halinde mükellef, üzerinde uzlaşılan vergi ve cezaya 
(bunlardan birisi üzerinde uzlaşılmış olsa dahi her ikisine); adına sadece ceza 
kesilmiş bulunan, üzerinde uzlaşılan işbu cezaya karşı dava açamaz.             
    Uzlaşmanın vaki olmaması halinde mükellef veya ceza muhatabı; tarhedilen    
vergiye veya kesilen cezaya, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın kendisine
tebliğinden itibaren genel hükümler dairesinde ve yetkili vergi mahkemesi nez-  
dinde dava açabilir. Bu takdirde, dava açma müddeti bitmiş veya 15 günden az    
kalmış ise bu müddet tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gün olarak uzar.  
    Uzlaşmanın vaki olmaması halinde, yukarıdaki ikinci fıkra uyarınca durdu-   
rulmuş olan davanın görülmesine, keyfiyetin vergi dairesince işarı üzerine vergi
mahkemesinde devam olunur.                                                      
    Ödeme:                                                                      

    Ek Madde 8 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Uzlaşma konusu yapılan vergi ve cezalar;                                    
    1. Uzlaşma vakı olduğu takdirde, uzlaşma tutanağı vergi ve cezaların ödeme  
zamanlarından önce ilgiliye tebliğ edilmişse kanuni ödeme zamanlarında; ödeme   
zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra tebliğ edilmişse ödeme süreleri   
geçmiş olanlar uzlaşma tutanağının tebliğinden itibaren bir ay içinde;          
    2. (Değişik: 23/6/1982 - 2686/48 md.) Uzlaşma vaki olmadığı takdirde, bu Ka-
nunun 112 ve 368 inci maddeleri hükümleri ile 2577 sayılı İdari Yargılma Usulü  
Kanununun 27 nci maddesinin 8 numaralı bendi hükmü dairesinde;                  
    ödenir.                                                                     
    Uzlaşma ve cezalarda indirme:                                               

    Ek Madde 9 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.)                                   
    Bu bölüm uyarınca üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar hakkında 376 ncı madde
hükümleri; hakkında 376 ncı madde hükümleri uygulanan vergi ve cezalar için bu  
bölüm hükümleri uygulanmaz. Ancak, ceza muhatabının, uzlaşma tutanağını imzala- 
yıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçtiğini beyanla hadiseye 376 ncı maddenin 
uygulanmasını isteme hakkı mahfuzdur.                                           
    Tüzük:                                                                      

    Ek Madde 10 - (Ek: 19/2/1963 - 205/22 md.;Mülga:26/12/1993-3946/38 md.)     
    Tarhiyet öncesi uzlaşma:                                                    

    Ek Madde 11 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/33 md.)                                 
    (Değişik birinci fıkra: 24/6/1994-4008/22 md.) Maliye Bakanlığı; vergi      
incelemesine dayanılarak salınacak vergilerle kesilecek cezalarda tarhiyat      
öncesi uzlaşma yapılmasına izin verebilir. Ancak; inceleme sonucunda kaçak-     
çılık cezalı tarhiyat yapılmasını gerektiren tespitler nedeniyle salınacak      
vergi ve kesilecek kaçakçılık suçu cezası tarhiyat öncesi uzlaşma mevzuu        
yapılamaz.                                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılması halinde tutanakla tespit edilen bu hu- 
sus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunulamaz. (Ek:3/12/1988
- 3505/10 md.) Uzlaşılan vergi miktarı üzerinden, bu Kanunun 112 nci maddesine  
göre gecikme faizi hesaplanır.                                                  
    Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temini edilememiş veya uzlaşma müzakeresinde uz- 
laşmaya varılamamış olması halinde mükellefler veya ceza muhatabı olanlar vergi-
nin tarhından ve cezanın kesilmesinden sonra uzlaşma talep edemezler.           
    Tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin esas ve usuller Yönetmelikte belirtilir.  
    Ücretlilere vergi iadesinde uzlaşma:                                        

    Ek Madde 12 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/33 md.)                                 
    2978 sayılı Ücretlilere Vergi İadesi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca
kesilen cezalar uzlaşma mevzuuna dahildir.                                      
    Gelir İdaresi Geliştirme Fonu                                               

    Ek Madde 13 - (Ek: 24/3/1988 - 3418/32 md.) (1)                             
    1. Vergi Kanunlarının uygulanması, Gelir İdaresinin çağdaş bir yapıya kavuş-
turulması, Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü Merkez ve Taşra Teşkilatı- 
nın geliştirilmesi, modernleştirilmesi ve Maliye Bakanlığı personelinin daha et-
kin ve verimli çalıştırılmasını sağlamak gayesiyle Türkiye Cumhuriyeti Ziraat   
Bankası nezdinde "Gelir İdaresini Geliştirme Fonu" kurulmuştur.                 
    2. Bu Fon'un kaynakları:                                                    
    a) Her yıl tahsil edilen toplam vergi gelirlerinin bir yıl evvelki toplam   
vergi gelirlerine ulaşıncaya kadarki kısmının % 05'i (binde beş) ile bir yıl    
evvelki vergi tahsilatını aşan vergi gelirlerinin % 1'inden;                    
    b) Fon'dan yapılacak ihalelerde şartname hükümlerine uyulmaması halinde ge- 
lir kaydedilecek teminatlar ile alınacak faiz, zam ve cezalardan;               
    c) Vergi denetim ve yoklamaları sırasında Fon'dan harcama yapılmak suretiyle
satın alınan malların satışından elde edilen hasılattan;                        
    d) Fon'dan yapılacak ihalelerde para karşılığı verilecek ihale şartnamele-  
rinden elde edilecek gelirlerden;                                               
    e) Faiz gelirlerinden,                                                      
    Meydana gelir.                                                              
    Maliye Bakanlığı Merkez Saymanlığı, her ay tahsil edilen vergi gelirlerinin 
bir evvelki yıl toplam vergi tahsilat tutarına ulaşıncaya kadar % 05 (binde beş)
ini; toplam vergi tahsilatının bir evvelki yıl toplam tahsilatını aşması halin- 
de, aşan kısmından her ay % 1 'ini, tahsil edildiği ayı takip eden ay içerisinde
doğrudan T.C. Ziraat Bankasındaki Fon hesabına gönderir.                        
    3. Bu Fon:                                                                  
    a) Vergi İdaresinin, Vergi Denetim Birimlerinin ve Defterdarlıkların reorga-
nize edilmesi ve otomasyonunun artırılarak mevcut personel ile daha etkili hiz- 
met verebilmelerini temin gayesiyle Gelirler Genel Müdürlüğünce bina yapımı için
arsa satın alınması, bina yapımı, tamamlanmış veya inşaat halinde bina satın    
alınması, bina kiralanması, onarım ve tefrişi, taşıt ve demirbaş alımı ve kira- 
lanması ile bunların bakım ve onarımı, otomasyon, eğitim, uygulama, tanıtma ça- 
lışmaları gibi hizmetlerin gerektirdiği giderler ile vergi inceleme ve yoklama  
faaliyetleri sırasında yapılacak harcamalarda;                                  
    b) Maliye Bakanlığı personeline, görevleri nedeniyle ve daha verimli çalış- 
tırılmalarını sağlamak gayesiyle yapılacak ek ödemeler ile vergi uygulamasında  
görevli gelir idaresi personeline, vergi incelemesinde görevli personele ve     
Fon'un kullanılmasına ilişkin hizmetlerde görevlendirilen personele fazla mesai 
ve yolluk ödenmesinde,                                                          
    Kullanılır.                                                                 
-----------------                                                               
(1) Bu maddede geçen "Maliye ve Gümrük Bakanlığı," ibareleri, 20/3/1997 tarih   
    ve 570 sayılı KHK'nin 12 nci maddesi ile "Maliye Bakanlığı olarak değiş-    
    tirilmiş ve metne işlenmiştir.                                              
                                                                                
                                                                                
                                     3566- 1                                    
    4. Maliye Bakanı:(1)                                                        
    a) (Mülga: 5/7/1991-KHK-433/16md.; Yeniden düzenleme:19/8/1991-KHK-449/3    
md. Değişik: 20/3/1997 - KHK - 570/15 md.)                                      
    Maliye Bakanlığının yurt dışı kadrolarında bulunan personeli dışında kalan  
personeline (sözleşmeli personel ile bağlı kuruluşların üst düzey yönetici      
kadrolarına atananlar dahil) en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge     
dahil) % 200'ünü geçmemek üzere ek ödeme yaptırmaya,(1)                         
    (Ek:26/12/1993 - 3946/2 md.) Görev yapılan birim ve iş hacmi,görev mahalli, 
görevin önem ve güçlüğü,personelin sınıfı,kadro ünvanı,derecesi ve atanma biçimi
gibi kriterlere göre yapılacak ek ödemelerin farklı miktarları ve ödemeye iliş- 
kin usul ve esasları Maliye Bakanı tarafından tespit edilir.                    
    (Ek:26/12/1993 - 3946/2 md.) Yukarıda belirtilen esaslar dahilinde yapılacak
ödemeler Gelir Vergisine tabi tutulmaz.                                         
    b) Gelirler Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında çalışan (sözleşmeli
olarak istihdam edilenler dahil) personele, normal mesai gün ve saatleri dahi-  
linde, daire dışında yapılan çalışmalarda, aylık toplam 70 saati geçmemek üzere,
dışarıda geçirilen her bir saat için, karşılığı genel bütçeden ödenen fazla me- 
sai ücreti esas alınmak suretiyle, bu ücretin bir katını aşmayacak şekilde ödeme
yaptırmaya;                                                                     
    c) Vergi incelemesine yetkili personel ile Gelirler Genel Müdürlüğü merkez  
ve taşra teşkilatında çalıştırılan personele, bütçe kanunları uyarınca yaptırı- 
lan fazla mesaiye ilave olarak, ayda 70 saati aşmayacak şekilde yaptırılacak ek 
fazla mesai karşılığında, fazla mesainin yaptırıldığı saatler, çalışma mahalle- 
ri, çalışmaların resmi tatil ve bayram günlerinde yaptırılması gibi hususlar    
dikkate alınmak suretiyle, Genel Bütçeden ödenen fazla mesai ücretinin beş katı-
nı aşmayacak şekilde, saat başına farklı fazla mesai ücreti tespitine,          
   Yetkilidir.                                                                  
   Ek ödemelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hüküm- 
leri uygulanır.                                                                 
   5. Bu Fon'dan yapılacak harcamalar 1050, 2886 sayılı Kanunlar ile 233 sayılı 
Kanun Hükmünde Kararname hükümleri ve 832 sayılı Kanunun 30 - 37 nci maddelerin-
de yer alan vize hükümlerine tabi olmadan yapılır.                              
   Bu Fon'un kullanılma usul ve esasları ile Fon'a ilişkin diğer usul ve esaslar
Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.                    
                                                                                
                                  BEŞİNCİ KİTAP                                 
                                  Vergi Davaları (2)                            
                                                                                
   Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili olanlar:                              

   Madde 377 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/50 md.)                               
   Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen vergilere ve 
kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler.                     
   Vergi dairesi tadilat ve takdir komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan mat- 
rahlara karşı vergi mahkemesinde dava açabilir.                                 
--------------------                                                            
(1) Bu bendde yeralan "% 120 sini" ibaresi, 22/12/1997 tarih ve 4315 sayılı Ka- 
    nunun 5 inci maddesiyle "%200 ünü" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiş-  
    tir.                                                                        
(2) Bu başlık, 23/6/1982 tarih ve 2686 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi ile       
    değiştirilmiş, ayrıca "1. kısım " ve "1. bölüm" başlıkları da kaldırıl-     
    mıştır.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                     3566 - 2                                   
   Belediyelerde dava açma yetkisini belediye adına varidat müdürü,olmayan yer- 
lerde hesap işleri müdürü veya o görevi yapan kullanır.                         
   (Değişik: 4/12/1985 - 3239/34 md.) Vergi daireleri Maliye ve Gümrük Bakanlı- 
ğının, (İl özel idareleriyle belediyeler valilerin) muvafakatini almadan vergi  
mahkemelerinin kararları aleyhine Danıştay'da temyiz davası açamazlar.          
   (Ek: 4/12/1985 - 3239/34 md.) Ancak; Maliye Bakanlığı tespit edeceği         
hadlerle sınırlı olmak şartıyla, muvafakat verme yetkisini defterdarlıklara     
devredebilir.(1)                                                                
                                                                                
    Dava konusu: (2)                                                            

    Madde 378 - (Değişik: 23/6/1982 - 2686/51 md.)                              
    Vergi mahkemesinde dava açabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın ke-  
silmesi, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması; tev-
kif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi 
yapan tarafından verginin kesilmiş olması lazımdır.                             
    Mükellefler beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen
vergilere karşı dava açamazlar. Bu Kanunun vergi hatalarına ait hükümleri mah-  
fuzdur.                                                                         

    Mükerrer Madde 378 - (Ek: 21/1/1983 - 2791/13 md.)                          
    Danıştay ve Vergi Mahkemelerinde yapılacak duruşmalarda, iddia ve savunmanın
gerekli kıldığı hallerde, mahkeme vergi davasına konu olan tarhiyatın dayanağı  
incelemeyi yapmış bulunan inceleme elemanları ile, mükellefin duruşmada hazır   
bulundurduğu mali müşaviri veya muhasebecisini de dinler.                       

    Madde 379 - 412 - (6/1/1982 - 2577/63 md. gereğince bu kanuna göre kurulan  
vergi mahkemelerinin göreve başladıkları tarihten itibaren mülgadır.)           
    Mükelleflerin izahat talebinde bulunabilecekleri:                           

    Madde 413 - Mükellefler, Maliye Bakanlığından veya Maliye Bakanlığının bu   
hususta yetkili kıldığı makamlardan vergi durumları ve vergi uygulanması bakı-  
mından müphem ve tereddüdü mucip gördükleri hususlar hakkında izahat istiyebi-  
lirler.                                                                         
    Yetkili makamlar yazı ile istenecek izahatı en kısa bir zamanda cevaplamak  
mecburiyetindedirler.                                                           
    Alacakları cevaplara göre hareket eden mükelleflerin bu hareketleri cezayı  
istilzam etse dahi ceza kesilmez.                                               
                                                                                
                                 Son Hükümler                                   
    Özel kanunlardaki hükümlerin saklı olduğu:                                  

    Madde 414 - Özel kanunlarda 5432 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerinin uygu-
lanacağı belirtilen hallerde bu kanunun mezkür hükümlere tekabül eden maddeleri 
uygulanır.                                                                      
                                                                                
    Yetki:                                                                      

    Mükerrer Madde 414 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/35 md.)                          
    a) Bu Kanunun 26,35 ve 366 ncı maddelerinde yer alan tahakkuk fişi ile vergi
ve ceza ihbarnamelerinin şekli ve ihtiva edeceği bilgilerde değişiklik yapmaya  
ve bunları vergi dairesi adına tanzim edecek olanları belirlemeye Maliye ve Güm-
rük Bakanlığı;                                                                  
------------------------                                                        
(1) Bu fıkradaki hadlerle ilgili olarak; Maliye Bakanlığının 29/7/1995 tarih ve 
    22358 sayılı R.G.'de yayımlanan 242 sayılı Genel Tebliği ile 1/8/1994 tari- 
    hinden itibaren uygulanmakta olan 1 milyarlık had, 1/8/1995 tarihinden      
    geçerli olmak üzere 5 milyar liraya yükseltilmiştir.                        
(2) 23/6/1982 tarih ve 2686 sayılı Kanunun 51 inci maddesiyle değişik şeklidir. 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
6936 sayılı Hususi Otomobil vergisi Kanununun 12 nci maddesi, 7338 sayılı Vera- 
set ve İntikal Vergisi Kanununun 15 inci maddesi ve diğer kanunların bu kanuna  
uymıyan hükümleri kaldırılmıştır.                                               
    Vergi idaresini geliştirme fonu:                                            

    Mükerrer Madde 415 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/36 md;                           
    Mülga: 24/3/1988 - 3418/42 md.)                                             
    Götürü matrahlar:                                                           

    Geçici Madde 1 - 5432 sayılı kanunun 40 ıncı maddesi mucibince tesbit edilip
bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte vergi tarhına esas tutulmakta olan götürü  
matrahlar 1961 yılı vergileri için de uygulanır.                                
    İlk tatbik yılında komisyonların teşkili ve ödevleri:                       

    Geçici Madde 2 - Zirai kazançlar merkez ve il komisyonları bu kanunun yayın-
landığı tarihten başlıyarak en geç bir ay içinde, komisyon başkanlarının daveti 
üzerine kurulur.                                                                
    Zirai kazançlar merkez komisyonuna Ziraat Odaları Birliği tarafından seçile-
cek temsilci, işbu birliğin teşekkül edeceği tarihe kadar Ticaret ve Sanayi Oda-
ları, Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği tarafından   
seçilir.                                                                        
    Merkez komisyonu, bu kanunun 46 ncı maddesinde mevzuubahis yönetmeliği ilk  
toplantı tarihinden itibaren en geç üç ay içinde hazırlıyarak yürürlüğe koyar.  

    Geçici Madde 3 - Kanunun ilk uygulama yılında, vergiye tabi çiftçilerin zi- 
rai kazançları, satış tutarlarına bakılmaksızın götürü gider usulüne göre tesbit
olunur.                                                                         
    Dileyenler, vergi dairesine, en geç, kanunun mer'iyete girdiği tarihten iti-
baren bir ay içinde ve yazılı olarak müracaatta bulunmak şartiyle, gerçek kazanç
esasını ihtiyar edebilirler.                                                    

    Geçici Madde 4 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte veya sonraki yıllarda 
bilanço esasına göre Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefiyetine girecek olanlar  
açılış bilanço ve envanterini tanzim ederken işletmeye dahil iktisadi kıymetleri
bu kanunun üçüncü kitabında yazılı hükümler dairesinde değerlendirirler. Maliyet
bedeli ile değerlenmesi icap eden kıymetlerin bu bedeli bilinmiyorsa maliyet be-
deli yerine mükelleflerin bizzat belli edecekleri alış emsal bedeli değerlemeye 
esas tutulur.                                                                   
    Vergi incelemesi neticesinde alış emsal bedelinin fazla hesap edildiğinin   
anlaşılması halinde mükellef hakkında kusur veya usulsüzlük cezaları uygulanmaz.
    Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin değerlenmesi:                         

    Geçici Madde 5 - (Değişik: 19/2/1963 - 205/24 md.)                          
    Bu kanunun mer'iyete girdiği tarihte veya mütaakıp yıllarda ticari, zirai   
veya mesleki kazançları dolayısiyle yeniden Gelir Vergisine girecek veya götürü 
usulden (Zirai kazançlarda götürü gider usulü dahil) gerçek usule geçecek olan  
mükelleflerin amortismana tabi iktisadi kıymetleri maliyet bedeli, maliyet bede-
li bilinmiyorsa                                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, HAZİRAN 1988 (EK - 2)                                                 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
bizzat kendilerince alış tarihindeki rayice göre tahmin olunacak bedeli ile de- 
ğerlenir.Şu kadar ki,bu kıymetlerin alış tarihleri ile mükellefiyete giriş veya 
gerçek usule geçiş tarihi arasındaki yıllara ait amortismanlar tutarı bu değer- 
den düşülür ve bakiyesinin amortismanına devam olunur.                          
    Mükellefçe tahmin olunacak bedelin fazla hesaplandığının tesbiti halinde    
bundan dolayı adına ceza kesilmez.                                              
    Ceza hükümlerinin şümulü:                                                   

    Geçici Madde 6 - Bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce işlenmiş fiiller hak-
kında, bu fiillerin işlendiği tarihte 5432, 5815 ve 6094 sayılı kanunların yü-  
rürlükte bulunan vergi cezalarına ve hileli vergi suçlarına mütaalik hükümleriy-
le bu kanunun hükümlerinden hangisi mükellefin veya suçu işliyen kimsenin lehine
ise o hüküm uygulanır.                                                          
    Yukarıki fıkra hükmü, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce kesilmiş   
olup da henüz kesinleşmemiş veya tahsil edilmemiş olan vergi cezalariyle ceza   
mahkemelerince hükmolunan cezalara da şamildir.                                 
    Ceza indiriminden faydalanacak olanlar:                                     

    Geçici Madde 7 - Mükellef veya vergi sorumluları bu kanunun yürürlüğe girdi-
ği tarihten itibaren iki ay içinde vergi dairesine müracaatle itiraz süresi geç-
miş veya henüz son bulmamış vergi ve cezaları için bu kanunun 376 ncı maddesin- 
deki şartları yerine getirdikleri takdirde mezkür madde hükümlerinden faydalan- 
dırılırlar.                                                                     
    Kazanç sayılmıyacak farklar:                                                

    Geçici Madde 8 - Bu kanunun 328 ve 329 uncu maddelerinin uygulanmasında 1945
yılının sonundan önce satınalınmış veya inşa ettirilmiş veyahut trampa yolu ile 
iktisabedilmiş olan gayrimenkuller ile bunların mütemmim cüzülerinin (Sabit te- 
sisatta makinalar dahil) ve teferruatının ve gayrımenkul olarak tescil edilen   
hakların satışından ve bu mallar ve haklar için alınan sigorta tazminatından    
doğan farklar kazanç sayılmaz.                                                  
    Bu Kanunun belediye vergi ve resimlerine uygulanacağı tarih:                

    Geçici Madde 9 - Belediyelere ait vergi, resim ve harclar hakkında bu kanu- 
nun vergi hatalarına ve bunların düzeltilmesine ve vergi ihtilaflarına mütaallik
hükümleri yayımı tarihinden ve diğer hükümleri 1 Ocak 1963 tarihinden başlıyarak
uygulanır.                                                                      
    Müdevver mahsullerin değerlenmesi:                                          

    Geçici Madde 10 - (Ek: 19/2/1963 - 205/25 md.)                              
    Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte veya mütaakıp yıllarda zirai kazançları
dolayısiyle zirai işletme hesabı veya bilanço esasında yeniden Gelir Vergisine  
girecek veya götürü gider usulünden gerçek usullere geçecek çiftçiler, mükelle- 
fiyete girdikleri veya gerçek usullere geçtikleri yıla devredilen zirai mahsul- 
lerini maliyet bedeli ile, bu bedel belli değilse bizzat tayin edecekleri bedel 
ile değerlendirirler ve çiftçi işletme defterinin giderler tablosuna bir kalemde
kaydederler; bilanço esasında ise açılış bilançosunda gösterirler.              
    Mükellefçe tayin edilecek bu bedelin fazla hesaplandığının tesbiti halinde  
bundan dolayı adına ceza kesilmez.                                              
    İlk defa götürü gider usulünde vergiye tabi olacak çiftçilerin evvelki yıl- 
lardan devreden mahsullerinin satış hasılatının vergilendirilmesinde, kazançla- 
rını Gelir                                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinin 1 numaralı bendine göre tesbit edecekler   
gerçek miktarları ile indirilebilecek giderlerinin, kazançlarını aynı maddenin 2
numaralı bendine göre tesbit edecekler ise bilümum giderlerinin hesabında evvel-
ki yıllarda ödenmiş olan bu kabil masraflardan sadece satışın yapıldığı yıla    
devreden mahsullere isabet eden kısımları nazara alınır.                        

    Geçici Madde 11 - (Bu madde hükmü 25/3/1987 tarih ve 3332 sayılı Kanunun 16 
ncı maddesi ile Mükerrer 298 inci maddeye dönüştürülmüş ve yerine işlenmiştir.) 

    Geçici Madde 12 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/38 md.)                             
    4/1/1961 gün ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin 
bu Kanunla değişmeden önceki hükümlerine göre, takdir edilen asgari ölçüde arsa 
metrekare birim değerleri ile ilgili olarak dava açma ve açılan davalara cevap  
verme konusunda Maliye ve Gümrük Bakanlığına bağlı vergi dairelerine mevdu görev
ve yetkiler devam eder; kesinleşen değerler bu vergi dairelerince, takdir komis-
yonu kararları ve varsa yargı mercii kararları ile birlikte ilgili belediyelere 
derhal bildirilir. Emlak Vergisi Kanununun uygulamasında, altıncı genel beyan   
döneminin başlayacağı yıla kadar kesinleşen bu değerler geçerli olur.           
    213 sayılı Vergi Usul Kanununun 72 nci maddesinin bu Kanunla değişmeden ön- 
ceki hükümlerine göre kurulan takdir komisyonlarının asgari ölçüde arsa metreka-
re birim değer tespitine ilişkin görev ve yetkileri 1 Mart 1986 tarihine kadar, 
bu değerlerle ilgili olarak açılacak davalarla ilgili görev ve yetkileri söz ko-
nusu davalar sonuçlanıncaya kadar devam eder.                                   

    Geçici Madde 13 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/38 md.)                             
    Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinde yer alan ve bu Kanunla artırılan    
hadler, önceki yılların hadlerine bağlı olmaksızın 1986 yılında tutulacak def-  
terler için de uygulanır.                                                       

    Geçici Madde 14 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/38 md. İptal: Anayasa Mah.nin       
19/3/1987 tarih ve E. 1986/5, K. 1987/7 sayılı kararı ile.)                     

    Geçici Madde 15 - (Ek: 4/12/1985 - 3239/38 md. İptal: Anayasa Mah.nin       
19/3/1987 tarih ve E. 1986/5, K. 1987/7 sayılı kararı ile.)                     

    Geçici Madde 16 - (Ek: 24/3/1988 - 3418/33 md.)                             
    213 sayılı Vergi Usul Kanununa 3239 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle ilave  
edilen mükerrer 415 inci maddeyle kurulan "Vergi İdaresini Geliştirme Fonu", bu 
Kanunun yürürlük tarihi itibariyle mevcut bütün aktif ve pasifiyle birlikte ay- 
nen Vergi Usul Kanununun ek 13 üncü maddesi ile kurulan "Gelir İdaresini Geliş- 
tirme Fonu"na devredilmiştir.                                                   
    Vergi İdaresini Geliştirme Fonu'nun sözleşmelerde taraf olmaktan doğan hak  
ve borçları, Gelir İdaresini Geliştirme Fonu'na intikal eder.                   
    Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Vergi İdaresini Geliştirme Fonu, başka 
bir işleme gerek kalmaksızın infisah eder.                                      
    Vergi İdaresini Geliştirme Fonu ile Gelir İdaresini Geliştirme Fonu, devir  
nedeniyle doğacak her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.                    

    Geçici Madde 17 - (Ek: 15/12/1990 - 3689/2 md.)                             
    1/1/l991 tarihinden geçerli olmak üzere 10 yıl süre ile; bu Kanuna, 3418    
sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle eklenen ek 13 üncü maddenin 2 numaralı fıkra-  
sında yer alan %0 5 oranı % 1 olarak; 4 numaralı fıkrasının (a) bendinde yer    
alan % 30 oranı, vergi incelemesine yetkili Maliye ve Gümrük Bakanlığı merkez   
denetim elemanları ve münhasıran Gelirler Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşki-
latında çalışan personel için % 45, Bakanlığın diğer yurtiçi personeli için % 35
olarak uygulanır.                                                               
KANUNLAR, ŞUBAT 1991 (Ek - 7)                                                   
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                    3569-1                                      
                                                                                

    Geçici Madde 18 - (Ek: 24/6/1994-4008/23 md.)                               
    Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce aktife giren iktisadi kıymetler  
hakkında aktife alındıkları yılda yürürlükte olan hükümlere göre amortisman     
ayrılmasına devam olunur.                                                       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                 3569-2                                         
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Ceza hükümlerinde uygulama:                                                 

    Ek Geçici Madde 1 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    Bu Kanun yürürlüğe girmesinden önce işlenmiş fiiller hakkında, bu filllerin 
işlendiği tarihte 213 sayılı Vergi Usul Kanununun yürürlükte bulunan vergi ceza-
larına ait hükümleri uygulanır.                                                 
    Ceza kesmede zaman aşımı:                                                   

    Ek Geçici Madde 2 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    Bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki dönemlere ait vergi cezaları hakkında 
ilgili dönemde yürürlükte bulunan ceza kesmede zamanaşımı hükümleri uygulanır.  

    Ek Geçici Madde 3 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    Vergi kanunlarına göre ticari, zirai ve mesleki faaliyetleri dolayısıyla il-
gili vergi dairelerine mükellefiyet kayıtlarını yaptırmaları gerektiği halde,   
31/3/1981 tarihine kadar bu mükellefiyetlerini tescil ettirmemiş bulunanlar hak-
kında, Vergi Usul Kanununda öngörülmüş olan diğer ceza hükümleri ile birlikte   
aynı Kanunun 360 ncı maddesi hükmü de uygulanır.                                

    Ek Geçici Madde 4 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    213 sayılı Vergi Usul Kanununun 221 inci maddesinde yer alan defter tasdik  
süreleri, 1981 takvim yılında tutulacak defterler için bir ay uzatılmıştır.     

    Ek Geçici Madde 5 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 46 ncı maddesinde yapılan değişiklik ne- 
deniyle, 1981 yılında götürü matrahlara ilişkin olarak yapılacak takdirler için 
213 sayılı Vergi Usul Kanununun 40 ıncı maddesinin 2 numaralı bendinde yazılı   
olan süre 1981 yılı Mart ayı sonuna kadar uzatılmıştır.                         

    Ek Geçici Madde 6 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    2343 sayılı Kanunla 1/3/1981 tarihinden itibaren 210 sayılı Değerli Kağıtlar
Kanunu kapsamına alınan faturalarla ilgili yeni düzenlemelere geçilinceye kadar,
gerçek veya tüzelkişiler, ellerinde bulundurdukları faturalarını kullanabilir-  
ler. Ancak bu faturaların değerli kağıt bedellerinin makbuz karşılığı tahsili   
suretiyle defterdarlıklarca tasdiki şarttır.                                    

    Ek Geçici Madde 7 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 117 nci maddesine ilişkin olarak
1981 yılında yapılacak tespitler için aynı maddenin son fıkrasında yazılı süreyi
iki aya kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.                              

    Ek Geçici Madde 8 - (Ek: 30/12/1980 - 2365/97 md.)                          
    1980 vergilendirme dönemindeki iş hacmi itibariyle 1931 yılında tüccarların 
defter tutma bakımından girecekleri sınıfların tayininde, bu Kanunun 26 ncı mad-
desiyle değiştirilen 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesindeki hadler
esas alınır.                                                                    

    Ek Geçici Madde 9 - (Ek: 23/6/1982 - 2686/52 md.)                           
    1981 takvim yılı peşin ödeme derecelerine yapılan itirazlar hakkında bu Ka- 
nunun 53 üncü maddesi ile kaldırılan Mükerrer 86 ncı madde hükümlerinin uygulan-
masına devam olunur. Şu kadar ki, Merkez Özel Komisyonu tarafından görüşülerek  
sonuçlandırılan itirazlardan Resmi Gazete'de ilan edilmemiş olanlar hakkında sö-
zü edilen maddenin ilana ilişkin hükmü uygulanmaz.                              

    Ek Geçici Madde 10 - (Ek: 23/6/1982 - 2686/52 md.)                          
    Bu Kanunun 36 ncı maddesi ile değişik Vergi Usul Kanununun 298 inci maddesi 
hükümlerinin yürürlüğe gireceği tarihten önceki dönemlere ilişkin olarak yapıla-
cak rayiç bedel takdirleri dolayısıyla anılan Kanunun 257 nci maddesinin bu Ka- 
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
nunun 33 üncü maddesi ile değiştirilmeden önceki hükümlerinin uygulanmasına de- 
vam olunur.                                                                     

    Ek Geçici Madde 11 - (Ek: 23/6/1982 - 2686/52 md.)                          
    213 sayılı Vergi Usul Kanununun 353 üncü maddesinin 2 numaralı bendi uyarın-
ca her bir belge nevine ilişkin olarak kesilmiş bulunan özel usulsüzlük cezala- 
rının, her bir tespit için 50.000,- lirayı ve bir takvim yılı içinde 500.000,-  
lirayı aşan miktarı tahsil edilmemişse terkin, tahsil edilmişse red ve iade edi-
lir.                                                                            

    Ek Geçici Madde 12 - (Ek: 23/6/1982 - 2686/52 md.)                          
    Gelir Vergisi Kanununun 2454 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle değişik mü-  
kerrer 117 nci maddesi hükümleri uyarınca, 1981 yılı için tahakkuk ettirilmiş   
bulunan peşin ödemelere ilişkin taksitlerini vadesinde ödemeyen mükellefler hak-
kında 15/4/1982 tarihine kadar 6183 sayılı Kanunun 2347 sayılı Kanunla değişik  
51 inci maddesi hükmü uygulanmaz.                                               
    1981 yılı Gelir Vergisine mahsup edilip de ödenmemiş bulunan peşin ödeme    
miktarının, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde ödenme-
si halinde, bu alacaklara da 15/4/1982 tarihinden ödendiği tarihe kadar geçen   
süre için gecikme zammı uygulanmaz. Tahsil edilmiş bulunan gecikme zamları ise  
red ve iade edilir.                                                             

    Ek Geçici Madde 13 - (Ek: 23/6/1982 - 2686/52 md.)                          
    a) 213 sayılı Vergi Usul Kanununa bu Kanunla eklenen mükerrer 49 uncu madde-
de yer alan bina metrekare normal inşaat maliyet bedelleri ile arsalara ait as- 
gari ölçüde birim değer tespitlerine ilişkin süreleri Emlak Vergisi 1983 Genel  
Beyan Dönemi ile ilgili olmak üzere 1982 takvim yılında gerektiği ölçüde kısalt-
maya;                                                                           
    b) 1983 yılında yapılacak olan Genel Beyan dolayısıyla vergi dairelerine ve-
rilecek Emlak Vergisi beyannamelerini iki ay önceden kabul etmeye;              
    Maliye Bakanı yetkilidir.                                                   
    Yürürlük:                                                                   

    Madde 416 - Bu kanun 1 Ocak 1961 tarihinde yürürlüğe girer.                 
    Yürütmeye memur olanlar:                                                    

    Madde 4l7 - Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.                   
                         Usulsüzlük Cezalarına Ait Cetvel (1)                   
                         (Değişik: 30/12/1980 - 2365/98 md.)                    
                                            Birinci derece        İkinci derece 
                                            usulsüzlükler         usulsüzlükler 
     Mükellef Grupları                       için (Lira)           için (Lira)  
----------------------------------       ------------------   ------------------
1. Sermaye şirketleri                   600.000 (6.000.000)  350.000 (3.500.000)
2. Sermaye şirketleri dışında kalan 1 inci                                      
   sınıf tüccar ve serbest meslek erbabı 400.000 (4.000.000) 200.000 (2.000.000)
3. II nci sınıf tüccarlar                200.000 (2.000.000) 100.000 (1.000.000)
4. Yukardakiler dışında kalıp beyanname                                         
   usulüyle gelir vergisine tabi olanlar  100.000 (1.000.000)   50.000 (500.000)
5. Götürü usulde gelir vergisine tabi olan-                                     
   lar                                     50.000 (500.000)     25.000 (250.000)
6. Gelir Vergisinden muaf esnaf            25.000 (250.000)     12.500 (125.000)
-------------------------------                                                 
(1) Bu cetvelde yeralan miktarlar 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanun ile     
    1/1/1993 tarihi itibariyle geçerli olan hadde yükseltilmiş 15/12/1995       
    tarih ve 95/7595 sayılı Kararname ile 1/1/1996 tarihinden geçerli olmak     
    üzere tespit edilen miktarlar ise, metne parantez içinde siyah punto ile    
    işlenmiştir. Daha önce Kararname ile yapılan değişiklik için bu Kanun'un    
    sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    İhtar:                                                                      
    1. (Değişik: 1/5/1981 - 2455/6 md.) Bu cetvelde mükellef grubu: Gelir, Ku-  
rumlar Vergilerinden başka, Gider, İstihlak, İşletme ve Dış Seyahat Harcamaları 
vergilerine ait usulsüzlükler hakkında da esas tutulur.                         
    2. Emlak Alım, Gayrimenkul Kıymet Artışı, Veraset ve İntikal Vergisi, Taşıt 
Alım ve Motorlu Taşıtlar Vergilerine ait usulsüzlükler ile Damga Vergisinin, be-
yanname verilmek suretiyle ödeneceği hallerde beyannamenin süresinde verilmeme- 
sine ilişkin usulsüzlükler bu cetvelin mükellef grupları sütununun 3 üncü sıra- 
sına göre cezalandırılır.                                                       
    3. (Değişik: 30/5/1985 - 3210/4 md.) Emlak vergisine ait usulsüzlükler, bu  
cetvelin mükellef grupları sütununun 3 üncü sırasına göre cezalandırılır.       
    4. Kamu İdare ve müesseseleri ile dernek ve vakıfların yaptıkları usulsüz-  
lükler (Bunların iktisadi işletmelerine ait usulsüzlükler hariç) bu cetvelin mü-
kellef grupları sütununun 3 üncü sırasına göre cezalandırılır.                  
    5. Yukardakiler dışında kalan diğer vergi, resim ve harçlara ait usulsüzlük-
ler bu cetvelin mükellef grupları sütununun 4 üncü sırasına göre cezalandırılır.
                                      *                                         
                                     * *                                        
    4/1/1961 TARİHLİ VE 213 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER:      
    1 - 21/1/1983 Tarih ve 2791 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili geçici 
maddeleri:                                                                      

    Geçici Madde 1 - Bu Kanunun 6,7,8 ve 9 uncu maddeleriyle Vergi Usul Kanunu- 
nun 313, 315, mükerrer 315 ve 318 inci maddelerinde yapılmış olan değişiklikler 
31/12/1982 tarihine kadar aktife giren iktisadi kıymetler için uygulanmaz. Bun- 
lar hakkında eski hükümlere göre amortisman ayrılmasına devam olunur.           

    Geçici Madde 2 - Yeniden değerleme katsayısının (1) olduğu yılda sermaye ar-
tırımında bulunmuş olan kurumların yeniden değerleme yapmaları ve yeniden değer-
leme sonucu doğacak değer artışlarını sermayelerine ilave etmeleri zorunludur.  
Ancak;                                                                          
    a) Mali bünyeleri güçlendirilmek amacıyla Hazine tarafından kurulan fonlar- 
dan nakten veya mahsuben ödeme yapılan kurumlarda, fonlardan yapılmış veya yapı-
lacak olan ödemeler tutarında, değer artış fonundan, Hazine fonu ile Kurum ara- 
sındaki anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere, Hazineye karşılıksız hisse senedi 
verilir.                                                                        
    (Ek: 4/12/1984 - 3094/2 md.) Teminat olarak verilen bu hisse senetlerinin   
intifa hakkı, ikraz anlaşması çerçevesinde Hazine fonlarından verilmiş bulunan  
borç tamamen geri ödeninceye kadar Hazineye aittir. Borç tamamen ödendikten son-
ra bu hisse senetleri kuruma iade edilir.                                       
     b) Bu kurumlarda, Hazine payı ayrıldıktan sonra fon hesabında kalan değer  
artışının, bu hesapta tutulmasına veya sermayeye ilavesi nedeniyle çıkarılacak  
hisse senetlerinin, 31/12/1981 tarihindeki ortaklar ile sermayeye yeniden işti- 
rak eden ortaklar arasında tevziine dair usul, esas ve şartlar Maliye Bakanlı-  
ğınca belirlenir.                                                               
     2 - 4/12/1985 Tarih ve 3239 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili geçici
maddesi:                                                                        

     Geçici Madde 4 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte adlarına vergi ve ce-
za tarh edilen mükelleflerin vergi borcu aslı 300 000 (dahil) lirayı aşmayanlar,
vergi borcu aslını % 25 fazlası ile 31/12/l985 tarihine kadar ödedikleri takdir-
de haklarında kesilen cezalar terkin edilir ve gecikme zammı ile tecil faizi he-
saplanmaz.                                                                      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bu Kanunun  yürürlüğe girdiği tarihte vergi borcu aslı üçyüzbin lirayı aş-  
mayan mükelleflerden bu vergi borcu ile buna bağlı cezaları ihtilaf konusu ya-  
panlar, ihtilaflarından vazgeçerek 31/12/1985 tarihine kadar vergi aslını % 25  
fazlası ile ödemeleri halinde, bunlar hakkında da kesilen cezalar terkin olunur 
ve gecikme zammı alınmaz.                                                       
    Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca 
tayin ve tespit olunur.                                                         
    3 - 3/12/1988 tarih ve 3505 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili geçici 
maddeleri:                                                                      

    Geçici Madde 1.- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar (bu tarih dahil) 
her bir vergi türü, vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı    
500.000 lirayı aşmayan ve vadesi geldiği halde ödenmemiş olan vergiler ile bu   
tarih itibariyle ihtilaflı hale getirilmiş ya da dava açma süresi henüz geçmemiş
olan ve miktarı 500.000 lirayı aşmayan vergilerin % 30 fazlasıyla ve ihtilaf ya-
ratmamak, yaratılmış ihtilaftan vazgeçmek kaydıyla 31.12.1988 tarihi sonuna ka- 
dar ödenmesi halinde, ödenen bu vergilere isabet eden gecikme zammı, gecikme    
faizi ve vergi cezalarının tahsilinden vazgeçilir.                              
    Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce her bir vergi türü, vergilendirme
dönemi ve vergi dairesi itibariyle asılları kısmen veya tamamen ödenmiş bulunan 
vergilere ait olan ve her vergi türü itibariyle miktarı 500.000 lirayı aşmayan  
gecikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezalarının % 30'unun 31.12.1988 tarihi   
sonuna kadar ödenmesi halinde, kalan % 70'inin tahsilinden vazgeçilir.          
    Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca 
belirlenir.                                                                     

    Geçici Madde 2. - a) İhracat,                                               
    b) İhracat teşvik belgesine bağlanan döviz kazandırıcı faaliyetlerle, bu    
belge kapsamındaki ithalat.                                                     
    c) İhracat veya döviz kazandırma taahhüdünde bulunulan ve yatırım teşvik    
belgesine  bağlanmış yatırımlar için alınan yatırım kredileri ile bu belge kap- 
samındaki şirket kuruluşu ve sermaye artırımı,gayrimenkullerin ve irtifak hakla-
rının ayni sermaye olarak konulması halinde bunların şirket adına tapuya tesci- 
li,                                                                             
    İşlemleri ve bu işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kağıtlar,31.12.1998 ta- 
rihine kadar 488 sayılı Kanuna göre damga vergisinden ve 492 sayılı Kanuna göre 
harçlardan istisna edilir.(1)                                                   
    Kredilerin amaç dışı kullanılması, taahhüt edilen ihracatın gerçekleştiril- 
memesi veya teşvik belgesindeki şartların yerine getirilmemesi halinde, alınma- 
yan damga vergileri ve harçlar, ihracatçı veya yatırımcı kişi veya kuruluşlar-  
dan, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile    
birlikte geri alınır.                                                           
    Yukarıda belirtilen hususlarda damga vergisi ve harç istisnası uygulamak su-
retiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan   
vergi ve harcın miktarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden 30 gün içinde il-
gililerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine
bildirmeye mecburdurlar.                                                        
    İhracat taahhüdünün gerçekleşmediğinin veya teşvik şartlarına uyulmadığının 
tespit edildiği tarihi takip eden 30 gün içinde, bu durumu vergi dairesine bil- 
dirmeyen bankalar ile yukarıdaki fıkra gereğince bildirimde bulunmayan kuruluş- 
lar, damga vergisi, harç, ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle bir-
likte müteselsilen sorumludurlar.                                               
--------------                                                                  
(1) Bu fıkradaki "31.12.1993" tarihi 26/12/1993 tarih ve 3946 sayılı Kanunun    
    36 ncı maddesi ile 31.12.1998 olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.    
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
    Bu maddenin uygulanması bakımından, döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler   
olduğu ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Devlet Planlama    
Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Devlet Bakanı ile Maliye ve Gümrük Ba-
kanı tarafından birlikte tespit edilir.                                         
    4 - 15/12/1990 tarih ve 3689 sayılı Kanunun 213 sayılı Kanunla ilgili Geçici
Maddesi:                                                                        

    Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar (bu tarih dahil) 
her bir vergi türü, vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı    
3.000.000 lirayı,yıllık beyannameler üzerinden tarh olunan vergilerde 25.000.000
lirayı aşmayan ve vadesi geldiği halde ödenmemiş olan ya da ödeme süresi henüz  
geçmemiş olan vergilerin tamamı ile bu vergilere isabet eden gecikme zammı, ge- 
cikme faizi ve vergi cezalarının ayrı ayrı % 30'unun; yarısının 31.12.1990, di- 
ğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte tamamen ödenme-
si ve ihtilaf yaratılmaması, yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmesi şartıyla ge- 
cikme zammı, gecikme faizi ve vergi cezalarından kalan % 70'inin tahsilinden    
vazgeçilir.                                                                     
     Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ihtilaflı olan ya da dava açma süresi 
henüz geçmemiş bulunan ikmalen, re'sen ya da idarece tarh edilen ve her bir ver-
gi türü, vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı 3.000.000 li- 
rayı yıllık beyannameler üzerinden tarh olunan vergilerde 25.000.000 lirayı aş- 
mayan vergilerin tamamı ile bu vergilere isabet eden gecikme zammı, gecikme fai-
zi ve vergi cezalarının ayrı ayrı % 30'unun; yarısının 31.12.1990, diğer yarısı-
nın da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte ödenmesi halinde ve ihti-
laf yaratılmaması, yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmesi şartıyla gecikme zammı,
gecikme faizi ve vergi cezalarından kalan % 70'inin tahsilinden vazgeçilir. Bu  
fıkra kapsamına giren gecikme faizinin hesaplanmasında tarhiyatın tahakkuk tari-
hi, dava açma süresinin bitim tarihi olarak dikkate alınır.                     
    Bu Kanunun uygulamasında; 3505 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi ile değişik   
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesi gereğince asıl addolunan ve her bir vergi   
türü vergilendirme dönemi ve vergi dairesi itibariyle miktarı 3.000.000 lirayı, 
yıllık beyannameler üzerinden tarh olunan vergilerde ise 25.000.000 lirayı aşma-
yan gecikme zammı ve gecikme faizlerinden;                                      
    - 1.1.1989 tarihi itibariyle asıl addolunan miktarın % 30'unun; yarısının   
31.12.1990, diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte  
ödenmesi şartıyla kalan % 70'inin,                                              
    - 1.1.1990 tarihi itibariyle asıl addolunan miktarların % 20'sinin; yarısı- 
nın 31.12.1990, diğer yarısının da 31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit tak-  
sitte ödenmesi şartıyla kalan % 80'inin ve 1.1.1990 tarihinde asıl addolunan    
meblağlara 1990 yılı içinde uygulanan gecikme zamlarının,                       
    Bu konuda ihtilaf yaratılmaması ve yaratılmış ihtilaflardan vazgeçilmesi ha-
linde tahsilinden vazgeçilir.                                                   
    Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce her bir vergi türü, vergilendirme
dönemi ve vergi dairesi itibariyle asılları kısmen veya tamamen ödenmiş bulunan 
vergilere ait olan ve her vergi türü itibariyle miktarı 3.000.000 (Yıllık beyan-
namelere ilişkin olarak 25.000.000) lirayı aşmayan gecikme zammı , gecikme faizi
ve vergi cezalarının % 20'sinin; yarısının 31.12.1990, diğer yarısının da       
31.1.1991 tarihi sonuna kadar iki eşit taksitte ödenmesi halinde, kalan %80'inin
tahsilinden vazgeçilir.                                                         
    Bu Kanunda belirtilen miktarların üzerinde borç olması halinde; bu borçların
sadece Kanunda belirtilen miktarları kadarki kısmı hakkında da, yukardaki fıkra 
hükümleri uygulanır.                                                            
    Bu Kanun kapsamına giren alacaklar ile ilgili olarak bu Kanunun  yayımı ta- 
rihinden önce yapılan tahsilat tutarları ile bu Kanuna göre yapılan ödemeler mü-
kellefe red ve iade edilmez.                                                    
    Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar Maliye ve Gümrük Bakanlığınca 
belirlenir.                                                                     
                                                                                
                                                                                
                                  3574-1                                        
                                                                                
         213 Sayılı Kanunun Çeşitli Maddelerindeki Oran ve Miktarlarda          
                                                                                
                         ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN                            
                            DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ                               
                                                                                
                                                                                
  Değişiklik Yapan              Yayımlandığı                                    
   Kararnamenin                Resmi Gazete'nin                                 
  Tarihi     Numarası     Tarihi        Numarası       Değişiklik Gören Madde   
--------    ----------    ---------     --------       ----------------------   
22/12/1988   88/13603    30/12/1988       20035        177, 344, 345, mükerrer  
                                                       347,352 (Kanuna bağlı    
                                                       cetvel), 353,mükerrer    
                                                       355, 356                 
 18/5/1989   89/14155     18/7/1989       20225        232                      
 17/8/1989   89/14439     25/8/1989       20263        353                      
27/12/1989   89/14918    30/12/1989       20388        344, 345, mükerrer 347,  
                                                       352(Kanuna bağlı cetvel),
                                                       353, mükerrer 355 ve 356 
27/12/1989   89/14921    30/12/1989       20388    Mük.115, 177, 352            
20/12/1990   90/1281     30/12/1990       20741        177                      
 17/5/1991   91/1856       8/6/1991       20895        232, 313                 
26/12/1991   91/2567     31/12/1991       21098        104,177,344,345,mükerrer 
                                                       347 ve 352               
  9/4/1992   92/2924      24/4/1992       21208        232                      
 22/12/1992  92/3894      31/12/1992      21452        104,232,313,344,345,     
                                                       mükerrer 347,352         
                                                       (Kanuna bağlı cetvel)    
                                                       mükerrer 355,356 ve      
19/12/1992   92/3898        29/12/1992      21450       177                     
13/12/1993   93/5107        31/12/1993      21805       177                     
30/12/1993   93/5144        31/12/1993      21805       104,232,313,344,345,    
                                                        Mükerrer 347,352(Kanuna 
                                                        bağlı cetvel),353,müker-
                                                        rer 355,356,361.        
 8/12/1994   94/6295        25/12/1994      22152       177                     
 8/12/1994   94/6296        27/12/1995      22154       104,Mük.115,232         
 5/12/1995   95/7588         4/1/1996       22513       177                     
15/12/1995   95/7595        30/12/1995      22509       104, Mükerrer 115,232,  
                                                        343, Mükerrer 347,352   
                                                        Kanuna bazı cetvel)     
                                                        353, mükerrer 355,356,  
                                                        361.                    
Tebliğ       255            7/2/1997        22901       Mükerrer 115,347 ve     
                                                                                
                                                                                
13/12/1996   96/8954        7/1/1997       22870        177                     
9/12/1997    97/10345      16/12/1997      23202 Mük.   Mükerrer 115, 347,353,  
                                                        Mükerrer 355            
9/12/1997    97/10346      16/12/1997      23202 Mük.   177                     
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                3574 - 2                                        
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
               213 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN             
                      YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                   
                                                                                
Kanun                                                        Yürürlüğe          
 No.           Farklı tarihte Yürürlüğe giren Maddeler       giriş tarihi       
--------   ---------------------------------------------   ---------------      
   189                          -                            20/2/1963          
   205     Madde 18, 25                                       1/1/1962          
           Diğer maddeleri                                   28/2/1963          
   485                          -                             8/7/1964          
   488                          -                            1/11/1964          
  1318                          -                            10/8/1970          
  1319                          -                             1/3/1971          
  2365     247 nci maddenin 3. bendinin değiştirilmesine ve                     
           255 nci maddenin iki ve üçüncü fıkralarının yü-                      
           rürlükten kaldırılmasına ilişkin hükümleri         1/1/1982          
           Diğer hükümleri                                    1/1/1981          
  2455     1/1/1981 tarihinden geçerli olmak üzere            5/5/1981          
  2577                         -                             20/1/1982          

  2686     a) Madde 10, 30 - 32, 40, 42                       1/1/1981          
           b) Madde 33, 36                                    1/1/1983          

           c) Madde 1 - 8, 18 - 26, 35, 39, 41, 43 - 51 vergi                   
           mahkemelerinin göreve başlıyacakları tarihden ge-                    
           çerli olmak üzere                                 29/6/1982          
           Diğer hükümleri                                   29/6/1982          
  2791     1/1/1983 tarihinden geçerli olmak üzere           22/1/1983          
  2995                         -                             27/4/1984          
  3094                         -                            12/12/1984          
  3181                         -                             17/4/1985          
  3210                         -                              4/6/1985          
  3239     1. Bu kanunun birinci bölümünün araziye ait,                         
              asgari ölçüde birim değer tesbiti için                            
              yeniden kurulan TAKDİR KOMİSYON'ları ve ara-                      
              zi ile ilgili diğer hükümleri ve yoklamadan                       
              maksat ve yoklama memurlarına ilişkin hüküm-                      
              leri,                                         11/12/1985          
              Arsalara ait asgari ölçüde birim değer tes-                       
              biti için yeniden kurulan Takdir Komisyonları                     
              ile ilgili hükümleri,                           1/3/1986          
                                                                                
           2. Bu kanunun beşinci bölümünün, 96. maddesiyle                      
              492 sayılı kanunun (8) sayılı tarifesine ek-                      
              lenen telsiz harçlarına ait hükümleri (Yıl-                       
              lık Harçlara ait hükümleri hariç) 7/10/1983                       
              tarihinden geçerli olmak üzere,               11/12/1985          
           3. Bu Kanunun 107, 115, 119, 126, 132, 133, 134,                     
              135 ve geçici 2, 3 ve 4. maddeleri,           11/12/1985          
                                                                                
                                                                                
KANUNLAR, KASIM 1991 (Ek - 10)                                                  
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
 Kanun                                                           Yürürlüğe      
  No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler             giriş tarihi   
-------      -------------------------------------------         ------------   
          4. Bu kanunun Bakanlar Kuruluna ve Maliye ve Güm-                     
             rük Bakanlığına yetki veren hükümleri 1/1/1986                     
             tarihinden geçerli olmak üzere                      11/12/1985     
          5. Bu kanunun diğer hükümleri                            1/1/1986     
                                                                                
 3332     8 inci maddenin ikinci fıkrası ile 11,12,13,14,15 ve                  
          16 ncı maddeleri                                         1/1/1987     
          Diğer hükümleri                                         31/3/1987     
                                                                                
 3418    a) 1 - 10                                                 1/4/1988     
         b) 12-13 ve 15                                            1/7/l988 ta- 
                                                                 rihinden ge-   
                                                                 çerli olmak    
                                                                 üzere 31/3/1988
         c) 23 ve 24                                             1/1/1988 tari- 
                                                                 hinden geçerli 
                                                                 olmak üzere    
                                                                  31/3/1988     
                                                                                
         d) Diğer maddeleri                                       31/3/1988     
                                                                                
 3482       4 üncü maddesi                                         1/1/1988     
            5 inci maddesi                                         1/1/1989     
            Diğer maddeleri                                       5/11/1988     
                                                                                
 3505       1) 2,5,6,8,9,11,13,14,15,19,21,22,23,26,28,                         
              29, 32, 33, 34 ve geçici 2 nci maddeleri           (1/1/1989 ta-  
                                                                  rihinden ge-  
                                                                  çerli olmak   
                                                                  üzere         
                                                                  10/12/1988)   
            2) Bakanlar Kuruluna ve Maliye ve Gümrük Bakanlı-                   
               ğına yetki yeren hükümleri ile diğer maddeleri     10/12/1988    
                                                                                
  3689      - 7 nci madde ile 193 sayılı Kanuna eklenen Geçici   1/1/1990 ta-   
              35 inci maddesi                                    rihinden geçer-
                                                                 li olmak üzere 
                                                                 20/12/1990 ta- 
                                                                 rihinde        
            - 8 inci madde ile 5422 sayılı Kanuna eklenen Geçici                
              18 inci maddesi                                    5/9/l990 tari- 
                                                                 hinden geçerli 
                                                                 olmak üzere    
                                                                 20/12/1990 ta- 
                                                                 rihinde        
            - 1, 2, 3, 4, 6, 9, 10, 11 ve 12 ile 5 inci maddesi                 
              1/1/1991 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere                
              uygulanmak üzere, 7 nci maddesi ile 193 sayılı Ge-                
              lir Vergisi Kanununa eklenen geçici 34,36 ve 37 nci               
              maddeleri ve 8 inci maddesiyle 5422 sayılı Ka-                    
              nuna eklenen geçici 19 uncu maddesi                  1/1/1991     
             - Diğer hükümleri                                    20/12/1990    
                                                                                
KHK-449                            -                              15/10/1991    
                                     3576- 1                                    
               213 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN             
                    YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                     
  Kanun                                                      Yürürlüğe          
   No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler        giriş tarihi       
--------- ---------------------------------------------- -------------------    
KHK/433   a) 1 ve 3 üncü maddeleri                               1/1/1992       
          b) 11 inci maddesiyle değiştirilen 375 sayılı                         
          Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin                         
          (B) fıkrasının 1 ve 2 nci bentleri hükümleri;                         
             1. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu                         
          hükümlerine tabi olanlar, 2914 sayılı Yüksek-                         
          öğretim Personel Kanununa tabi olan personelden                       
          profesör, doçent ve yardımcı doçent unvanına sa-                      
          hip olanlar, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri                       
          Personel Kanununa ve 3466 sayılı Uzman Jandarma                       
          Kanununa tabi olanlarla 657 sayılı Devlet Memur-                      
          ları Kanununa tabi personelden; kadroları Emniyet                     
          Hizmetleri Sınıfına dahil olanlar ve Milli İstihba-                   
          rat Teşkilatı personeli için                           15/8/1991      
              2. 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu kap-                 
          samına giren personelden öğretim üyeleri dışında ka-                  
          lan öğretim elemanları ile 657 sayılı Devlet Memurla-                 
          rı Kanununa tabi personelden; kadroları Sağlık Hizmet-                
          leri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri sınıfına dahil olan-               
          lar ve Genel İdare Hizmetleri sınıfına dahil olup da                  
          anılan Kanununun 36 ncı maddesinin " Ortak Hükümler "                 
          bölümünün (A) bendinin 11 inci fıkrasında sayılan un-                 
          vanlarda bulunanlar, Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı,                   
          Genel Müdür, Bakanlık ve Bakanlıklarda Kurul Başkanları,              
          Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanlığı ile Bağlı                  
          Kuruluş Başkan ve Başkan Yardımcılığı ile Defterdar,                  
          Başkan, Müdür ve Saymanlık görevlerinde bulunanlar için  15/1/1992    
              3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi per-                 
          sonelden kadroları Mülki İdare Amirliği Hizmetleri,                   
          Teknik Hizmetler, Eğitim ve Öğretim Hizmetleri ve                     
          Avukatlık Hizmetleri sınıflarına ait bulunan personel                 
          için                                                     15/7/1992    
              4. Kapsama dahil diğer personel için                 15/1/1993    
          c) Diğer maddeleri                                   15/7/1991 tari-  
                                                               hinden geçerli   
                                                               olmak üzere      
                                                                 8/7/1991       
    3762                         -                               7/9/1991       
    3824  a) 5,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24 ve                           
             25 inci maddeleri, 10 uncu maddesiyle 5422                         
             sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci                           
             maddesine eklenen 18 numaralı bent hükmü ve                        
             26 ncı maddesi ("a" fıkrası hariç)                 1/1/1993        
          b) 1,3,4,6,8,9,10 (Bu madde ile 5422 sayılı                           
             Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesine                        
             eklenen 18 numaralı bent hükmü hariç) 11                           
             ve 12 nci maddeleri ile 26 ncı maddesinin                          
             (a) fıkrası hükmü                              1/1/1992 tarihinden 
                                                               geçerli olarak   
                                                                 11/7/1992      
          c) Diğer hükümleri                                     11/7/1992      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                 3576-2                                         
                                                                                
           213 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN                 
                 YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE                        
                                                                                
   Kanun                                                        Yürürlüğe       
    No.            Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler     giriş tarihi     
------------  ----------------------------------------------  --------------    
  3946       a) 1,2 ve 36 ncı maddeler                         30/12/1993       
             b) 38 md.                                           1/1/1994       
                                                                                
  4008       a) 2,4,9,10,11,13,14,15,16,20,21,22,24 ve                          
                25 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu-                       
                nun 41 inci maddesine eklenen 7 numaralı                        
                bent ve 27 nci maddesi ile Kurumlar Vergi-                      
                si Kanununun 15 inci maddesine eklenen                          
                12 numaralı bent                                 1/1/1995       
                                                                                
             b) 8 inci maddesi, 25 inci maddesi ile Gelir                       
                Vergisi Kanununun 41 inci maddesine eklenen                     
                8 numaralı bent ve 27 nci maddesi ile                           
                Kurumlar Vergisi Kanununun 15 inci maddesine                    
                eklenen 13 numaralı bent                         1/1/1996       
                                                                                
             c) 35 inci maddesi                                  yayımını izle- 
                                                                 yen aybaşında, 
             d) Diğer hükümleri                                  6/7/1994       
                                                                                
  4108       a) 6 ncı maddesi, 32 nci maddesi ile Kurumlar       1/1/1994 tari- 
                Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü          hinden geçerli 
                (bu geçici maddenin "a" bendinin son             olmak üzere    
                fıkrası hariç) ve geçici 24 üncü maddeleri       2/6/1995       
                ve 39 uncu maddesinin 2 numaralı bendinin                       
                (a) ve (c) alt bendleri                                         
                                                                                
             b) 37 nci maddesi ile Katma Değer Vergisi           27/11/1994     
                Kanununa eklenen geçici 12 nci madde             tarihinden     
                hükmü                                            geçerli olmak  
                                                                 üzere          
                                                                 2/6/1995       
                                                                                
             c) 5,7,18,19,20,21,22,25,27,29 ve 31 inci           1/1/1995 tari- 
                maddeleri, 17 nci maddesi ile değişti-           hinden geçerli 
                rilen Gelir Vergisi Kanununun ek 3 ve            olmak üzere    
                ek 4 üncü maddelerine ilişkin hükümleri          2/6/1995       
                                                                                
             d) 39 uncu maddesinin 1 numaralı bendinin           1/1/1996       
                (b) ve (c) alt bendleri 1995 yılı                tarihinde      
                kazançlarına da uygulanmak üzere                                
                                                                                
             e) 16 ve 24 üncü maddeleri                       2.6.1995 tarihini 
                                                                 izleyen        
                                                                 aybaşında      
                                                                                
             f) 12 ve 23 üncü maddeleri                        2.6.1995 tarihini
                                                               izleyen ikinci   
                                                               ayın başında     
                                                                                
             g) 34 ve 36 ncı maddeleri, 37 nci maddesi         1/1/1996 tari-   
                ile Katma Değer Vergisi Kanununa ekle-         hinde            
                nen geçici 11 inci madde ve 39 uncu                             
                maddesinin 1 numaralı bendinin (a) alt                          
                bendi ve 3 numaralı bendi                                       
                                                                                
             h) Diğer hükümleri                                  2/6/1995       
                                                                                
   KHK/570                 ----                              15/4/1997 tarihin- 
                                                             den geçerli olmak  
                                                             üzere yayımı olan  
                                                             3/4/1997 tarihinde 
   4315                    ----                              30/6/1997 tarihin- 
                                                             den geçerli olmak  
                                                             üzere yayımı olan  
                                                             25/12/1997 tari-   
                                                             hinde              
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                     3576- 3                                    
                                                                                
               213 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN              
             YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE           
                                                                                
                                             Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın     
        Yürürlükten Kaldırılan              --------------------------------    
      Kanun veya Kanun Hükümleri             Tarihi       Sayısı     Maddesi    
---------------------------------------  -------------  ----------  ----------  
4/1/1961 Tarih ve 213 sayılı Kanundaki;                                         
Madde 46. Fıkra yedi ve sekiz,               1/5/1981      2455         2       
Madde 50, 51, 53 ila 62, 77 ve 78,          29/7/1970      1319        41       
Mükerrer Madde 86.                          23/6/1982      2686        53       
Madde 87, Fıkra bir, bent 7,               30/12/1980      2365        14       
Madde 90, Fıkra dört,                      30/12/1980      2365        16       
Madde 177 ye 2791 sayılı Kanunun 4 üncü                                         
maddesiyle eklenen fıkra,                   4/12/1985      3239       136       
Madde 183, Fıkra üç,                        4/12/1985      3239        16       
Madde 201, 202                              4/12/1985      3239       136       
Madde 203, Fıkra üç ve beş,                 4/12/1985      3239       136       

Madde 205 in yolcu bilet ücretleri ve sigor-                                    
ta primleri üzerinden alınacak Damga Resmi                                      
Kayıtlarıyle ilgili hükümleri,               1/7/1964       488        31       
Madde 206,                                  4/12/1985      3239       136       
Madde 220, bent 5,                           1/7/1964       488        31       
Madde 232, Fıkra üç,                        4/12/1985      3239       136       
Madde 233, Fıkra dört,                      4/12/1985      3239       136       
Madde 275, Fıkra üç,                       30/12/1980      2365        51       
Madde 297, Fıkra iki ve üç,                30/12/1980      2365        52       
Madde 344 ün 8 numaralı bendine 2791 sayılı                                     
Kanunun 10 uncu maddesiyle eklenen hüküm,   4/12/1985      3239       136       
Mükerrer Madde 347 nin 1 numaralı bendine                                       
2791 sayılı kanunun 11 inci maddesiyle                                          
eklenen hüküm,                              4/12/1985      3239       136       
Madde 352;                                                                      
I inci derece usulsüzlüklere ait 10 numaralı bent ve                            
II nci derece usulsüzlüklere ait 3 numaralı                                     
bent,                                       18/4/1984      2995         4       
Madde 354,                                 30/12/1980      2365        78       
Madde 356, bent 2 ve 4,                      1/7/1964       488        31       
Madde 357,                                 30/12/1980      2365        81       
Madde 370,                                 30/12/1980      2365        89       
Madde 379 ila 412 nci madde hükümleri                                           
(vergi uyuşmazlıklarına ilişkin)             6/1/1982      2577        63       
29/7/1970 tarih ve 1318 sayılı Kanuna                                           
29/11/1984 gün ve 3089 sayılı Kanunun 5 nci                                     
maddesiyle eklenen "Ek Madde"               24/3/1988      3418        41       
4/1/1961 tarih ve 213 sayılı Kanuna 3239                                        
sayılı Kanunla eklenen "Mükerrer Mad-                                           
de 415"                                     24/3/1988      3418        42       
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü                                      
maddesinin (B) fıkrası ile mükerrer 116 ncı                                     
maddesinin yedinci fıkrası,                 3/12/1988      3505        34       
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                     3576-4                                     
                                                                                
                                                                                
                                             Yürürlükten Kaldırılan Mevzuatın   
         Yürürlükten Kaldırılan              --------------------------------   
       Kanun veya Kanun Hükümleri               Tarihi      Sayısı  Maddesi     
---------------------------------------      -----------   -------- -------     
- 3100 sayılı Katma Değer Vergisi Mükellefle-                                   
rinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları                                    
Mecburiyeti Hakkında Kanunun 7 nci maddesinin                                   
2 nci fıkrası,                                 3/12/1988      3505      34      
                                                                                
- 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 358 inci                                      
maddesinin 2 numaralı bendi                    3/12/1988      3505      34      
                                                                                
- 213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 40 ıncı                                       
maddesinin 4 numaralı bendi                   15/12/1990      3689      12      
                                                                                
- ... 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Kanu-                                      
  nun 3418 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle                                     
  eklenen   ek 13 üncü maddesinin 4 numaralı                                    
  fıkrasının 15/12/1990 tarihli ve 3689 sayılı                                  
  Kanunla değişik (a)  bendi...                 5/7/1991     KHK/433    16      
                                                                                
- 213 Sayılı Kanunun 40 ncı,41 inci ve Ek                                       
  10 uncu maddeleri                             26/12/1993     3946     38      
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
                                                                                
ÿ